ایمیپرامین
ایمیپرامین دارویی از خانوادهٔ ضدافسردگیهای سهحلقهای است که با تعدیل ناقلهای عصبی مغز به بهبود تدریجی خلق کمک میکند.
بیشترین کاربرد آن درمان افسردگی در بزرگسالان و کنترل شبادراری کودکان است؛ گاهی برای اختلال پانیک نیز به کار میرود.
این دارو میتواند بر ریتم قلب اثر بگذارد، پس بیماری قلبی را حتماً به پزشک بگویید و آن را هرگز ناگهان قطع نکنید.
اگر تپش قلب، غش، افکار آسیب به خود یا نشانههای واکنش آلرژیک شدید را تجربه کردید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایمیپرامین از قدیمیترین داروهای ضدافسردگی و عضو خانوادهٔ ضدافسردگیهای سهحلقهای (Tricyclic Antidepressants) است. این دارو با افزایش غلظت دو ناقل عصبی بهنامهای سروتونین و نوراپینفرین در فضای بین سلولهای عصبی مغز عمل میکند و بهتدریج به تنظیم خلقوخو کمک میکند. اثر ضدافسردگی آن معمولاً فوری نیست و ظرف چند هفته آشکار میشود. ایمیپرامین در ایران بهصورت قرص خوراکی با قدرتهای مختلف در دسترس است.
موارد مصرف
- درمان افسردگی اساسی در بزرگسالان
- کنترل شبادراری کودکان (بیاختیاری ادراری شبانه) از سن مشخصی به بعد
- درمان اختلال پانیک
- کمک به کنترل برخی دردهای مزمن عصبی، به صلاحدید پزشک
روش مصرف
ایمیپرامین را معمولاً هر روز در ساعت مشخصی مصرف میکنند؛ چون ممکن است خوابآلودگی ایجاد کند، بسیاری از پزشکان مصرف آن را نزدیک زمان خواب توصیه میکنند. میتوان آن را همراه یا بدون غذا خورد، مگر آنکه پزشک یا داروساز دستور دیگری داده باشد. تعداد قرص، قدرت دارو و طول دورهٔ درمان را فقط پزشک بر اساس نسخه تعیین میکند و نباید بدون مشورت او تغییر کند. اثر ضدافسردگی معمولاً چند هفته طول میکشد تا نمایان شود، پس مصرف منظم حتی پیش از احساس بهبود اهمیت دارد. این دارو را هرگز ناگهان قطع نکنید؛ قطع سریع میتواند نشانههایی مانند تهوع، سردرد و بیقراری ایجاد کند و پزشک معمولاً دوز را بهتدریج کاهش میدهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اختلال افسردگی اساسی در بزرگسالان
اثر ضدافسردگی ممکن است با تأخیر ظاهر شود. بهعلت خطر مسمومیت شدید قلبی و عصبی در مصرف بیش از حد، افزایش مقدار مصرف و قطع دارو فقط باید تدریجی و تحت نظر پزشک باشد.
اختلال هراس (پانیک)
در آغاز ممکن است اضطراب، بیقراری یا بیخوابی موقتاً تشدید شود. بهعلت خطر اختلال ضربان قلب، تشنج و مسمومیت در مصرف بیش از حد، از افزایش خودسرانهٔ مقدار مصرف پرهیز شود.
برخی دردهای مزمن عصبی
خوابآلودگی، سرگیجه، افت فشار و عوارض قلبی ممکن است رخ دهد؛ بهعلت حاشیهٔ درمانی باریک، افزایش دوز و ترکیب با داروهای دیگر فقط با نظر پزشک انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به ایمیپرامین یا دیگر ضدافسردگیهای سهحلقهای را به پزشک بگویید.
- بیماری قلبی، اختلال ریتم قلب یا سابقهٔ سکتهٔ قلبی اخیر را حتماً اطلاع دهید؛ سالمندان به عوارض قلبی و گیجی این دارو حساسترند.
- ابتلا به گلوکوم (آبسیاه چشم)، بزرگی پروستات یا مشکل دفع ادرار را پیش از مصرف بگویید.
- سابقهٔ تشنج، اختلال دوقطبی یا افکار خودکشی را با پزشک در میان بگذارید.
- برای مصرف در کودکان، حتماً باید زیر نظر پزشک اطفال و با پایش منظم باشد.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی یا مصرف هر داروی دیگر، بهویژه مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز، را پیش از شروع به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- خشکی دهان
- یبوست
- خوابآلودگی یا احساس گیجی
- تاری دید
- افزایش وزن
- تعریق بیشازحد
- تپش قلب، ضربان نامنظم یا غش کردن: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افکار آسیب به خود یا خودکشی، بهویژه در نوجوانان و جوانان: بیدرنگ با نزدیکان یا پزشک در میان بگذارید و در صورت خطر فوری با اورژانس تماس بگیرید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو یا دشواری در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج یا از دست دادن ناگهانی هوشیاری: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- احتباس شدید ادرار یا ناتوانی در دفع ادرار: هرچه زودتر به پزشک اطلاع دهید.
- تغییرات ناگهانی خلق مانند تحریکپذیری شدید یا رفتار غیرعادی: با پزشک مشورت کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایمیپرامین با گروهی از داروها به نام مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI) تداخل خطرناک دارد و مصرف همزمان آنها ممنوع است. ترکیب با سایر داروهای سروتونینی، مانند برخی ضدافسردگیهای دیگر یا برخی مسکنها، میتواند خطر سندرم سروتونین را بالا ببرد. مصرف همزمان با الکل، آرامبخشها یا داروهای خوابآور، خوابآلودگی و کاهش هوشیاری را تشدید میکند. برخی داروهای ضدآریتمی، ضدقارچ یا ضدافسردگی دیگر نیز میتوانند سطح خونی ایمیپرامین یا خطر اثرات قلبی آن را تغییر دهند. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف ایمیپرامین در بارداری فقط زمانی در نظر گرفته میشود که فایدهٔ آن برای مادر از خطر احتمالی برای جنین بیشتر باشد، و این ارزیابی را تنها پزشک انجام میدهد. مصرف آن نزدیک زمان زایمان ممکن است در نوزاد نشانههای گذرا ایجاد کند که پزشک باید از آن مطلع باشد. این دارو مقدار اندکی وارد شیر مادر میشود، بنابراین در دوران شیردهی نیز مصرف آن باید حتماً با تأیید پزشک باشد.
نگهداری
ایمیپرامین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور و گرمای مستقیم نگهداری کنید. آن را در جایی خارج از دید و دسترس کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخ انقضای بسته را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافه را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱ایمیپرامین چند وقت طول میکشد تا اثر کند؟
۰۲آیا ایمیپرامین اعتیادآور است؟
۰۳چرا این دارو برای شبادراری کودکان تجویز میشود؟
۰۴آیا مصرف ایمیپرامین همراه با الکل خطرناک است؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف ایمیپرامین را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۶ سازنده، در گروه N06AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.