گریزئوفولوین
گریزئوفولوین یک آنتیبیوتیکِ ضدقارچِ خوراکی با منشأِ قارچی است که بهطورِ اختصاصی روی درماتوفیتها، یعنی قارچهای عاملِ کچلی، اثر میکند.
این دارو بیشتر برای درمانِ عفونتهای قارچیِ گسترده یا مقاومِ پوست، پوستِ سر، مو و ناخن که به درمانهای موضعی پاسخ ندادهاند، تجویز میشود.
مصرفِ گریزئوفولوین در بارداری کاملاً ممنوع است و دورهٔ درمان با آن معمولاً طولانی است و باید تا انتها کامل شود.
اگر باردار هستید یا قصدِ بارداری دارید، سابقهٔ بیماریِ کبدی یا لوپوس دارید، یا در حینِ مصرف بثوراتِ پوستی یا زردی مشاهده کردید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گریزئوفولوین یک داروی ضدقارچِ خوراکی است که از گونهای از قارچِ پنیسیلیوم بهدست میآید و سالهاست برای درمانِ عفونتهای قارچیِ پوست، مو و ناخن بهکار میرود. این دارو برخلافِ بسیاری از ضدقارچهای دیگر، روی مخمرهایی مانند کاندیدا اثر ندارد و فقط علیهِ گروهی از قارچها به نامِ درماتوفیتها، که عاملِ اصلیِ کچلیاند، مؤثر است. مکانیسمِ اثرِ آن اینگونه است که در بافتِ کراتینیِ تازهساز (لایهٔ سطحیِ پوست، مو و ناخن) رسوب میکند و مانعِ نفوذِ قارچ به این بافتِ جدید میشود؛ به همین دلیل اثرش تدریجی است و همگام با رشدِ طبیعیِ پوست، مو یا ناخنِ سالم پیش میرود. چون این دارو قارچِ موجود در بافتِ آلودهٔ کنونی را مستقیماً از بین نمیبرد، بلکه فقط از آلودهشدنِ بافتِ تازه جلوگیری میکند، دورهٔ درمان با آن معمولاً نسبتاً طولانی است.
موارد مصرف
- کچلیِ پوستِ سر (تینهآ کاپیتیس)، بهویژه در کودکان
- کچلیِ بدن (تینهآ کورپوریس)
- کچلیِ کشالهران (تینهآ کروریس)
- کچلیِ گستردهٔ پا (تینهآ پدیس) در مواردِ مقاوم به درمانِ موضعی
- عفونتِ قارچیِ ناخن (اونیکومایکوزیس) که به درمانِ موضعی پاسخ نداده باشد
- کچلیِ ریش و صورت (تینهآ باربائه)
روش مصرف
بهتر است گریزئوفولوین را همراه یا بلافاصله پس از غذا، ترجیحاً غذایی حاویِ چربی، مصرف کنید؛ چربیِ غذا جذبِ این دارو از روده را افزایش میدهد و اثربخشیِ آن را بیشتر میکند. مصرفِ منظم و در ساعتهای مشخص کمک میکند سطحِ دارو در بدن ثابت بماند. دورهٔ درمان با گریزئوفولوین معمولاً طولانی است و بسته به محلِ عفونت میتواند از چند هفته تا چند ماه ادامه یابد؛ حتی اگر نشانههای ظاهریِ عفونت زودتر برطرف شوند، قطعِ خودسرانهٔ دارو میتواند به عودِ عفونت بینجامد. مقدارِ مصرف، دفعات و طولِ دقیقِ دورهٔ درمان را فقط پزشک یا داروساز بر اساسِ نوع و محلِ عفونت مشخص میکند و باید دقیقاً طبقِ همان دستور عمل شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کچلی پوست سر
همراه غذا، ترجیحاً غذای حاوی چربی، مصرف شود؛ درمان تا ریشهکنی قارچ ادامه یابد.
کچلی بدن
در ضایعات محدودِ قابلکنترل با درمان موضعی معمولاً لازم نیست؛ همراه غذا مصرف شود.
کچلی کشالهران
درمان خوراکی بیشتر برای موارد گسترده یا مقاوم به درمان موضعی بهکار میرود؛ همراه غذا مصرف شود.
کچلی گسترده پا، مقاوم به درمان موضعی
معمولاً درمان موضعی مناسب و رعایت بهداشت نیز لازم است؛ عفونتهای باکتریایی یا مخمری همراه را درمان نمیکند.
