ایمیپرامین
ایمیپرامین دارویی از ردهٔ ضدافسردگیهای سهحلقهای (Tricyclic Antidepressant) است که با افزایشِ در دسترسبودنِ برخی ناقلهای عصبیِ مغز، به تعدیلِ خلق کمک میکند.
بیشترین کاربردِ آن درمانِ افسردگی در بزرگسالان است؛ افزونبر آن، برای کنترلِ شبادراریِ کودکانِ بزرگتر نیز تجویز میشود.
این دارو میتواند بر ریتمِ قلب اثر بگذارد و در ترکیب با برخی داروها یا در بیماریِ قلبیِ زمینهای پرخطر شود؛ به همین دلیل مصرفِ آن همیشه باید با تجویز و زیرِ نظرِ پزشک باشد.
اگر تپشِ قلب، غشِ ناگهانی، افکارِ آسیب به خود یا نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید را تجربه کردید، بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمیپرامین یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین داروهای ردهٔ ضدافسردگیهای سهحلقهای است که از دههها پیش در درمانِ افسردگی به کار میرود. مکانیسمِ اصلیِ آن مهارِ بازجذبِ دو ناقلِ عصبیِ سروتونین و نوراپینفرین در سیناپسهای مغزی است؛ با این مهار، میزانِ در دسترسِ این دو ماده در مغز بالا میرود و بهمرور به تعدیلِ خلق و کاهشِ نشانههای افسردگی کمک میکند. افزونبر افسردگی، ایمیپرامین در دوزهای پایینتر برای کنترلِ شبادراریِ کودکانِ بزرگتر نیز تجویز میشود. اثرِ کاملِ آن بر خلق فوری نیست و بروزش معمولاً چند هفته طول میکشد، به همین دلیل ادامهٔ منظمِ مصرف طبقِ برنامهٔ پزشک اهمیتِ زیادی دارد.
موارد مصرف
- درمانِ افسردگیِ اساسی در بزرگسالان
- کنترلِ شبادراری در کودکانِ بزرگتر، طبقِ تشخیصِ پزشک
- کاهشِ حملههای اختلالِ هراس، به تشخیص و زیرِ نظرِ روانپزشک
روش مصرف
ایمیپرامین را دقیقاً طبقِ همان الگویی که پزشک یا داروساز مشخص کرده مصرف کنید. برای کاهشِ ناراحتیِ گوارشی، معمولاً مصرفِ آن همراه یا اندکی پس از غذا توصیه میشود و بهدلیلِ خوابآلودگیِ احتمالی، پزشک ممکن است زمانِ مصرف را نزدیکِ ساعتِ خواب تنظیم کند. این دارو باید هرروز و بهطورِ منظم مصرف شود، حتی اگر هنوز بهبودِ محسوسی حس نکردهاید، چون رسیدنِ به اثرِ کاملِ آن روی خلق معمولاً چند هفته زمان میبرد. مصرف را بدونِ مشورتِ پزشک ناگهان قطع نکنید؛ قطعِ یکبارهٔ ایمیپرامین میتواند نشانههایی مانندِ تهوع، سردرد و بیقراری ایجاد کند و در صورتِ نیاز به قطعِ دارو، پزشک معمولاً دوز را بهتدریج کاهش میدهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی اساسی در بزرگسالان
همراه غذا یا بدون غذا قابل مصرف است؛ اثر درمانی ممکن است چند هفته بعد ظاهر شود. در درمان سرپایی معمولاً بیش از ۲۰۰ میلیگرم در روز توصیه نمیشود.
اختلال هراس
در روزهای آغازین ممکن است اضطراب یا شدت حملهها موقتاً بیشتر شود؛ افزایش دوز باید آهسته و قطع دارو تدریجی باشد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به ایمیپرامین یا دیگر داروهای سهحلقهای
- بیماریِ قلبی، آریتمی، یا سابقهٔ حملهٔ قلبیِ اخیر
- ابتلا به گلوکوم (آبِ سیاهِ زاویهبسته)، مشکلاتِ ادراری یا بزرگیِ پروستات
- سابقهٔ تشنج یا صرع، و نیز بیماریِ کبدی یا تیروئیدی
- بارداری، شیردهی، یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرفِ هرگونه داروی دیگر، بهویژه داروهای ضدافسردگیِ مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز یا سایرِ داروهای اثرگذار بر خلق و روان
عوارض احتمالی
- خشکیِ دهان
- یبوست
- تاریِ دید
- خوابآلودگی و منگی، بهویژه در روزهای اولِ مصرف
- سرگیجه هنگامِ برخاستنِ ناگهانی
- تعریقِ بیشازحد
- تپشِ قلب، ریتمِ نامنظم یا غشِ ناگهانی — با اورژانس تماس بگیرید.
- بدترشدنِ خلق یا بروزِ افکارِ آسیب به خود، بهویژه در نوجوانان، جوانان یا هفتههای اولِ مصرف — بیدرنگ خانواده و پزشک را آگاه کنید.
- نشانههای سندرمِ سروتونین مانندِ بیقراریِ شدید، تب، لرزش و تعریقِ فراوان — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دشواری یا ناتوانی در دفعِ ادرار — به پزشک اطلاع دهید.
- واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، لب یا گلو و مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایمیپرامین با چند گروهِ مهمِ دارویی تداخل دارد. مصرفِ همزمان با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI) بهشدت خطرناک است و باید فاصلهٔ زمانیِ کافی بینِ قطعِ یکی و شروعِ دیگری رعایت شود. ترکیب با سایرِ داروهای سروتونرژیک، مانندِ برخی ضدافسردگیهای دیگر، ترامادول یا داروهای میگرنیِ خانوادهٔ تریپتان، میتواند خطرِ سندرمِ سروتونین را بالا ببرد. مصرفِ همزمان با الکل، آرامبخشها، خوابآورها یا مسکنهای اُپیوئیدی خوابآلودگی را تشدید میکند و داروهای آنتیکولینرژیک یا داروهایی که بر ریتمِ قلب اثر میگذارند نیز میتوانند عوارضِ ایمیپرامین را افزایش دهند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخلها بررسی و ایمنیِ درمانت تضمین شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ ایمیپرامین در بارداری اطلاعاتِ محدودی در دست است و این دارو از جفت عبور میکند؛ مصرفِ آن در ماههای پایانیِ بارداری با نشانههایی گذرا در نوزادِ تازهمتولدشده مرتبط دانسته شده است. ایمیپرامین همچنین به مقدارِ کم در شیرِ مادر ترشح میشود، بنابراین تصمیم دربارهٔ مصرف در دورانِ بارداری و شیردهی باید حتماً با سنجشِ سود و خطر و زیرِ نظرِ پزشک گرفته شود.
نگهداری
ایمیپرامین را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگهداری کنید. قرصها را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ بسته را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱ایمیپرامین چند وقته اثرش را نشان میدهد؟
۰۲آیا ایمیپرامین برای شبادراریِ کودکم بیخطر است؟
۰۳آیا این دارو باعثِ خوابآلودگی میشود و میتوانم رانندگی کنم؟
۰۴اگر یک نوبتِ دارو را فراموش کنم چه کنم؟
۰۵آیا میتوانم مصرفِ ایمیپرامین را خودم قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۵ سازنده، در گروه N06AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.