بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

فلوسیتوزین

Flucytosine
رده ATC J02AX01شکل قرصدوز 500 mgبرند در ایران ۲
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

فلوسیتوزین دارویی ضدقارچ است که با مختل‌کردن ساخت ماده ژنتیکی و پروتئین‌های ضروری سلول قارچ، از رشد و گسترش آن جلوگیری می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر به‌صورت ترکیبی با داروی ضدقارچ دیگری مانند آمفوتریسین B، برای درمان عفونت‌های قارچی جدی و گسترده بدن، از جمله کریپتوکوکوز (به‌ویژه مننژیت کریپتوکوکی) و کاندیدیازیس شدید، تجویز می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکته ایمنی این دارو، اثر احتمالی آن بر مغز استخوان، کبد و کلیه است؛ به همین دلیل در طول درمان باید به‌طور منظم آزمایش خون و بررسی عملکرد کبد و کلیه انجام شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر نشانه‌هایی مانند کبودی یا خونریزی غیرعادی، تب مداوم، گلودرد شدید، یا زردی پوست و چشم دیدید، بدون فوت وقت با پزشک خود تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Flucytosine
۰۲

معرفی دارو

فلوسیتوزین (Flucytosine) دارویی ضدقارچ از دسته پیریمیدین‌های فلوئوردار است که در رده داروهای ضدعفونت سیستمیک (اثرگذار در سراسر بدن) قرار می‌گیرد. این دارو پس از ورود به سلول قارچ، به کمک آنزیمی که در سلول‌های انسانی تقریباً وجود ندارد، به ماده‌ای فعال تبدیل می‌شود که ساخت ماده ژنتیکی و پروتئین‌های ضروری قارچ را مختل می‌کند و مانع رشد و تکثیر آن می‌شود. از آن‌جا که قارچ‌ها در صورت مصرف تنهای این دارو به‌سرعت نسبت به آن مقاوم می‌شوند، فلوسیتوزین تقریباً همیشه همراه با داروی ضدقارچ دیگری، معمولاً آمفوتریسین B، تجویز می‌شود. هدف اصلی این درمان ترکیبی، کنترل عفونت‌های قارچی جدی و گاه تهدیدکننده حیات، به‌ویژه در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف، است.

۰۳

موارد مصرف

  • درمان ترکیبی کریپتوکوکوز، به‌ویژه مننژیت کریپتوکوکی، همراه با آمفوتریسین B
  • درمان ترکیبی عفونت‌های شدید و گسترده کاندیدایی (کاندیدیازیس سیستمیک)
  • بخشی از درمان ترکیبی در برخی دیگر از عفونت‌های قارچی جدی و مهاجم، به‌ویژه در بیماران دارای نقص سیستم ایمنی
  • درمان کروموبلاستومایکوز (نوعی عفونت قارچی مزمن پوست) در برخی موارد
۰۴

روش مصرف

فلوسیتوزین به‌صورت قرص خوراکی مصرف می‌شود و پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند آن را همراه غذا یا کمی پس از غذا و با فاصله زمانی منظم بین نوبت‌های روز میل کنید تا احتمال تهوع و ناراحتی گوارشی کمتر شود. تعداد نوبت‌های مصرف در روز و مدت دوره درمان را پزشک بر پایه نوع عفونت و به‌ویژه عملکرد کلیه‌های شما مشخص می‌کند و ممکن است در طول درمان بر اساس نتیجه آزمایش خون تغییر کند. مصرف را دقیقاً طبق دستور پزشک تا پایان دوره ادامه دهید و بدون هماهنگی با او، درمان را زودتر قطع نکنید، چون این کار می‌تواند به عود عفونت یا مقاوم‌شدن قارچ بینجامد.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

کریپتوکوکوز شدید، به‌ویژه مننژیت کریپتوکوکی

بزرگسالان۲۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، خوراکی، هر ۶ ساعت؛ همراه با آمفوتریسین ب، معمولاً برای حداقل ۲ هفته در مرحلهٔ القا.
کودکان۲۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، خوراکی، هر ۶ ساعت؛ همراه با آمفوتریسین ب، معمولاً برای حداقل ۲ هفته در مرحلهٔ القا.

