فینگولیمود
فینگولیمود دارویی خوراکی از گروه تعدیلکنندههای سیستم ایمنی است که برای کنترل مولتیپل اسکلروزیس (اماس) مصرف میشود و با کاهش ورود سلولهای ایمنی به مغز و نخاع، از آسیب بیشتر جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای کاهش تعداد و شدت حملههای اماس عودکننده در بزرگسالان و برخی نوجوانان تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی این است که نخستین مصرف فینگولیمود باید زیر نظر مستقیم پزشک انجام شود، چون ممکن است در ساعات ابتدایی، ضربان قلب را موقتاً کند کند.
اگر سابقهٔ بیماری قلبی یا کبدی، عفونت فعال یا بارداری دارید، یا در حین مصرف دچار تاری دید، تنگی نفس یا علائم غیرمعمول شدید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فینگولیمود دارویی خوراکی از دستهٔ تعدیلکنندههای سیستم ایمنی است که در درمان مولتیپل اسکلروزیس (اماس) به کار میرود. این دارو با اثر بر گیرندههای مولکولی خاصی روی سطح لنفوسیتها (نوعی گلبول سفید)، این سلولها را در غدد لنفاوی نگه میدارد و مانع از ورود بخش بزرگی از آنها به مغز و نخاع میشود. نتیجهٔ این فرایند، کاهش حملههای ایمنی بدن به بافت عصبی و در پی آن، کاهش التهاب و آسیب ناشی از اماس است. هدف اصلی از مصرف فینگولیمود، کمکردن تعداد و شدت عودهای بیماری و کند کردن روند پیشرفت ناتوانی در طول زمان است.
موارد مصرف
- کاهش تعداد و شدت حملهها (عودها) در مولتیپل اسکلروزیس عودکننده-فروکشکننده
- کند کردن روند پیشرفت ناتوانی جسمی ناشی از اماس
- کاهش ضایعات جدید مغزی و نخاعی قابلمشاهده در تصویربرداری امآرآی
- درمان اماس عودکننده در نوجوانان ۱۰ سال و بالاتر، بر اساس تشخیص و صلاحدید پزشک متخصص
روش مصرف
فینگولیمود بهصورت کپسول خوراکی، با یا بدون غذا و معمولاً یک بار در روز مصرف میشود؛ بهتر است هر روز در ساعتی مشخص و به همان شکلی که پزشک یا داروساز توصیه کرده مصرف شود تا سطح دارو در بدن یکنواخت بماند. نخستین دوز این دارو معمولاً باید در مطب یا مرکز درمانی و زیر نظر مستقیم پزشک مصرف شود، چون در این مدت ضربان قلب و فشار خون برای چند ساعت پایش میشود. اگر مصرف دارو برای چند روز قطع یا فراموش شود، ممکن است لازم باشد این پایش اولیه دوباره تکرار شود؛ به همین دلیل هرگونه وقفه در مصرف را حتماً به پزشک اطلاع دهید. قطع ناگهانی و خودسرانهٔ فینگولیمود توصیه نمیشود، چون در برخی بیماران با بازگشت شدید و سریعتر علائم اماس همراه بوده است؛ هرگونه تغییر در نحوهٔ مصرف یا قطع دارو باید تنها با هماهنگی پزشک متخصص انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ بیماری قلبی مانند نارسایی قلبی، سکتهٔ قلبی، آریتمی یا هر نوع بلوک قلبی، و نیز فشار خون کنترلنشده را با پزشک در میان بگذارید
- اگر بیماری کبدی، دیابت یا مشکلات چشمی مانند التهاب داخل چشم (یووئیت) یا تجمع مایع در ماکولا دارید، حتماً به پزشک اطلاع دهید
- وجود هر نوع عفونت فعال یا تضعیف سیستم ایمنی، به هر دلیلی از جمله بیماری یا داروی دیگر، را پیش از شروع درمان با پزشک مطرح کنید
- اگر تا امروز به آبلهمرغان مبتلا نشدهاید یا واکسن آن را دریافت نکردهاید، به پزشک بگویید؛ ممکن است پیش از شروع دارو نیاز به واکسیناسیون باشد
- فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهای اخیرتان را به پزشک و داروساز بدهید تا احتمال تداخل بررسی شود
