فلودئوکسیگلوکز اف-۱۸
فلودئوکسیگلوکز اف-۱۸ یک رادیوداروی تشخیصی تزریقی و شکل پرتوزای مشابه گلوکز است. این ماده در تصویربرداری با گسیل پوزیترون، نواحی با سوختوساز گلوکز غیرطبیعی را نمایان میکند.
بیشتر برای بررسی تومورها و گسترش یا پاسخ آنها به درمان استفاده میشود؛ در برخی بیماران برای یافتن کانون صرع و ارزیابی سوختوساز عضلهٔ قلب نیز به کار میرود.
این فرآورده برای تشخیص است، نه درمان، و باید فقط در مرکز پزشکی هستهای تزریق شود. قند خون نامنظم و رعایتنکردن آمادگی پیش از تصویربرداری میتواند نتیجه را کماعتبار کند؛ خودسرانه ناشتا ماندن یا داروی دیابت را تغییر ندهید.
اگر دیابت، بیماری کلیه یا قلب، محدودیت مایعات، بارداری یا احتمال آن، یا شیردهی دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. اگر نمیتوانید طبق دستور ناشتا بمانید یا آرام و بیحرکت بمانید، مرکز را از قبل در جریان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلودئوکسیگلوکز اف-۱۸ در گروه رادیوداروهای تشخیصی قرار دارد و بهصورت تزریق وریدی برای تصویربرداری با گسیل پوزیترون استفاده میشود. ساختار آن شبیه گلوکز است؛ وارد سلولها میشود و پس از تغییر شیمیایی، برای مدتی در سلول باقی میماند تا دوربین پزشکی هستهای الگوی مصرف گلوکز را ثبت کند. جذب بیشتر میتواند در تومور، التهاب یا برخی نواحی فعال مغز و قلب دیده شود، بنابراین بهتنهایی اختصاصیِ سرطان نیست. این فرآورده برای تشخیص و ارزیابی روند بیماری است و نتیجهٔ آن همراه با علائم، معاینه و سایر بررسیها تفسیر میشود.
موارد مصرف
- کمک به ارزیابی تومورهای شناختهشده یا مشکوک بر پایهٔ سوختوساز غیرطبیعی گلوکز
- مرحلهبندی سرطان و بررسی گسترش، عود یا پاسخ به درمان
- کمک به شناسایی نواحی غیرطبیعی سوختوساز مغز در برخی بیماران مبتلا به صرع
- ارزیابی عضلهٔ قلب دارای سوختوساز باقیمانده در بیماری عروق کرونر و اختلال عملکرد بطن چپ، همراه با تصویربرداری خونرسانی
- بررسی برخی کانونهای التهاب یا عفونت فعال، در صورت درخواست پزشک
روش مصرف
فلودئوکسیگلوکز اف-۱۸ فقط با تزریق وریدی در مرکز پزشکی هستهای و توسط تیم آموزشدیده داده میشود؛ مقدار و زمان تصویربرداری را متخصص بر اساس نوع بررسی، وضعیت بیمار و دستگاه تعیین میکند. آمادگی به نوع بررسی بستگی دارد: در تصویربرداری تومور یا مغز معمولاً چند ساعت ناشتایی لازم است، اما در بررسی سوختوساز قلب ممکن است مرکز عمداً مصرف خوراکی یا نوشیدنی حاوی قند را توصیه کند. تا زمان تصویربرداری از فعالیت بدنی شدید پرهیز کنید، در زمان انتظار آرام بمانید و فقط طبق دستور مرکز آب یا مایعات بنوشید. پس از تصویربرداری، در صورت نداشتن محدودیت مایعات، نوشیدن آب و تخلیهٔ مکرر مثانه به دفع سریعتر ماده کمک میکند؛ برنامهٔ غذا و داروی دیابت را خودسرانه تغییر ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از تزریق اعلام کنید؛ این فرآورده پرتوزاست و تصمیمگیری در این شرایط نیازمند ارزیابی سود و خطر است.
- دیابت، قند خون بالا یا سابقهٔ افت قند، و نام همهٔ داروهای کنترل قند مانند انسولین را بگویید؛ قند خون نامناسب کیفیت تصویر را کاهش میدهد.
- بیماری کلیه، نارسایی قلبی، محدودیت مصرف مایعات یا دشواری در ادرارکردن را مطرح کنید؛ توصیهٔ نوشیدن آب و تخلیهٔ مثانه باید برای شما مناسبسازی شود.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای بدون نسخه و نیز سابقهٔ واکنش حساسیتی به داروهای تزریقی یا فرآوردههای مشابه را اعلام کنید.
