جمتوزوماب اوزوگامایسین
جمتوزوماب اوزوگامایسین یک داروی ضدسرطان هدفمند از نوع پادتن تکدودمانیِ متصل به مادهٔ سمیِ سلولی است. این دارو سلولهای لوسمی دارای نشانگر سیدی۳۳ را هدف میگیرد.
بیشتر برای درمان لوسمی میلوئیدی حادِ دارای نشانگر سیدی۳۳ به کار میرود. در بیماری تازهتشخیصدادهشده معمولاً همراه شیمیدرمانی و در بیماری عودکرده یا مقاوم، گاهی بهصورت تکدارویی استفاده میشود.
مهمترین هشدار، آسیب شدید کبد و انسداد وریدهای کبدی است؛ افزایش سریع وزن، ورم شکم، زردی یا ادرار تیره را جدی بگیرید. افت سلولهای خون نیز میتواند باعث عفونت شدید و خونریزی شود.
پیش از درمان، بیماری کبدی، سابقه یا برنامهٔ پیوند سلولهای بنیادی، اختلال ضربان قلب، داروهای دیگر، بارداری یا قصد بارداری را اطلاع دهید. تب، خونریزی، تنگی نفس یا تورم صورت و گلو نیازمند اطلاعرسانی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
جمتوزوماب اوزوگامایسین، که با نام مایلوتارگ نیز شناخته میشود، داروی ضدسرطان هدفمندی از نوع پادتن تکدودمانیِ متصل به مادهٔ سمیِ سلولی است. بخش پادتن به نشانگر سیدی۳۳ روی بسیاری از سلولهای لوسمی میچسبد و دارو را به داخل آنها میبرد. مشتق کالیکامیسین پس از آزادشدن، با ایجاد شکست در دو رشتهٔ دیانای، تقسیم سلول را متوقف و به مرگ آن کمک میکند. این دارو بهصورت پودر برای تهیهٔ محلول تزریقی در ویال تکدوزِ ۴٫۵ میلیگرمی عرضه میشود و فقط از راه ورید در مرکز درمانی تجویز میگردد.
موارد مصرف
- لوسمی میلوئیدی حادِ تازهتشخیصدادهشده و دارای نشانگر سیدی۳۳ در بزرگسالان و کودکان از یکماهگی، همراه با شیمیدرمانی.
- لوسمی میلوئیدی حادِ تازهتشخیصدادهشده و سیدی۳۳ مثبت، بهصورت تکدارویی در برخی بزرگسالان و طبق طرح درمان تخصصی.
- لوسمی میلوئیدی حادِ سیدی۳۳ مثبت که عود کرده یا به درمان قبلی پاسخ نداده است، در بزرگسالان و کودکان دو ساله و بزرگتر، بهصورت تکدارویی.
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست و کادر درمانی آن را پس از بازسازی و رقیقکردن، از راه ورید تزریق میکند؛ تزریق وریدی آهسته معمولاً حدود دو ساعت طول میکشد. پیش از هر نوبت ممکن است برای کاهش واکنش تزریبی، استامینوفن، داروی ضدحساسیت و کورتون طبق برنامهٔ متخصص داده شود و علائم حیاتی حین و پس از تزریق پایش شود. تعداد نوبتها و فاصلهٔ آنها بر اساس نوع بیماری، همراهی با شیمیدرمانی، شمارش سلولهای خون، آزمایشهای کبد و عوارض قبلی تعیین میشود؛ آن را خودسرانه جابهجا یا جبران نکنید و در صورت از دسترفتن نوبت با مرکز درمانی تماس بگیرید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به جمتوزوماب اوزوگامایسین، مایلوتارگ یا هر یک از مواد تشکیلدهنده حساسیت دارید، یا در تزریق قبلی واکنش شدید داشتهاید، پیش از شروع درمان بگویید.
- سابقهٔ بیماری یا آسیب کبدی، زردی، افزایش آنزیمهای کبد، انسداد وریدهای کبدی یا پیوند سلولهای بنیادی خونساز را اطلاع دهید؛ پیوند قبلی یا برنامهٔ پیوند میتواند خطر آسیب کبدی را بیشتر کند.
- اگر سابقهٔ بینظمی ضربان قلب، طولانیشدن فاصلهٔ کیو-تی، غش بیعلت یا اختلال املاح خون، بهویژه پتاسیم، منیزیم یا کلسیم، دارید، آن را مطرح کنید.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای شیمیدرمانی، رقیقکنندههای خون، ضدپلاکتها، مسکنهای ضدالتهاب، ویتامینها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را همراه داشته باشید.
- بارداری، احتمال بارداری، قصد بارداری یا برنامهٔ فرزندآوری را پیش از شروع درمان بگویید؛ این دارو میتواند به جنین آسیب بزند و باروری را کاهش دهد.
