گانیرلیکس استات
گانیرلیکس استات یک داروی تزریقی از گروه مهارکنندههای گیرندهٔ هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است. با مهار سریع پیامهای این هورمون، از افزایش زودهنگام هورمون لوتئینکننده و تخمکگذاری پیش از موعد جلوگیری میکند.
در چرخههای تحریک کنترلشدهٔ تخمدان برای لقاح خارج از بدن و دیگر روشهای کمکباروری، همراه داروهای تحریک رشد فولیکول استفاده میشود تا تخمکگذاری قبل از زمان برنامهریزیشده رخ ندهد.
زمانبندی تزریق آن بسیار مهم است و حذف یا جابهجایی نوبت میتواند چرخهٔ درمان را مختل کند. درد شدید شکم، نفخ شدید، افزایش سریع وزن، تنگی نفس یا کاهش ادرار در دورهٔ تحریک تخمدان نیازمند ارزیابی فوری است.
پیش از شروع درمان، حساسیت به گانیرلیکس یا داروهای مشابه، بیماری کبدی یا کلیوی، بارداری یا احتمال آن و همهٔ داروها و مکملها را مطرح کنید. در صورت بروز کهیر گسترده، تورم صورت یا زبان، تنگی نفس یا ضعف ناگهانی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گانیرلیکس استات یک داروی هورمونی تزریقی از گروه هورمونهای سیستمیک و مهارکنندههای گیرندهٔ هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است. این دارو با اشغال رقابتی گیرندهها در غدهٔ هیپوفیز، ترشح هورمون لوتئینکننده را سریع و برگشتپذیر کاهش میدهد. هدف آن جلوگیری از افزایش زودهنگام این هورمون و تخمکگذاری پیش از موعد در چرخههای تحریک تخمدان است. گانیرلیکس معمولاً در کنار داروهای تحریککنندهٔ رشد فولیکول و پایش سونوگرافی و آزمایشهای هورمونی استفاده میشود و بهتنهایی درمان ناباروری نیست. این مادهٔ مؤثره در ایران با نامهای تجاری گانی هوپ، ارگالوتران، گونارلیکس و واریورلیکس نیز دیده میشود.
موارد مصرف
- جلوگیری از افزایش زودرس هورمون لوتئینکننده در تحریک کنترلشدهٔ تخمدان
- پیشگیری از تخمکگذاری زودرس در چرخههای لقاح خارج از بدن
- هماهنگکردن زمان مناسب بلوغ فولیکولها و برداشت تخمک در روشهای کمکباروری
روش مصرف
گانیرلیکس بهصورت تزریق زیرجلدی و در مرحله و زمان مشخصی از چرخهٔ تحریک تخمدان مصرف میشود؛ روز شروع، فاصلهٔ نوبتها و مدت درمان را پزشک مرکز ناباروری بر اساس پاسخ تخمدان تعیین میکند. این دارو به غذا وابسته نیست و نباید بهصورت عضلانی یا وریدی تزریق شود. اگر خودتان تزریق میکنید، محل تزریق و روش کار را از مرکز درمانی یاد بگیرید و محل را طبق آموزش در هر نوبت کمی جابهجا کنید؛ محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات را مصرف نکنید. اگر یک نوبت را فراموش کردید یا بهطور قابلتوجهی دیر شد، با مرکز درمانی تماس بگیرید و مقدار اضافه تزریق نکنید. قطع یا جابهجایی خودسرانهٔ آن میتواند خطر تخمکگذاری زودرس را افزایش دهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
جلوگیری از افزایش زودرس هورمون لوتئینکننده در تحریک کنترلشدهٔ تخمدان
شروع و قطع درمان بر اساس تعداد و اندازهٔ فولیکولها و پایش سونوگرافی انجام میشود؛ دارو با هورمون محرک فولیکول در همان سرنگ یا محل تزریق مخلوط نشود.
پیشگیری از تخمکگذاری زودرس در چرخههای لقاح خارج از بدن
فاصلهٔ آخرین تزریق تا تزریق گنادوتروپین جفتی انسانی نباید از ۳۰ ساعت بیشتر شود؛ زمان آخرین دوز را خودسرانه تغییر ندهید.
