بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · اسکلتی‑عضلانی

اتوسوکسیماید

Ethosuximide
رده ATC M05BA01شکل‌ها کپسول، شربتدوز 250 mg/5mLبرند در ایران ۱۲
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

اتوسوکسیماید دارویی ضدتشنج (ضدصرع) از خانوادهٔ سوکسینیمیدهاست که با آرام‌کردنِ فعالیتِ الکتریکیِ غیرطبیعیِ مغز، از بروزِ نوعی تشنج به نامِ «تشنجِ غیبت» جلوگیری می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برایِ پیشگیری و کنترلِ تشنج‌هایِ غیبت (که پیش‌تر پتی‌مال نامیده می‌شدند) در کودکان و بزرگسالان تجویز می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

قطعِ ناگهانیِ این دارو می‌تواند تشنج‌ها را برگرداند یا تشدید کند، پس هرگونه تغییر در نحوهٔ مصرف باید فقط با نظرِ پزشک انجام شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر نشانه‌هایی مانندِ کبودی و خونریزیِ غیرعادی، تبِ مداوم، بثوراتِ گستردهٔ پوستی یا تغییراتِ نگران‌کنندهٔ خلقی دیدید، بی‌درنگ با پزشک تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Ethosuximide
۰۲

معرفی دارو

اتوسوکسیماید یکی از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین داروهای ضدتشنج از گروهِ سوکسینیمیدهاست که به‌طور اختصاصی برای نوعی تشنج به نام «تشنجِ غیبت» (Absence Seizure) به کار می‌رود. این نوع تشنج که پیش‌تر پتی‌مال نامیده می‌شد، بیشتر در کودکان دیده می‌شود و با خیره‌شدنِ کوتاه و ناگهانی و از دست‌دادنِ لحظه‌ایِ هوشیاری همراه است. مکانیسمِ اثرِ این دارو، مهارِ نوعی کانالِ کلسیمی (کانالِ کلسیمیِ نوعِ T) در سلول‌های عصبیِ تالاموس است که در ایجادِ الگویِ الکتریکیِ خاصِ این تشنج‌ها نقش دارد. برخلافِ بسیاری از داروهای ضدتشنجِ دیگر، اتوسوکسیماید روی تشنج‌هایِ بزرگ (که با تکان‌هایِ شدیدِ بدن همراه‌اند) اثری ندارد و تنها برایِ تشنج‌هایِ غیبت کاربرد دارد. این دارو معمولاً به شکلِ شربتِ خوراکی مصرف می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • پیشگیری و کنترلِ تشنج‌هایِ غیبتِ معمول
  • کنترلِ تشنج‌هایِ غیبتِ غیرمعمول در برخی بیماران، طبقِ تشخیصِ پزشک
  • درمانِ ترکیبی همراه با داروهایِ دیگر، در بیمارانی که هم‌زمان به بیش از یک نوع تشنج دچارند
۰۴

روش مصرف

اتوسوکسیماید معمولاً به‌صورتِ شربتِ خوراکی مصرف می‌شود و بهتر است همراه با غذا یا بلافاصله پس از آن خورده شود تا احتمالِ ناراحتیِ گوارشی کمتر شود. پیش از هر بار مصرف، ظرفِ شربت را خوب تکان دهید و برایِ اندازه‌گیریِ دقیق، از پیمانه یا سرنگِ مخصوصِ خوراکیِ همراهِ دارو استفاده کنید، نه قاشقِ خانگی. بهتر است این دارو هر روز در ساعاتِ ثابت مصرف شود تا سطحِ آن در بدن یکنواخت بماند. تعدادِ دفعات و مقدارِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک بر اساسِ نسخه تعیین می‌کند و نباید بدونِ مشورت تغییر کند. حتی اگر تشنج‌ها مدتی کنترل‌شده به نظر برسند، مصرفِ دارو را خودسرانه و ناگهان قطع نکنید، زیرا این کار می‌تواند خطرِ بازگشت یا تشدیدِ تشنج‌ها را افزایش دهد؛ هرگونه تغییر یا قطعِ دارو باید تدریجی و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

تشنج‌های غیبت معمول

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم در روز به‌عنوان دوز آغازین؛ سپس افزایش ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۷ روز تا کنترل تشنج با کمترین عارضه؛ دوز معمول نگهدارنده ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌گرم در روز است.
کودکان۳ تا کمتر از ۶ سال: ۲۵۰ میلی‌گرم در روز آغاز شود؛ ۶ سال و بیشتر: ۵۰۰ میلی‌گرم در روز آغاز شود. سپس ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۷ روز افزایش یابد؛ دوز نگهدارندهٔ معمول حدود ۲۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است.

