بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · چشم و گوش

آیدوکسوریدین

Idoxuridine 0.1 %
رده ATC S01AD01شکل قطرهبرند در ایران ۴
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

آیدوکسوریدین یک داروی ضدویروسِ چشمی از خانوادهٔ آنالوگ‌های پیریمیدین است که به‌صورتِ موضعی برای مهارِ تکثیرِ ویروسِ هرپس سیمپلکس در سطحِ قرنیه به کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

این قطره بیشتر برای درمانِ کراتیتِ هرپسیِ سطحی (زخمِ درخت‌مانندِ قرنیه) ناشی از ویروسِ هرپس سیمپلکسِ چشم تجویز می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو فقط روی عفونتِ سطحیِ قرنیه اثر دارد و مصرفِ طولانی‌تر از آنچه پزشک گفته می‌تواند به قرنیه آسیب برساند؛ مصرفِ هم‌زمان با قطرهٔ کورتونی هم باید حتماً زیرِ نظرِ پزشک باشد.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر دردِ چشم یا قرمزی به‌شدت بیشتر شد، دیدتان به‌طورِ ناگهانی کم شد، یا نشانه‌های حساسیتِ شدید (مثلِ تورمِ صورت یا دشواریِ تنفس) دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. برای هر نگرانیِ دیگر یا اگر بهبودی حاصل نشد، با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Idoxuridine
۰۲

معرفی دارو

آیدوکسوریدین یکی از قدیمی‌ترین داروهای ضدویروسِ چشمی است و در گروهِ آنالوگ‌های پیریمیدین (Pyrimidine Analog) جای می‌گیرد؛ یعنی از نظرِ ساختار شبیه به یکی از اجزای سازندهٔ دی‌ان‌ای است. همین شباهت باعث می‌شود دارو به‌جای آن جزءِ طبیعی، در دی‌ان‌ایِ در حالِ ساختِ ویروسِ هرپس سیمپلکس بنشیند و از تکثیرِ ویروس جلوگیری کند. چون این دارو به‌خوبی به لایه‌های عمقیِ قرنیه نفوذ نمی‌کند، بیشتر برای عفونت‌های سطحیِ قرنیه (لایهٔ رویی یا اپی‌تلیوم) مؤثر است، نه عفونت‌های عمقی‌تر. این دارو فقط به‌صورتِ قطرهٔ چشمی و موضعی مصرف می‌شود و هدفِ اصلی از آن، کوتاه‌کردنِ دورهٔ بیماری و کمک به بهبودِ زخمِ قرنیه است.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ کراتیتِ هرپسیِ سطحی (اپی‌تلیال) قرنیه ناشی از ویروسِ هرپس سیمپلکس
  • درمانِ زخمِ درخت‌مانند (دندریتیک) یا جغرافیایی‌شکلِ قرنیه در تبخالِ فعالِ چشم
  • کمک به تسریعِ بهبودِ زخمِ سطحیِ قرنیه در مراحلِ اولیهٔ عفونتِ هرپسیِ چشم
۰۴

روش مصرف

این قطره باید دقیقاً طبقِ برنامه و دستورِ پزشک، در فاصله‌های زمانیِ منظم در چشمِ مبتلا چکانده شود؛ رعایتِ همان الگوی زمانی که پزشک تعیین کرده، برای اثرگذاریِ کافی روی ویروس اهمیت دارد. پیش از چکاندنِ قطره دست‌هایتان را بشویید و نوکِ ظرفِ قطره را به چشم، پلک یا هر سطحِ دیگری نزنید تا آلوده نشود. اگر از قطره یا پمادِ چشمیِ دیگری هم استفاده می‌کنید، دربارهٔ فاصله و ترتیبِ مصرفِ آن‌ها از داروساز بپرسید. مهم است که حتی اگر چشم زودتر بهتر به نظر رسید، درمان را بدونِ نظرِ پزشک قطع نکنید، چون ناتمام‌گذاشتنِ دورهٔ درمان می‌تواند به بهبودِ ناقص یا بازگشتِ عفونت بینجامد. در طولِ درمان معمولاً استفاده از لنزِ تماسی توصیه نمی‌شود؛ دربارهٔ زمانِ مناسب برای بازگشت به لنز، با چشم‌پزشکِ خود مشورت کنید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

کراتیت سطحی (اپی‌تلیال) قرنیه و زخم‌های دندریتیک یا جغرافیایی ناشی از تبخال فعال چشم

بزرگسالان۱ قطره از محلول ۰٫۱٪ در چشم مبتلا، هر ۱ ساعت در طول روز و هر ۲ ساعت در طول شب تا بهبود واضح؛ پس از بهبود، ۱ قطره هر ۲ ساعت در روز و هر ۴ ساعت در شب.