عفونت قارچی ناخن، پاسخنداده به درمان موضعی
پیش از شروع، تشخیص قارچی تأیید شود؛ درمان تا رویش ناخن سالم ادامه یابد.
کچلی ریش و صورت
همراه غذا مصرف شود و درمان زودتر از برطرفشدن کامل عفونت قطع نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به گریزئوفولوین یا هر یک از اجزای آن حساسیت دارید، پیش از مصرف حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شما یا همسرتان در تلاش برای بارداری هستید، پیش از شروعِ دارو پزشک را مطلع کنید.
- اگر سابقهٔ بیماریِ کبدی، لوپوس یا پورفیری دارید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و قرصِ ضدبارداریِ مصرفیِ خود را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر پوستِ حساس به آفتاب دارید یا مدتِ زیادی در معرضِ نورِ خورشید هستید، به پزشک بگویید.
- پیش از مصرف در کودکان، حتماً با پزشکِ کودکان مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- سردرد، بهویژه در روزهای ابتداییِ درمان
- ناراحتیِ گوارشی مانند تهوع، دلِدرد یا اسهال
- خشکیِ دهان یا تغییرِ حسِ چشایی
- حساسیتِ پوست به نورِ آفتاب
- احساسِ خستگی یا سرگیجهٔ خفیف
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانند تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدیدِ شکم که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد؛ در این صورت مصرف را قطع کرده و سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تاول یا زخم در دهان که میتواند نشانهٔ واکنشِ پوستیِ جدی باشد؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- بروز یا بدترشدنِ نشانههای لوپوس مانند دردِ مفاصل، بثوراتِ پروانهایشکل روی صورت یا خستگیِ شدید؛ در صورتِ بروز، به پزشک اطلاع دهید.
- گیجی، سردرگمیِ غیرعادی یا تغییرِ ناگهانی در خُلقوخو؛ در این موارد با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
گریزئوفولوین میتواند اثرِ قرصهای ضدبارداریِ خوراکی را کاهش دهد و احتمالِ بارداریِ ناخواسته یا خونریزیِ نامنظم را افزایش دهد؛ در دورانِ مصرفِ این دارو معمولاً استفاده از یک روشِ پیشگیریِ مکمل هم توصیه میشود. این دارو همچنین میتواند اثرِ داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین را کم کند و نیاز به تنظیمِ دوزِ آنها داشته باشد. مصرفِ همزمانِ الکل با گریزئوفولوین ممکن است باعثِ گُرگرفتگی، تپشِ قلب و احساسِ ناخوشیِ ناگهانی شود، به همین دلیل بهتر است در دورانِ درمان از الکل پرهیز شود. برخی داروهای خوابآور و ضدتشنج نیز میتوانند جذبِ گریزئوفولوین را کم کنند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهای خود را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخلهای احتمالی بررسی و در صورتِ نیاز، دوز یا زمانبندیِ مصرف تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ گریزئوفولوین در بارداری بهطورِ قطعی ممنوع است، زیرا با خطرِ ناهنجاریِ جنین همراه بوده است؛ افرادی که احتمالِ بارداری دارند باید در طولِ درمان و مدتی پس از پایانِ آن از یک روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده کنند. مردانی که قصدِ فرزندآوری دارند نیز بهتر است دربارهٔ زمانِ مناسب برای اقدام به بارداری پس از پایانِ درمان با پزشک مشورت کنند. دربارهٔ دورانِ شیردهی نیز باید پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت شود، زیرا این دارو میتواند به شیرِ مادر منتقل شود.
نگهداری
گریزئوفولوین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 125 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید گریزئوفولوین را همراهِ غذای چرب مصرف کرد؟
۰۲چرا درمان با گریزئوفولوین اینقدر طول میکشد؟
۰۳آیا مصرفِ الکل در دورانِ درمان با گریزئوفولوین مشکلی ایجاد میکند؟
۰۴آیا گریزئوفولوین روی عفونتهای قارچیِ ناشی از کاندیدا هم اثر دارد؟
۰۵اگر همزمان با گریزئوفولوین قرصِ ضدبارداری هم مصرف میکنم، نیاز به احتیاطِ اضافی دارم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۵ سازنده، در گروه D01AA08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.