هیدروکسی اوره
هیدروکسی اوره دارویی از ردهٔ ضدسرطانها (سیتوتوکسیک) است که با کندکردنِ ساختِ مادهٔ ژنتیکیِ سلولها، از تکثیرِ سریعِ آنها جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای لوسمیِ مزمنِ میلوئیدی، برخی اختلالاتِ پرکاریِ مغزِ استخوان، و کاهشِ حملاتِ دردناکِ آنمیِ داسیشکل تجویز میشود.
مهمترین نکته این است که این دارو میتواند شمارشِ گلبولهای خونی را بهشدت کاهش دهد، به همین دلیل مصرفِ آن نیازمندِ آزمایشِ خونِ منظم و پایشِ دقیقِ پزشک است.
اگر تب، لرز، کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، یا زخمِ پوستیِ بهبودنیافته دیدید، حتماً و در اسرعِ وقت با پزشک تماس بگیرید. در نشانههای شدیدتر مانندِ تنگیِ نفسِ ناگهانی یا علائمِ آلرژیِ شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
هیدروکسی اوره داروییِ خوراکی از ردهٔ ضدسرطانهاست که سالها در درمانِ برخی سرطانهای خون و اختلالاتِ پرکاریِ مغزِ استخوان به کار رفته است. این دارو با مهارِ آنزیمی به نامِ ریبونوکلئوتیدردوکتاز، ساختِ مادهٔ ژنتیکیِ سلولهای در حالِ تقسیم را کند میکند و از این راه رشدِ سلولهای سرطانی یا پرشمار را محدود میسازد. کاربردِ شناختهشدهٔ دیگرِ آن، افزایشِ نوعی هموگلوبینِ محافظ در بیمارانِ مبتلا به آنمیِ داسیشکل است که به کاهشِ دفعاتِ حملاتِ دردناکِ این بیماری کمک میکند. بهدلیلِ اثرِ این دارو بر مغزِ استخوان، مصرفِ آن همواره باید زیرِ نظرِ پزشکِ متخصصِ خون یا سرطان و همراه با آزمایشهای دورهایِ خون باشد.
موارد مصرف
- لوسمیِ مزمنِ میلوئیدی (نوعی سرطانِ خون)
- کنترلِ افزایشِ پلاکت یا گلبولِ قرمز در اختلالاتِ پرکاریِ مغزِ استخوان مانندِ پلیسیتمیِ ورا و ترومبوسیتمیِ اساسی
- کاهشِ دفعاتِ حملاتِ دردناک و برخی عوارضِ آنمیِ داسیشکل
- درمانِ کمکی در برخی سرطانهای سر و گردن همراه با پرتودرمانی
روش مصرف
هیدروکسی اوره را طبقِ برنامهای که پزشک مشخص کرده، معمولاً یکبار در روز و همراه با یک لیوانِ آبِ فراوان مصرف کنید؛ میتوان آن را با یا بدونِ غذا میل کرد. کپسول باید کامل بلعیده شود و نباید باز، خرد یا جویده شود، و اگر پودرِ داخلِ آن با پوست یا چشم تماس یافت، محلِ تماس را فوراً و بهخوبی بشویید. فراموشنکردنِ نوبتهای مصرف و مراجعهٔ منظم برای آزمایشِ خون در طولِ درمان اهمیتِ زیادی دارد، و بدونِ هماهنگی با پزشک نباید دارو را قطع یا مقدارِ آن را تغییر داد. مقدارِ دقیق، طولِ دورهٔ درمان و هرگونه تنظیمِ آن را فقط پزشک، بر اساسِ نوعِ بیماری و نتیجهٔ آزمایشها، تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به هیدروکسی اوره یا اجزایِ فرآورده را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- بیماریِ کلیوی یا کبدی، یا هرگونه کاهشِ شمارشِ خون مانندِ کمخونی یا پلاکتِ پایین را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید؛ این دارو برای زنان و مردانِ در سنِ باروری نیازمندِ رعایتِ دقیقِ روشهای پیشگیری از بارداری است.