هماهنگکردن زمان مناسب بلوغ فولیکولها و برداشت تخمک در روشهای کمکباروری
بلوغ نهایی فولیکولها و زمان برداشت تخمک با پایش سونوگرافی تعیین میشود؛ در بزرگشدن غیرطبیعی تخمدانها ممکن است تزریق داروی بلوغ نهایی انجام نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به گانیرلیکس، هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین، داروهای مشابه یا یکی از اجزای فرآورده حساسیت داشتهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- بارداری یا احتمال بارداری باید پیش از شروع چرخه بررسی و رد شود؛ این دارو برای بارداریِ موجود کاربرد ندارد.
- وجود بیماری کبدی یا کلیوی، بهویژه نوع متوسط یا شدید، را مطرح کنید؛ در این شرایط ممکن است مصرف دارو مناسب نباشد.
- اگر سابقهٔ آلرژی شدید یا علائم آلرژیک فعال دارید، مرکز ناباروری را در جریان بگذارید؛ واکنش شدید حتی پس از نخستین تزریق ممکن است رخ دهد.
- فهرست کامل داروهای نسخهای، بدون نسخه، هورمونی، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه دهید؛ این دارو معمولاً همراه داروهای تحریک تخمدان مصرف میشود.
- زمان سونوگرافی، آزمایشهای هورمونی و دستورهای مربوط به برداشت تخمک را دقیق دنبال کنید؛ پاسخ تخمدان در هر چرخه یکسان نیست.
عوارض احتمالی
- قرمزی، تورم، درد یا خارش در محل تزریق
- سردرد
- تهوع
- درد یا ناراحتی شکمی
- لکهبینی یا خونریزی واژینال
- کهیر گسترده، تورم لبها، صورت یا زبان، خسخس سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا غش: احتمال واکنش حساسیتی شدید مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا رو به افزایش شکم، نفخ شدید، افزایش سریع وزن، تهوع یا استفراغ مداوم، تنگی نفس یا کاهش ادرار در دورهٔ تحریک تخمدان: ممکن است نشانهٔ تحریک بیشازحد تخمدان باشد؛ فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و در صورت شدت علائم به اورژانس مراجعه کنید.
- درد ناگهانی و شدید شکم یا لگن، بهویژه همراه تهوع و استفراغ، میتواند با پیچخوردگی تخمدان در اثر بزرگشدن تخمدانها همراه باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، سرفهٔ خونی یا تورم و درد یکطرفهٔ ساق پا: ممکن است نشانهٔ عارضهٔ جدی در چرخهٔ تحریک تخمدان باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی واژینال شدید، ضعف شدید یا درد مداوم شکم: نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است؛ فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مطالعات رسمیِ گستردهای برای تداخل گانیرلیکس با سایر داروها انجام نشده است، اما این دارو در کنار داروهای تحریک تخمدان و هورمونهای دیگر استفاده میشود و تنظیم برنامهٔ آنها باید توسط متخصص انجام شود. تداخل غذایی مهمی برای آن شناخته نشده و تداخل اختصاصیِ شناختهشدهای با الکل گزارش نشده است؛ بااینحال، دستورهای مرکز درمانی دربارهٔ مصرف الکل را رعایت کنید. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچ داروی هورمونی یا ناباروری را خودسرانه اضافه یا حذف نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
گانیرلیکس نباید در بارداری یا احتمال بارداری مصرف شود و پیش از شروع درمان باید بارداری رد شود؛ این دارو برای بارداریِ موجود کاربرد ندارد. در دوران شیردهی نیز مصرف آن توصیه نمیشود، چون مشخص نیست وارد شیر انسان میشود. اگر در طول چرخه احتمال بارداری ایجاد شد یا شیرده هستید، پیش از نوبت بعدی با پزشک مرکز ناباروری تماس بگیرید.
نگهداری
فرآورده را طبق برچسب همان بسته، معمولاً در دمای اتاق کنترلشده و حدود ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور مستقیم، گرمای شدید و یخزدگی نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی و دور از دسترس کودکان بگذارید. پیش از تزریق تاریخ انقضا، سالمبودن بسته و شفافبودن محلول را بررسی کنید و فرآوردهٔ منقضی یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱گانیرلیکس استات در لقاح خارج از بدن چه نقشی دارد؟
۰۲آیا گانیرلیکس خودش باعث رشد فولیکولها میشود؟
۰۳اگر زمان تزریق گانیرلیکس را از دست بدهم چه کنم؟
۰۴قرمزی محل تزریق گانیرلیکس طبیعی است؟
۰۵چه نوع درد شکمی هنگام مصرف گانیرلیکس خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۹ سازنده، در گروه H01CC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.