با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ در صورت تهوع یا ناراحتی معده همراه غذا مصرف شود. هر ۵ میلی‌لیتر شربت برابر ۲۵۰ میلی‌گرم است. قطع ناگهانی ممنوع است.

تشنج‌های غیبت غیرمعمول

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم در روز به‌عنوان دوز آغازین؛ سپس افزایش ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۷ روز تا رسیدن به پاسخ مناسب؛ دوز معمول نگهدارنده ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌گرم در روز است.
کودکان۳ تا کمتر از ۶ سال: ۲۵۰ میلی‌گرم در روز آغاز شود؛ ۶ سال و بیشتر: ۵۰۰ میلی‌گرم در روز آغاز شود. سپس ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۷ روز افزایش یابد؛ دوز نگهدارندهٔ معمول حدود ۲۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است.

فقط در بیماران منتخب و معمولاً به‌عنوان درمان کمکی، با تشخیص متخصص مغز و اعصاب مصرف شود؛ در صورت وجود انواع دیگر تشنج، مصرف تنها ممکن است مناسب نباشد.

درمان ترکیبی در بیماران مبتلا به بیش از یک نوع تشنج

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم در روز به‌عنوان دوز آغازین؛ سپس افزایش ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۷ روز تا رسیدن به پاسخ مناسب؛ دوز معمول نگهدارنده ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌گرم در روز است.
کودکان۳ تا کمتر از ۶ سال: ۲۵۰ میلی‌گرم در روز آغاز شود؛ ۶ سال و بیشتر: ۵۰۰ میلی‌گرم در روز آغاز شود. سپس ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۷ روز افزایش یابد؛ دوز نگهدارندهٔ معمول حدود ۲۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است.

اتوسوکسیماید عمدتاً جزء تشنج‌های غیبت را کنترل می‌کند؛ دوز داروهای ضدتشنج همراه باید جداگانه و به‌تدریج تنظیم شود.