در بیماری منتشر، غیرمرتبط با اچ‌آی‌وی یا همراه با کریپتوکوکوما، مرحلهٔ القا ممکن است ۴ تا ۶ هفته طول بکشد. پایش سطح خونی دارو و شمارش سلول‌های خونی ضروری است.

کاندیدیازیس سیستمیک شدید

بزرگسالان۲۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، خوراکی، هر ۶ ساعت؛ معمولاً همراه با آمفوتریسین ب. مدت درمان بر اساس محل عفونت، کشت و پاسخ بیمار تعیین می‌شود.
کودکان۲۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، خوراکی، هر ۶ ساعت؛ معمولاً همراه با آمفوتریسین ب. در نوزادان، به‌علت عملکرد نابالغ کلیه، فاصلهٔ دوز باید به‌طور ویژه تنظیم شود.

مصرف تک‌دارویی به‌دلیل خطر بروز سریع مقاومت مناسب نیست؛ در صورت تهوع، مصرف کپسول‌ها همراه با غذا یا طی چند دقیقه و با آب کافی بهتر تحمل می‌شود.

برخی عفونت‌های قارچی مهاجم حساس دیگر

بزرگسالانرژیم ثابت و عمومی ندارد؛ مقدار و فاصلهٔ مصرف بر پایهٔ وزن، محل و شدت عفونت، حساسیت قارچ و عملکرد کلیه در پروتکل تخصصی تعیین می‌شود.

معمولاً بخشی از درمان ترکیبی است و به پایش منظم شمارش سلول‌های خونی، عملکرد کلیه و کبد و گاهی سطح خونی دارو نیاز دارد.

کروموبلاستومایکوز

بزرگسالان۵۰ تا ۱۵۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در ۴ نوبت مساوی هر ۶ ساعت؛ معمولاً همراه با یک داروی ضدقارچ دیگر. مدت درمان طولانی و بر اساس پاسخ ضایعات تعیین می‌شود.

در موارد گسترده ممکن است درمان چندین ماه یا بیشتر طول بکشد؛ پایش شمارش سلول‌های خونی و عملکرد کلیه و کبد ضروری است.

تنظیم دوز: فلوسیتوزین عمدتاً از کلیه دفع می‌شود؛ در نارسایی کلیه و سالمندان باید مقدار یا فاصلهٔ دوز بر اساس عملکرد کلیه و سطح خونی دارو تنظیم شود. در اختلال کبدی نیز پایش دقیق عملکرد کبد لازم است. دوز دقیق را پزشک بر پایهٔ وزن، شدت عفونت و نتایج آزمایش‌ها تعیین می‌کند و حد بالای دوز معمول روزانه ۱۵۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به فلوسیتوزین یا داروی دیگری واکنش حساسیتی داشته‌اید، حتماً به پزشک بگویید.
  • هرگونه بیماری یا کاهش عملکرد کلیه را پیش از شروع درمان با پزشک در میان بگذارید، چون دفع این دارو تقریباً به‌طور کامل بر عهده کلیه‌هاست.
  • سابقه بیماری‌های خونی یا کاهش سلول‌های خونی را به پزشک اطلاع دهید.
  • هرگونه بیماری کبدی را با پزشک مطرح کنید.
  • در صورت بارداری، برنامه‌ریزی برای بارداری، یا شیردهی، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
  • فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی خود، به‌ویژه آمفوتریسین B یا سایر داروهای مؤثر بر کلیه، را به پزشک بگویید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تهوع، استفراغ یا ناراحتی و درد شکمی
  • اسهال
  • کاهش اشتها
  • سردرد
  • بثورات خفیف پوستی
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های کاهش سلول‌های خونی مانند کبودی یا خونریزی غیرعادی، تب مداوم، یا گلودرد شدید و مداوم — در صورت بروز، سریع به پزشک مراجعه کنید تا آزمایش خون انجام شود.
  • زردی پوست یا سفیدی چشم‌ها، ادرار تیره، یا درد شدید شکم که می‌تواند نشانه آسیب کبدی باشد — در این حالت بی‌درنگ با پزشک تماس بگیرید.
  • کاهش چشمگیر حجم ادرار یا تورم غیرعادی دست و پا که می‌تواند نشانه مشکل کلیوی باشد — نیاز به بررسی سریع پزشکی دارد.
  • نشانه‌های واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، دشواری در تنفس، یا کهیر گسترده — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرف هم‌زمان فلوسیتوزین با داروهایی که بر کلیه اثر منفی می‌گذارند، از جمله آمفوتریسین B که اغلب همراه آن تجویز می‌شود، می‌تواند دفع فلوسیتوزین از بدن را کاهش دهد و خطر تجمع و عوارض آن را بالا ببرد؛ به همین دلیل در این ترکیب، نظارت پزشکی و آزمایش‌های دوره‌ای اهمیت ویژه‌ای دارد. هم‌چنین مصرف هم‌زمان با داروهای دیگری که بر مغز استخوان اثر می‌گذارند، می‌تواند خطر کاهش سلول‌های خونی را بیشتر کند. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعات درباره مصرف فلوسیتوزین در بارداری محدود است؛ از آن‌جا که این دارو در بدن به ماده‌ای تبدیل می‌شود که در دوزهای بالا می‌تواند برای جنین خطرناک باشد، معمولاً تنها زمانی مصرف می‌شود که فایده درمان یک عفونت جدی برای مادر، از خطر احتمالی برای جنین بیشتر باشد، و این تصمیم را فقط پزشک متخصص می‌گیرد. درباره دوران شیردهی نیز اطلاعات کافی در دست نیست؛ بنابراین هر مادری که در این دوران به این دارو نیاز دارد، بهتر است پیش از مصرف، این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارد.