- هرگونه عفونتِ فعال یا زخمِ پوستیِ بهبودنیافته را پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و واکسنهایی را که بهتازگی دریافت کردهاید یا قرار است دریافت کنید، به پزشک نشان دهید.
- در کودکان و سالمندان، مصرفِ این دارو باید با پایشِ دقیقتر و آزمایشهای خونِ منظمترِ پزشکِ متخصص همراه باشد.
عوارض احتمالی
- تهوع، استفراغ یا اسهال
- کاهشِ اشتها
- زخمهای کوچکِ دهانی
- سردرد
- تیرگی یا خشکیِ خفیفِ پوست
- نازکشدنِ موقتِ مو
- تب، لرز یا گلودردِ ناگهانی — نشانهٔ احتمالیِ افتِ گلبولهای سفید و خطرِ عفونت — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، مانندِ خونریزیِ لثه یا بینی — نشانهٔ احتمالیِ افتِ پلاکت — در اسرعِ وقت با پزشک تماس بگیرید.
- رنگپریدگی، ضعفِ شدید یا تنگیِ نفس — نشانهٔ احتمالیِ کمخونیِ شدید — این علائم را به پزشک اطلاع دهید.
- زخمِ پوستی، بهویژه در ساقِ پا، که بهبود نمییابد — این نشانه را حتماً به پزشک گزارش دهید، زیرا گاهی نیازمندِ قطعِ دارو است.
- زردیِ پوست یا چشم، یا ادرارِ تیره — نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدی — در اسرعِ وقت به پزشک مراجعه کنید.
- تورمِ صورت، لب یا گلو، یا مشکل در تنفس — نشانهٔ احتمالیِ واکنشِ آلرژیکِ شدید — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ هیدروکسی اوره با سایرِ داروهای سرکوبکنندهٔ مغزِ استخوان یا پرتودرمانی، خطرِ افتِ گلبولهای خونی را افزایش میدهد. ترکیبِ آن با برخی داروهای ضدرتروویروسیِ قدیمیتر نیز میتواند خطرِ آسیبِ کبدی، التهابِ لوزالمعده و آسیبِ عصبی را بیشتر کند. همچنین بهدلیلِ اثرِ این دارو بر سیستمِ ایمنی، تزریقِ واکسنهای زنده در دورانِ درمان معمولاً توصیه نمیشود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
هیدروکسی اوره در بارداری منع دارد، زیرا در مطالعاتِ حیوانی خطرِ آسیبِ جدی به جنین را نشان داده است؛ به همین دلیل زنان و مردانِ در سنِ باروری که این دارو مصرف میکنند باید در طولِ درمان و مدتی پس از آن از روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده کنند. این دارو در شیرِ مادر نیز ترشح میشود، به همین دلیل شیردهی در طولِ درمان توصیه نمیشود. هرگونه تصمیم دربارهٔ بارداری، پیشگیری از آن یا شیردهی را حتماً و پیش از هر اقدامی با پزشکِ متخصص در میان بگذارید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیم نگهداری کنید. کپسولها را در بستهبندیِ اصلی و دربسته نگه دارید و از باز کردن یا دستکاریِ آنها خودداری کنید. دارو را همیشه دورِ از دسترسِ کودکان، و ترجیحاً دور از تماسِ مستقیمِ زنانِ باردار، نگهداری کنید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگیِ معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا در طولِ مصرفِ هیدروکسی اوره باید مرتب آزمایشِ خون بدهم؟
۰۲آیا هیدروکسی اوره همان شیمیدرمانیِ رایج است و باعثِ ریزشِ کاملِ مو میشود؟
۰۳چرا این دارو برایِ آنمیِ داسیشکل تجویز شده، درحالیکه یک داروی ضدسرطان است؟
۰۴اگر بلعِ کپسول برایم سخت است، میتوانم آن را باز یا خرد کنم؟
۰۵آیا مصرفِ طولانیمدتِ این دارو بر پوست اثر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۱۳ سازنده، در گروه L01XX05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.