تنظیم دوز: در سالمندان و بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کلیه یا کبد، شروع درمان و افزایش دوز باید با احتیاط و پایش مناسب انجام شود؛ در نارسایی شدید یا همودیالیز ممکن است تنظیم اختصاصی دوز یا زمان مصرف لازم باشد. دوز روزانهٔ بالاتر از ۱۵۰۰ میلی‌گرم فقط با نظارت دقیق متخصص مصرف شود. این مقادیر عمومی و معمول‌اند و جایگزین نسخه نیستند؛ پزشک دوز دقیق را بر اساس سن، وزن، شدت تشنج، پاسخ درمانی و وضعیت کلیه و کبد تعیین می‌کند.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • حساسیتِ شناخته‌شده به اتوسوکسیماید یا سایر داروهایِ گروهِ سوکسینیمیدها را به پزشک بگویید.
  • سابقهٔ بیماریِ کبدی یا کلیوی را پیش از شروعِ دارو با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر خودتان یا در خانواده‌تان سابقهٔ اختلالاتِ خونی یا مشکلاتِ مغزِ استخوان وجود دارد، به پزشک اطلاع دهید.
  • بارداری، برنامه‌ریزی برایِ بارداری یا شیردهی را حتماً با پزشک مطرح کنید.
  • سابقهٔ افسردگی، اضطراب یا افکارِ خودآزاری را با پزشک در میان بگذارید تا در طولِ درمان پایش شود.
  • اگر هم‌زمان داروی ضدتشنجِ دیگری مصرف می‌کنید یا قرار است جراحی یا بی‌حسی داشته باشید، پزشک و داروساز را در جریان بگذارید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • حالتِ تهوع و استفراغ
  • دردِ شکم و کاهشِ اشتها
  • سردرد و سرگیجه
  • خواب‌آلودگی
  • سکسکه
  • بی‌قراری یا بدخلقیِ خفیف، به‌ویژه در کودکان
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • کبودیِ غیرعادی، خونریزیِ بی‌دلیل یا خستگیِ شدید و ناگهانی: می‌تواند نشانهٔ مشکلاتِ خونی باشد؛ در این صورت سریع با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
  • تب، گلودردِ مداوم یا زخم‌هایِ دهانی: ممکن است نشانهٔ کاهشِ گلبول‌هایِ سفیدِ خون باشد و نیازمندِ بررسیِ سریعِ پزشک است.
  • بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تاول یا پوسته‌پوسته‌شدنِ پوست: می‌تواند نشانهٔ واکنشِ پوستیِ جدی باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تغییراتِ ناگهانیِ خلقی، افسردگیِ شدید یا افکارِ خودآزاری: باید بی‌درنگ با پزشک در میان گذاشته شود.
  • تورمِ صورت و گلو یا دشواریِ تنفس پس از مصرفِ دارو: نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • افزایشِ غیرمنتظرهٔ دفعاتِ تشنج پس از شروع یا تغییرِ دوز: این موضوع را در اولین فرصت به پزشک اطلاع دهید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ هم‌زمانِ اتوسوکسیماید با سایر داروهای ضدتشنج، به‌ویژه والپروات، می‌تواند سطحِ خونیِ این دارو را تغییر دهد و نیاز به تنظیمِ دقیق‌ترِ دوز داشته باشد. هم‌چنین مصرفِ هم‌زمان با داروهای آرام‌بخش، خواب‌آور یا نوشیدنِ الکل می‌تواند خواب‌آلودگی و گیجی را تشدید کند، به همین دلیل بهتر است در دورانِ مصرفِ این دارو از الکل پرهیز شود. برخی داروهایِ دیگر نیز ممکن است بر نحوهٔ تجزیهٔ اتوسوکسیماید در کبد اثر بگذارند و سطحِ آن را بالا یا پایین ببرند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌ات را به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی و مدیریت شوند.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مصرفِ داروهای ضدتشنج از جمله اتوسوکسیماید در دورانِ بارداری نیازمندِ ارزیابیِ دقیقِ پزشک است، زیرا از یک‌سو کنترلِ تشنج برایِ سلامتِ مادر و جنین اهمیت دارد و از سویِ دیگر این دسته از داروها می‌توانند با افزایشِ اندکِ خطرِ برخی ناهنجاری‌ها همراه باشند. به همین دلیل هرگز بدونِ نظرِ پزشک مصرفِ این دارو را در بارداری قطع نکنید. اتوسوکسیماید به شیرِ مادر نیز منتقل می‌شود، بنابراین تصمیم برایِ مصرف در دورانِ شیردهی باید با ارزیابیِ پزشک و با توجه به وضعیتِ نوزاد گرفته شود.