- تب یا عفونت فعال، خونریزی، نارسایی شدید کلیه و هر بیماری مهم دیگر را پیش از شروع درمان بگویید؛ در کودکان و سالمندان نیز برنامهٔ پایش باید متناسب با وضعیت آنها تنظیم شود.
عوارض احتمالی
- تهوع یا استفراغ
- یبوست
- سردرد
- کاهش اشتها
- بثورات پوستی
- التهاب یا زخم دهان و افزایش آنزیمهای کبدی در آزمایش
- نشانههای آسیب شدید کبد و انسداد وریدهای کبدی شامل افزایش سریع وزن، ورم یا درد قسمت بالای راست شکم، بزرگشدن شکم، زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، تهوع یا خستگی شدید است. در این وضعیت فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و در بدحالی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- واکنش شدید حین تزریق یا تا یک شبانهروز پس از آن میتواند با تنگی نفس، خسخس، گرفتگی گلو، تورم لب یا زبان، تب و لرز شدید، تپش قلب، افت فشار، سرگیجه یا غش بروز کند. هنگام تزریق فوراً به پرستار اطلاع دهید؛ علائم شدید پس از خروج از مرکز نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- کبودی غیرعادی، خوندماغ یا خونریزی لثه که بند نمیآید، خون در ادرار یا مدفوع، مدفوع سیاه، استفراغ خونی، سردرد ناگهانی یا گیجی میتواند نشانهٔ خونریزی جدی باشد. فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و در خونریزی شدید، ضعف یا غش فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، گلودرد، سرفه، تنگی نفس، سوزش ادرار یا زخم دهان همراه با بدحالی میتواند نشانهٔ عفونت شدید ناشی از افت گلبول سفید باشد. این علائم نیازمند ارزیابی فوری همان روز هستند؛ در تنگی نفس یا افت هوشیاری فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب نامنظم، سرگیجهٔ شدید، احساس نزدیکبودن به غش یا غش میتواند نشانهٔ اختلال ریتم قلب باشد. در چنین شرایطی فوراً با تیم درمان تماس بگیرید و در غش یا تپش شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل غذایی ویژهای برای این داروی وریدی شناخته نشده است، اما بهدلیل خطر آسیب کبدی بهتر است در دورهٔ درمان الکل مصرف نشود. داروهایی که فاصلهٔ کیو-تی را طولانی میکنند، از جمله برخی داروهای ضدآریتمی، ضدتهوع یا ضدعفونت، و نیز پایینبودن پتاسیم، منیزیم یا کلسیم میتوانند خطر بینظمی ضربان را بیشتر کنند. داروهای رقیقکنندهٔ خون، ضدپلاکت، مسکنهای ضدالتهاب و داروهای دیگرِ سرکوبکنندهٔ مغز استخوان یا آسیبرسان به کبد ممکن است خطر خونریزی، عفونت یا آسیب کبدی را بالا ببرند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان، حتی داروهای گهگاهی و گیاهی، را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو میتواند به جنین آسیب بزند و دادهٔ کافی دربارهٔ مصرف آن در بارداری وجود ندارد؛ بارداری یا احتمال آن باید پیش از درمان به متخصص گفته شود. افراد دارای امکان بارداری باید حین درمان و تا شش ماه پس از آخرین نوبت از پیشگیری مؤثر استفاده کنند؛ مردانی که شریکِ دارای امکان بارداری دارند نیز حین درمان و تا سه ماه پس از آخرین نوبت باید از پیشگیری مؤثر استفاده کنند. در طول درمان و دستکم یک ماه پس از آخرین نوبت شیردهی نکنید. دارو ممکن است باروری زنان و مردان را کاهش دهد، بنابراین در صورت اهمیت حفظ باروری، موضوع را پیش از شروع درمان مطرح کنید.
نگهداری
ویال بازنشدهٔ مایلوتارگ را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه میدارند؛ آن را منجمد نکنید. این دارو سمیِ سلولی است و آمادهسازی، جابهجایی و دورریزی ویال یا محلول باقیمانده باید توسط مرکز درمانی انجام شود. تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید و آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 4.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱مایلوتارگ برای کدام بیماران مبتلا به لوسمی میلوئیدی حاد مناسب است؟
۰۲مایلوتارگ شیمیدرمانی است یا درمان هدفمند؟
۰۳در زمان تزریق مایلوتارگ چه نکتهای مهم است؟
۰۴از کجا بفهمم مایلوتارگ به کبد آسیب زده است؟
۰۵اگر یک نوبت تزریق مایلوتارگ به تعویق افتاد چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L01FX02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.