گادوترات مگلومین
گادوترات مگلومین یک ماده حاجب پارامغناطیسیِ حاوی گادولینیوم است که در تصویربرداری تشدید مغناطیسی، بعضی بافتها و ضایعات را واضحتر نشان میدهد. این فرآورده فقط بهصورت تزریق وریدی و برای کمک به تشخیص به کار میرود.
بیشتر برای افزایش کنتراست تصاویر مغز، داخل جمجمه، نخاع و بافتهای اطراف آنها استفاده میشود. در برخی پروتکلهای تصویربرداری، برای بعضی اندامهای بدن یا عروق نیز به کار میرود.
اگر بیماری کلیوی شدید یا آسیب حاد کلیه دارید، یا قبلاً به ماده حاجب گادولینیومی واکنش داشتهاید، پیش از تزریق حتماً اطلاع دهید؛ در این شرایط خطر عوارض جدی بیشتر است. این دارو فقط باید وریدی تزریق شود و تزریق آن داخل کانال نخاعی ممنوع است.
در صورت بارداری یا احتمال آن، شیردهی، آسم یا حساسیت شدید، دیالیز یا بیماری کلیه، پیوند کبد اخیر یا پیشرو، و دریافت قبلی یا تکرار نزدیک مواد حاجب گادولینیومی، پیش از تصویربرداری با پزشک یا رادیولوژیست صحبت کنید. وجود ضربانساز، کاشت حلزون گوش یا هر وسیله فلزی نیز باید به مرکز امآرآی گفته شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
گادوترات مگلومین یک محلول تزریقی وریدی و ماده حاجب پارامغناطیسیِ حاوی گادولینیوم است که برای تصویربرداری تشدید مغناطیسی به کار میرود. این ماده در میدان مغناطیسی بر رفتار پروتونهای آب اثر میگذارد و سیگنال بعضی بافتها را افزایش میدهد؛ بنابراین نواحی با عروق غیرطبیعی یا اختلال سد خونی مغزی بهتر دیده میشوند. گادوترات مگلومین بیماری را درمان نمیکند و فقط کیفیت اطلاعات تشخیصی را بالا میبرد. این ماده ممکن است با نامهای تجاری کلاریسکن، دوتارم، سیکلولوکس و یونیرم عرضه شود.
موارد مصرف
- افزایش کنتراست در تصویربرداری تشدید مغناطیسی مغز و داخل جمجمه
- کمک به بررسی نخاع و بافتهای اطراف آن
- کمک به آشکارسازی نواحی دارای اختلال سد خونی مغزی یا عروق غیرطبیعی
- کمک به ارزیابی تومورهای مغزی و نخاعی و برخی ضایعات عفونی یا التهابی
- افزایش کنتراست تصویربرداری برخی اندامهای بدن، مانند شکم، لگن، کبد، کلیه و دستگاه عضلانیاسکلتی، در پروتکلهای مربوط
- کمک به تصویربرداری تشدید مغناطیسی عروق، طبق نظر متخصص و پروتکل مرکز
روش مصرف
گادوترات مگلومین داروی خوراکی نیست و بیمار نباید آن را در خانه تزریق کند؛ این ماده فقط بهصورت تزریق وریدی، در جریان انجام امآرآی و در مرکز درمانی مجهز، توسط کادر درمان داده میشود. مقدار و سرعت تزریق را پزشک یا متخصص تصویربرداری بر اساس نوع بررسی، وزن و وضعیت کلیه تعیین میکند و نباید توسط بیمار تغییر کند. خود دارو معمولاً نیاز به ناشتا بودن ندارد، اما دستور مرکز تصویربرداری درباره ناشتا بودن، نوشیدن آب یا استفاده از آرامبخش را رعایت کنید. اگر هنگام تزریق درد، سوزش یا تورم در محل رگ ایجاد شد، همان لحظه اطلاع دهید و تا زمانی که کادر درمان اجازه دهد تحت نظر بمانید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
ضایعات مغزی و داخل جمجمهای
فقط برای تزریق وریدی است و تصویربرداری میتواند بلافاصله پس از تزریق آغاز شود.
ضایعات نخاعی و بافتهای اطراف نخاع
این دارو دورهٔ درمانی ندارد و برای همان نوبت تصویربرداری استفاده میشود.
اختلال سد خونی–مغزی یا عروق غیرطبیعی
تزریق داخل نخاعی ممنوع است؛ دارو باید فقط از راه وریدی تجویز شود.
تومورهای مغزی و نخاعی و ضایعات عفونی یا التهابی
دوز اضافی یا تکرار تزریق فقط در شرایط خاص و بر اساس پروتکل تخصصی تصویربرداری انجام میشود.
ضایعات اندامهای بدن در تصویربرداری تشدید مغناطیسی، مانند شکم، لگن، کبد، کلیه و دستگاه عضلانیاسکلتی
مقدار و زمان تزریق باید با پروتکل تصویربرداری عضو موردنظر هماهنگ شود.