۱۰

نگهداری

اتوسوکسیماید را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمایِ زیاد نگهداری کنید. شربت را طبقِ راهنماییِ روی برچسبِ دارو نگهداری کنید و پس از هر بار مصرف، درِ ظرف را کاملاً ببندید. دارو را دور از دیدِ و دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید؛ داروی تاریخ‌گذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
کپسول250 mg
شربت250 mg / 5mL
کپسول نرم250 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۲ برند از ۱۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
اتیمال ETHYMAL
100 CAPSULE in 1 BOTTLE in 1 BOX
Apotex Nederland BV
کپسول
اتوسوکسیماید آریستو ETHOSUXIMIDE ARISTO
56 CAPSULE in 4 BLISTER PACK in 1 BOX
Aristo Pharma GmbH
کپسول
پتینیمید PETINIMID
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Catalent Germany Eberbach GmbH
کپسول
پتنیدان PETNIDAN
100 CAPSULE in 1 BOTTLE in 1 BOX
Catalent Germany Eberbach GmbH
کپسول
زارونتین ZARONTIN
1 BOTTLE in 1 BOX
Delpharm Orleans SAS
شربت
زارونتین ZARONTIN
1 BOTTLE in 1 BOX
ESSENTIAL PHARMA LIMITED
شربت
زارونتین ZARONTIN
1 BOTTLE in 1 BOX
Essential Pharma
شربت
اتوسوکسیماید ETHOSUXIMIDE
30 CAPSULE in 3 BLISTER PACK in 1 BOX
FAES FARMA, S.A.
کپسول
اتوسوکسیمیدا ETOSUXIMIDA
30 CAPSULE in 3 BLISTER PACK in 1 BOX · 30 BLISTER PACK in 1 BOX · 30 CAPSULE, LIQUID FILLED in 3 BLISTER PACK in 1 BOX
FAES FARMA, S.A.
کپسولکپسول نرم
پتینیمید PETINIMID
100 CAPSULE in 5 BLISTER PACK in 1 BOX · 100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
G.L.PHARMA GmbH
کپسول
اتوسوکسیماید-الحاوی ETHOSUXIMIDE-ALHAVI
10 BLISTER PACK in 1 BOX
Hetero
کپسول
هتوس HETHOS
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Hetero
کپسول
پتینیمید PETINIMID
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Lannacher Heilittel
کپسول
پتینیمید PETINIMID
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Lannacher Pharma
کپسول
اتام ETHAM
100 CAPSULE in 1 BOTTLE in 1 BOX
Lazerhead Lifesciences Pvt.Ltd.
کپسول
زارونتین ZARONTIN
1 BOTTLE in 1 BOX
Pfizer Italia Srl
شربت
اتوسوکسیماید ETHOSUXIMIDE
56 CAPSULE in 1 BOTTLE in 1 CARTON
Strides Pharma Science Limited
کپسول
اتوسوکسیماید ETHOSUXIMIDE
1 BOTTLE in 1 BOX
Sun Pharma
شربت
ابسنز ABSENZ
1 BOTTLE in 1 BOX
Sun Pharmaceutical
شربت
ابسنز ABSENZ
1 BOTTLE in 1 BOX
Sun Pharmaceuticals Industries Ltd
شربت
ابسنز ABSENZ
1 BOTTLE in 1 BOX
Sunpharmaceutical Industries Ltd
شربت
اتوسوکسیمید 5م ل/250م گ شربت ETHOSUXIMIDE 250MG/5ML 240ML SYRUP
الحاوی
شربت
اتوسوکسیماید-الحاوی ETHOSUXIMIDE-ALHAVI
1 BOTTLE in 1 BOX
الحاوی
شربت
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا مصرفِ اتوسوکسیماید باعثِ خواب‌آلودگی می‌شود؟
بله، به‌ویژه در روزهای نخستِ مصرف، ممکن است خواب‌آلودگی یا کاهشِ تمرکز رخ دهد. تا وقتی از واکنشِ بدن‌تان به دارو مطمئن نشده‌اید، در انجامِ کارهایی مانندِ رانندگی احتیاط کنید.
۰۲چرا پزشک برایِ این دارو آزمایشِ خونِ دوره‌ای درخواست می‌کند؟
چون در مواردِ نادر، اتوسوکسیماید می‌تواند بر ساختِ سلول‌هایِ خونی اثر بگذارد. آزمایشِ خونِ دوره‌ای کمک می‌کند این تغییرات، در صورتِ وجود، زود شناسایی و مدیریت شوند.
۰۳اگر یک نوبتِ مصرفِ شربت را فراموش کنم چه کار کنم؟
اگر فاصلهٔ چندانی تا نوبتِ بعدی نمانده، بهتر است طبقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز عمل کنید و دو نوبت را با هم مصرف نکنید، مگر آنکه صراحتاً چنین توصیه‌ای شده باشد.
۰۴آیا با مصرفِ این دارو تشنج‌ها برای همیشه از بین می‌روند؟
این دارو در بسیاری از بیماران تشنج‌هایِ غیبت را به‌خوبی کنترل می‌کند، اما این کنترل به معنایِ درمانِ قطعیِ زمینه‌ایِ بیماری نیست؛ برایِ حفظِ اثر، ادامهٔ مصرفِ منظم و پیگیریِ دورانی با پزشک ضروری است.
۰۵آیا اتوسوکسیماید روی همهٔ انواعِ تشنج اثر دارد؟
خیر، اثرِ این دارو به‌طورِ اختصاصی روی تشنج‌هایِ غیبت است و روی تشنج‌هایِ بزرگ (با تکان‌هایِ شدیدِ بدن) اثری ندارد. اگر بیمار هم‌زمان به هر دو نوع تشنج دچار باشد، پزشک معمولاً داروی دیگری را هم به درمان اضافه می‌کند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۰ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۲ برند از ۱۹ سازنده، در گروه M05BA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.