درمان تا رفع زخم و از بین رفتن رنگ‌پذیری قرنیه با فلورسئین ادامه می‌یابد؛ به‌علت احتمال سمیت قرنیه، مصرف طولانی‌مدت یا مصرف خودسرانهٔ قطره‌های کورتونی هم‌زمان مناسب نیست.

تنظیم دوز: به‌دلیل مصرف موضعی چشمی و جذب سیستمیک ناچیز، معمولاً در سالمندان یا بیماران دچار نارسایی کلیه و کبد تنظیم دوز لازم نیست؛ بااین‌حال پزشک دوز و مدت دقیق را بر اساس سن، شدت بیماری و وضعیت کلیه و کبد تعیین می‌کند. درمان پیوسته معمولاً نباید بیش از ۲۱ روز ادامه یابد، زیرا خطر آسیب و سمیت سطحی قرنیه افزایش می‌یابد.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به آیدوکسوریدین یا هر قطرهٔ چشمیِ دیگر حساسیت نشان داده‌اید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
  • اگر باردار هستید، شیر می‌دهید، یا قصدِ بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
  • اگر از قطره یا پمادِ کورتون‌دارِ چشمی استفاده می‌کنید یا اخیراً استفاده کرده‌اید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر لنزِ تماسی استفاده می‌کنید یا سابقهٔ جراحی یا بیماریِ دیگرِ قرنیه دارید، پزشک را در جریان بگذارید.
  • برای کودکان، این قطره فقط باید با تشخیص و زیرِ نظرِ مستقیمِ چشم‌پزشک مصرف شود.
  • فهرستِ همهٔ داروها، قطره‌های چشمیِ دیگر و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • سوزش یا سوزنِ خفیف در چشم بلافاصله پس از چکاندنِ قطره
  • خارشِ چشم
  • قرمزیِ خفیفِ چشم یا پلک
  • حساسیت به نور (فوتوفوبیا)
  • تورمِ خفیفِ پلک
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های حساسیتِ شدید مانندِ تورمِ ناگهانی و شدیدِ پلک یا صورت، خارشِ شدید، یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • دردِ شدید یا فزایندهٔ چشم، کاهشِ ناگهانیِ دید، یا افزایشِ چشم‌گیرِ قرمزی؛ در این موارد بدونِ فوتِ وقت به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
  • تاریِ ادامه‌دار یا کدرشدنِ سطحِ قرنیه به‌ویژه در مصرفِ طولانی؛ می‌تواند نشانهٔ آسیبِ قرنیه باشد و باید سریع به پزشک گزارش شود.
  • ادامه‌نداشتنِ بهبودِ زخمِ قرنیه پس از چند روز مصرفِ منظم یا بدترشدنِ علائم؛ باید حتماً به چشم‌پزشک اطلاع داده شود تا درمان بازبینی شود.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مهم‌ترین نکته دربارهٔ آیدوکسوریدین، تداخلِ آن با قطره یا پمادِ کورتون‌دارِ چشمی (کورتیکواستروئید) است؛ کورتون در حضورِ عفونتِ فعالِ هرپسی می‌تواند عفونت را بدتر کند و آسیب به قرنیه را افزایش دهد، به همین دلیل مصرفِ هم‌زمانِ این دو باید فقط زیرِ نظرِ مستقیمِ چشم‌پزشک انجام شود. اگر از چند قطره یا پمادِ چشمیِ دیگر هم استفاده می‌کنید، بهتر است بینِ مصرفِ آن‌ها فاصلهٔ کافی بگذارید تا اثرِ هیچ‌کدام کم نشود. فهرستِ کاملِ داروها، قطره‌های چشمی و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید را حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

دادهٔ انسانیِ کافی دربارهٔ مصرفِ چشمیِ آیدوکسوریدین در بارداری و شیردهی در دست نیست، و مطالعاتِ حیوانی با مصرفِ سیستمیکِ این دارو نگرانی‌هایی دربارهٔ اثر بر جنین نشان داده‌اند؛ هرچند جذبِ این دارو وقتی به‌صورتِ قطرهٔ چشمی و موضعی مصرف می‌شود، بسیار محدود است. به همین دلیل مصرفِ آن در بارداری و شیردهی فقط در صورتی که پزشک لازم بداند و با سنجیدنِ سود و خطرِ آن انجام می‌شود؛ پیش از مصرف حتماً بارداری یا شیردهیِ خود را به پزشک اطلاع دهید.