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامهٔ این دارو حتماً با پزشک مشورت کنید
عوارض احتمالی
- سردرد
- اسهال
- کمردرد
- سرفه یا علائم شبیه سرماخوردگی
- افزایش خفیف آنزیمهای کبدی که معمولاً بدون علامت است و با آزمایش خون دورهای شناسایی میشود
- ضربان قلب بسیار کند یا نامنظم، سرگیجهٔ شدید، غش یا درد قفسهٔ سینه، بهویژه در روزهای نخست مصرف — در صورت بروز این نشانهها فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تاری دید، لکهٔ تیره در میدان دید یا حساسیت غیرعادی به نور — میتواند نشانهٔ آسیب به ماکولای چشم باشد؛ در این صورت هرچه زودتر به چشمپزشک یا پزشک معالج مراجعه کنید
- تب، لرز یا خستگی شدید و غیرمعمول — میتواند نشانهٔ عفونتی جدی باشد، چون این دارو سیستم ایمنی را تضعیف میکند؛ به پزشک اطلاع دهید
- زردی پوست یا سفیدی چشم، تیرگی ادرار، تهوع شدید یا درد شکم — میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد و باید سریع بررسی شود
- تنگی نفس ناگهانی یا شدید — نیازمند بررسی فوری پزشکی است
- هر ضایعه یا خال پوستی جدید یا در حال تغییر — باید توسط پزشک ارزیابی شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فینگولیمود میتواند با داروهایی که ضربان قلب را پایین میآورند، مانند برخی بتابلوکرها، مسدودکنندههای کانال کلسیم یا داروهای ضدآریتمی، اثر متقابل داشته باشد و خطر کندی غیرعادی ضربان قلب را بیشتر کند، بهویژه در آغاز درمان. مصرف همزمان با سایر داروهای تعدیلکننده یا تضعیفکنندهٔ سیستم ایمنی نیز معمولاً توصیه نمیشود، چون خطر عفونت را افزایش میدهد. همچنین دریافت واکسنهای زنده در طول درمان و مدتی پس از قطع آن باید تنها با هماهنگی پزشک انجام شود. به همین دلیل فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی پیش از شروع درمان بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف فینگولیمود در دوران بارداری توصیه نمیشود، چون شواهد نشان میدهند میتواند خطر ناهنجاریهای جنینی را افزایش دهد. به همین دلیل به زنانی که امکان بارداری دارند توصیه میشود در طول درمان و تا مدتی پس از قطع آن، از یک روش پیشگیری مطمئن از بارداری استفاده کنند. اگر در حین مصرف این دارو باردار شدید یا قصد بارداری دارید، در اسرع وقت با پزشک خود مشورت کنید. دربارهٔ ترشح فینگولیمود در شیر مادر اطلاعات کافی در دست نیست؛ بنابراین تصمیم دربارهٔ شیردهی در دوران مصرف این دارو باید با نظر پزشک گرفته شود.
نگهداری
فینگولیمود را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگه دارید، مگر آنکه روی بستهٔ دارو دستور دیگری نوشته شده باشد. کپسولها را در بستهٔ اصلی خود نگه دارید و همیشه دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 0.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید نخستین دوز فینگولیمود زیر نظر پزشک مصرف شود؟
۰۲آیا فینگولیمود روی چشمها اثر میگذارد؟
۰۳اگر یک روز مصرف فینگولیمود را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴آیا قطع فینگولیمود خطری دارد؟
۰۵آیا در دوران مصرف فینگولیمود میتوان واکسن زد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۴ سازنده، در گروه L04AA27. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.