تصویربرداری تشدید مغناطیسی عروق
برای کودکان بهدلیل کافی نبودن شواهد ایمنی و اثربخشی توصیه نمیشود؛ تزریق تکراری فقط در شرایط استثنایی و طبق پروتکل مرکز انجام میشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه واکنش حساسیتی به گادوترات مگلومین، سایر مواد حاجب گادولینیومی یا ماده حاجب در تصویربرداری قبلی؛ همچنین آسم، کهیر یا حساسیتهای مهم.
- هر نوع بیماری کلیه، کاهش ادرار، آسیب حاد کلیه یا دیالیز، و نیز دیابت یا فشارخون؛ در نوزادان، شیرخواران و سالمندان ارزیابی عملکرد کلیه اهمیت بیشتری دارد.
- بارداری، احتمال بارداری، قصد بارداری یا شیردهی.
- پیوند کبد اخیر یا برنامهریزیشده، بیماری قلبیعروقی، سابقه تشنج یا صرع.
- همه داروها و مکملها، بهویژه بتابلوکرها و داروهای قلب و فشارخون، و هر ماده حاجب گادولینیومی که اخیراً دریافت کردهاید.
- وجود ضربانساز، کاشت حلزون گوش، گیره عروقی، محرک عصبی، پمپ تزریق یا جسم فلزی در بدن؛ این موارد برای ایمنی دستگاه امآرآی مهماند.
عوارض احتمالی
- تهوع
- سردرد
- درد یا سوزش گذرا در محل تزریق
- احساس سرما یا گرمی در محل تزریق
- بثورات پوستی خفیف
- تورم ناگهانی لب، زبان، صورت یا گلو، دشواری تنفس، خسخس، کهیر گسترده، افت فشار یا غش: همان لحظه به کادر درمان اطلاع دهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، ضربان نامنظم قلب، تشنج یا بیهوشی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد، تورم، قرمزی رو به افزایش، تاول یا تغییر رنگ پوست در محل تزریق: همان لحظه به کادر درمان اطلاع دهید؛ اگر پس از ترخیص بدتر شد، برای ارزیابی سریع مراجعه کنید.
- در روزها یا هفتههای بعد، سفت و ضخیم شدن پوست، خارش یا سوزش ماندگار، لکههای قرمز یا تیره، خشکی مفصل یا ضعف عضلانی، بهخصوص در بیماری کلیوی شدید: سریعاً به پزشک اطلاع دهید؛ این نشانهها ممکن است با فیبروز سیستمیک نفروژنیک مرتبط باشند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل اختصاصی شناختهشدهای با غذا یا الکل برای گادوترات مگلومین مطرح نیست و برای آن مطالعات اختصاصی تداخل دارویی انجام نشده است. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو؛ بهویژه بتابلوکرها و برخی داروهای قلب و فشارخون ممکن است در صورت بروز واکنش حساسیتی، شدت واکنش یا پاسخ به درمان را تغییر دهند. دریافت همزمان یا تکرار نزدیک مواد حاجب گادولینیومی باید فقط با تصمیم تیم تصویربرداری انجام شود، چون دفع آن به عملکرد کلیه وابسته است و تکرار غیرضروری میتواند ماندگاری گادولینیوم را بیشتر کند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
گادوترات مگلومین از جفت عبور میکند و جنین در معرض گادولینیوم قرار میگیرد؛ بنابراین در بارداری فقط وقتی به کار میرود که اطلاعات تشخیصی ضروری باشد و نتوان تصویربرداری را به تعویق انداخت. درباره شیردهی، مقدار انتقال مواد حاجب گادولینیومی به شیر بسیار کم و جذب آن از دستگاه گوارش نوزاد ناچیز است و معمولاً قطع شیردهی لازم نیست؛ بااینحال در نوزاد نارس یا بیمار، یا اگر پزشک و مرکز تصویربرداری توصیه دیگری دارند، تصمیم را با آنان هماهنگ کنید.
نگهداری
این فرآورده معمولاً برای نگهداری در منزل نیست و در مرکز درمانی نگهداری و تزریق میشود. در صورت نیاز به نگهداری، آن را در بستهبندی اصلی و دمای اتاق، معمولاً حدود ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد، دور از یخزدگی، گرمای شدید و دسترس کودکان نگه دارید؛ تاریخ انقضا و سلامت ویال یا سرنگ را بررسی کنید و محلول کدر، دارای ذرات یا ظرف آسیبدیده را به کار نبرید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 376.9 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا گادوترات مگلومین خودش بیماری را درمان میکند؟
۰۲اگر بیماری کلیه داشته باشم، آیا تزریق آن ممنوع است؟
۰۳آیا برای امآرآی با گادوترات مگلومین باید ناشتا باشم؟
۰۴پس از تزریق، میتوانم شیردهی را ادامه بدهم؟
۰۵اگر هنگام تزریق در محل رگ درد یا تورم داشتم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۸ سازنده، در گروه V08CA. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.