۱۰

نگهداری

این قطره را دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و طبقِ دستورِ روی جعبه یا برچسبِ دارو نگهداری کنید؛ برخی فرآورده‌های آیدوکسوریدین باید در یخچال و دور از انجماد نگهداری شوند، پس حتماً برچسبِ دارو را بررسی کنید. ظرفِ قطره را همیشه کاملاً درپوش‌دار نگه دارید، آن را دورِ از دسترسِ کودکان بگذارید، و پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را چک کنید. اگر رنگِ محلول تغییر کرد یا کدر شد، یا مدتی از بازکردنِ آن گذشت، بهتر است مصرفِ آن را ادامه ندهید و دربارهٔ تعویضش با داروساز صحبت کنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قطره0.1 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۴ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
ریدینوکس RIDINOX
1 BOTTLE, DROPPER in 1 BOX
Bell Pharma Pvt. Ltd.
قطره
ایدوکسوریدین %0.1 IDOXURIDINE-0.1%
فوریتهای سینا آرات گستر
قطره
آیدوکسوریدین 0.1% محلول IDOXURIDINE-0.1%-DROPS, SOLUTION-BOTTLE, DROPPER-OPHTHALMIC
فوریتهای سینا آرات گستر
قطره
هرپین HERPIN
1 BOTTLE, DROPPER in 1 BOX
لابراتوارهای سینا دارو
قطره
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا قطرهٔ آیدوکسوریدین برای همهٔ انواعِ تبخالِ چشم مناسب است؟
خیر. این دارو بیشتر برای عفونتِ سطحیِ قرنیه (کراتیتِ اپی‌تلیال یا زخمِ درخت‌مانند) مؤثر است و برای عفونت‌های عمقی‌ترِ قرنیه یا داخلِ چشم کارایی ندارد. تشخیصِ نوعِ عفونت و انتخابِ درمانِ مناسب را باید چشم‌پزشک انجام دهد.
۰۲چرا بعد از چکاندنِ قطره چشمم می‌سوزد؟
سوزش یا سوزنِ خفیف و کوتاه‌مدت پس از چکاندنِ این قطره شایع است و معمولاً طیِ چند دقیقه برطرف می‌شود. اگر سوزش شدید بود، ادامه داشت، یا با قرمزی و تورمِ زیاد همراه شد، به پزشک اطلاع دهید.
۰۳آیا در دورهٔ مصرفِ این قطره می‌توانم لنزِ تماسی بگذارم؟
به‌طورِ کلی در دورهٔ عفونتِ فعالِ هرپسیِ چشم و مصرفِ آیدوکسوریدین، استفاده از لنزِ تماسی توصیه نمی‌شود، چون می‌تواند بهبودِ قرنیه را کندتر کند یا خطرِ تحریک را افزایش دهد. دربارهٔ زمانِ مناسب برای بازگشت به لنز، از چشم‌پزشکِ خود بپرسید.
۰۴آیا مصرفِ طولانی‌مدتِ این قطره خطری دارد؟
بله؛ مصرفِ بیش از آنچه پزشک تعیین کرده می‌تواند به سطحِ قرنیه آسیب برساند و حتی بهبودِ زخم را کندتر کند. به همین دلیل طولِ دورهٔ درمان را باید پزشک تعیین و پیگیری کند، نه خودِ فرد.
۰۵آیا می‌توانم هم‌زمان از قطرهٔ کورتونی هم استفاده کنم؟
مصرفِ هم‌زمانِ قطرهٔ کورتونی با آیدوکسوریدین در عفونتِ فعالِ هرپسی معمولاً توصیه نمی‌شود، مگر آنکه چشم‌پزشک صریحاً آن را تجویز و پیگیری کند. بدونِ کنترلِ دقیق، کورتون می‌تواند عفونتِ ویروسی را بدتر کرده و بهبودِ قرنیه را به تأخیر بیندازد.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۴ برند از ۳ سازنده، در گروه S01AD01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.