۱۰

نگهداری

قرص‌های فلوسیتوزین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. این دارو را همیشه دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، به تاریخ انقضای دارو توجه کنید و داروی تاریخ‌گذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروساز دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قرص500 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
انکتیل ANCOTIL
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
ICN Polfa
قرص
سیتوفلو CYTOFLU
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 CARTON
Jolly Healthcare
قرص
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا فلوسیتوزین معمولاً همراه با داروی دیگری تجویز می‌شود، نه به‌تنهایی؟
چون قارچ‌ها در صورت مصرف تنهای فلوسیتوزین به‌نسبت سریع نسبت به آن مقاوم می‌شوند؛ به همین دلیل پزشکان معمولاً آن را همراه با داروی ضدقارچ دیگری مانند آمفوتریسین B تجویز می‌کنند تا اثربخشی درمان حفظ شود.
۰۲چرا در طول درمان با فلوسیتوزین، آزمایش خون لازم است؟
چون این دارو می‌تواند بر مغز استخوان و شمارش سلول‌های خونی اثر بگذارد و اگر عملکرد کلیه کاهش‌یافته باشد، سطح آن در خون بالا می‌رود و خطر عوارض بیشتر می‌شود؛ به همین دلیل پزشک به‌طور منظم شمارش خون و عملکرد کلیه و کبد را بررسی می‌کند.
۰۳اگر یک نوبت از قرص فلوسیتوزین را فراموش کنم، چه کار کنم؟
به‌محض یادآوری، همان نوبت را مصرف کنید؛ اما اگر تقریباً زمان نوبت بعدی رسیده، دوز فراموش‌شده را نادیده بگیرید و هرگز دو دوز را هم‌زمان مصرف نکنید. برای اطمینان کامل، بهتر است از داروساز خود بپرسید.
۰۴آیا مصرف فلوسیتوزین همراه با غذا مشکلی دارد؟
نه، برعکس؛ مصرف این دارو همراه با غذا یا کمی پس از آن معمولاً توصیه می‌شود، چون می‌تواند احتمال تهوع و ناراحتی گوارشی را کاهش دهد.
۰۵آیا قطع زودهنگام فلوسیتوزین مشکلی ایجاد می‌کند؟
بله؛ قطع زودهنگام یا نامنظم این دارو می‌تواند به عود عفونت قارچی یا مقاوم‌شدن قارچ نسبت به درمان بینجامد، به همین دلیل مصرف را باید دقیقاً طبق نسخه و تا پایان دوره‌ای که پزشک تعیین کرده ادامه داد.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه J02AX01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.