- اگر نمیتوانید طبق دستور ناشتا بمانید، اخیراً غذای غیرمجاز خوردهاید یا فعالیت بدنی شدید داشتهاید، پیش از تزریق به مرکز بگویید؛ ممکن است زمان بررسی تغییر کند.
- در کودکان و نوجوانان، ضرورت انجام بررسی و مقدار ماده باید توسط متخصص پزشکی هستهای تعیین شود، چون حساسیت به تابش در سن پایین اهمیت بیشتری دارد.
عوارض احتمالی
- برای این فرآورده عارضهٔ شایعِ قطعی با فراوانی قابلاعتماد تعیین نشده و بسیاری از افراد علامت قابلتوجهی ندارند.
- ناراحتی، درد، سوزش، قرمزی یا تورم خفیف و گذرا در محل تزریق؛ فراوانی دقیق این علائم مشخص نیست.
- تهوع یا احساس خستگی و ضعف گذرا؛ فراوانی دقیق این علائم نیز مشخص نیست.
- کهیر گسترده، خارش شدید، تورم صورت، چشم یا لب، گرفتگی گلو، دشواری تنفس یا بلع: فوراً به کارکنان مرکز اطلاع دهید؛ اگر پس از خروج رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا فزاینده، تورم، تغییر رنگ، سوزش شدید یا تاول در محل تزریق: همانجا به کارکنان اطلاع دهید و محل را دستکاری نکنید؛ ارزیابی فوری لازم است.
- تعریق سرد، لرزش، تپش قلب، گیجی، ضعف شدید یا بیهوشی در فرد دیابتی: ممکن است نشانهٔ افت قند پس از ناشتایی یا تغییر برنامهٔ دارو باشد؛ در صورت کاهش هوشیاری یا ناتوانی در خوردن، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل دارویی مستقیم این فرآورده بهطور کامل بررسی نشده است، اما هر چیزی که قند خون یا سوختوساز گلوکز را تغییر دهد میتواند توزیع ماده و تفسیر تصویر را عوض کند؛ مهمترین موارد برای بیمار، انسولین و داروهای دیابت، مصرف گلوکز یا سرمهای حاوی قند، و خوردن غذا در زمان نامناسب است. در پت مغز، بعضی داروهای ضدتشنج، کورتونها و داروهای اثرگذار بر سیستم عصبی و نیز کافئین یا الکل ممکن است بر الگوی سوختوساز اثر بگذارند؛ آنها را خودسرانه قطع نکنید و دستور مرکز را اجرا کنید. در بررسی قلبی، مصرف قند ممکن است بخشی از آمادگی باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری یا احتمال آن، تزریق باید فقط در صورت ضرورت پزشکی و پس از سنجش سود و خطر تابش انجام شود؛ احتمال بارداری را پیش از حضور اعلام کنید. در شیردهی، مادهٔ پرتوزا میتواند وارد شیر شود؛ معمولاً شیردهی برای مدتی موقتاً متوقف میشود و شیر دوشیدهشده دور ریخته میشود، و تماس نزدیک با نوزاد نیز باید برای مدت اعلامشده از سوی مرکز محدود شود. مدت دقیق وقفهٔ شیردهی و محدودیت تماس را متخصص پزشکی هستهای تعیین میکند.
نگهداری
این رادیودارو بهدلیل نیمهعمر کوتاه و پرتوزابودن، در مرکز پزشکی هستهای و در محفظهٔ محافظ سربی، در دمای اتاقِ کنترلشده و طبق برچسب فرآورده نگهداری میشود. آن را نباید به خانه برد یا در یخچال معمولی نگه داشت؛ تاریخ و زمان انقضا را پیش از مصرف کارکنان مرکز بررسی میکنند و باقیمانده طبق مقررات دفع میشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فلودئوکسیگلوکز اف-۱۸ همان مادهٔ حاجب سیتی است؟
۰۲چرا باید برای بعضی پتها ناشتا باشم؟
۰۳اگر دیابت داشته باشم، آیا پت با این دارو انجام میشود؟
۰۴بعد از تزریق میتوانم کنار خانواده باشم؟
۰۵آیا جذب زیاد در پت یعنی سرطان قطعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09IX04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.