انتکاویر
انتکاویر یک داروی ضدویروسی از خانوادهٔ آنالوگهای نوکلئوزیدی است که بهطور اختصاصی برای مهار تکثیر ویروس هپاتیت B به کار میرود.
این دارو عمدتاً برای درمان طولانیمدت عفونت مزمن هپاتیت B در بزرگسالان و برخی کودکان دارای نشانههای فعالیت ویروسی تجویز میشود.
مهمترین نکته این است که هرگز نباید انتکاویر را بدون هماهنگی با پزشک قطع کرد، زیرا ممکن است هپاتیت بهطور ناگهانی و شدید عود کند.
اگر زردی پوست یا چشم، خستگی شدید و غیرعادی یا هر نشانهٔ واکنش آلرژیک مشاهده کردید، و نیز پیش از هرگونه تغییر یا قطع دارو، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
انتکاویر یک آنالوگ نوکلئوزیدی گوانوزین (Guanosine Nucleoside Analog) است که در ردهٔ داروهای ضدویروسی و مهارکنندهٔ آنزیم پلیمراز ویروس هپاتیت B قرار میگیرد. این دارو با تقلید ساختاری اجزای سازندهٔ مادهٔ ژنتیکی ویروس، وارد فرایند ساخت آن میشود و چند مرحلهٔ کلیدی از تکثیر ویروس را متوقف میکند. نتیجهٔ این مهار، کاهش چشمگیر بار ویروسی در خون و کاهش آسیب پیشرونده به کبد است. انتکاویر ویروس را بهطور کامل از بدن پاک نمیکند، بلکه فعالیت آن را کنترل میکند؛ از این رو معمولاً باید برای مدتی طولانی و دقیقاً طبق نظر پزشک مصرف شود.
موارد مصرف
- درمان عفونت مزمن هپاتیت B در بزرگسالان دارای شواهد فعالیت ویروسی
- درمان هپاتیت B مزمن در کودکان و نوجوانان واجد شرایط، طبق تشخیص متخصص
- کنترل بیماری در بیماران مبتلا به هپاتیت B مزمن همراه با آسیب فعال کبدی (افزایش آنزیمهای کبدی)
- مدیریت هپاتیت B مزمن در بیماران دارای بیماری کبدی پیشرفته یا جبراننشده، زیر نظر مستقیم متخصص گوارش و کبد
- کاهش خطر پیشرفت بیماری به سمت سیروز یا نارسایی کبدی در مبتلایان به هپاتیت B مزمن و فعال
روش مصرف
انتکاویر معمولاً باید با معده خالی و با فاصلهٔ مناسب از وعدههای غذایی مصرف شود، زیرا خوردن همزمان غذا میتواند میزان جذب دارو را کاهش دهد؛ پزشک یا داروساز دربارهٔ زمانبندی دقیق راهنمایی لازم را میدهد. بهتر است این دارو هر روز در ساعت مشخصی مصرف شود تا سطح آن در بدن ثابت بماند و اثر ضدویروسی حفظ شود. پایبندی کامل و بیوقفه به برنامهٔ مصرف اهمیت زیادی دارد؛ فراموشکردن نوبتها یا قطع خودسرانهٔ دارو میتواند به مقاومت ویروس یا عود ناگهانی و شدید هپاتیت بینجامد. به همین دلیل، حتی اگر حال عمومی خوب به نظر برسد، نباید بدون هماهنگی با پزشک معالج مصرف را قطع کرد؛ هرگونه تغییر در دوز، شکل دارو یا زمان مصرف نیز فقط باید با نظر پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
هپاتیت ب مزمن فعال با آسیب کبدی در بزرگسالان با کبد جبرانشده
ناشتا، حداقل ۲ ساعت پس از غذا و ۲ ساعت پیش از وعدهٔ بعدی مصرف شود. درمان معمولاً طولانیمدت است و برای دوز ۰٫۵ میلیگرم باید از شکل دارویی مناسب استفاده شود؛ قرص ۱ میلیگرمی را خودسرانه نصف نکنید.
هپاتیت ب مزمن همراه با بیماری کبدی پیشرفته یا جبراننشده
ناشتا، حداقل ۲ ساعت پس از غذا و ۲ ساعت پیش از وعدهٔ بعدی مصرف شود. درمان و پایش باید زیر نظر مستقیم متخصص گوارش و کبد باشد و قطع آن بدون نظر پزشک انجام نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به انتکاویر یا هر یک از اجزای آن حساسیت داشتهاید، حتماً پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماری کلیوی یا کاهش عملکرد کلیه را با پزشک در میان بگذارید، زیرا ممکن است دوز نیاز به تنظیم داشته باشد.
- اگر همزمان به ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) آلودهاید یا وضعیت آن برایتان روشن نیست، پیش از شروع دارو حتماً به پزشک بگویید تا آزمایش لازم انجام شود.
- سابقهٔ بیماری کبدی پیشرفته یا جبراننشده و هرگونه پیوند کبد را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر پیشتر داروهای دیگر ضد هپاتیت B مصرف کردهاید یا مقاومت دارویی شناختهشده دارید، حتماً به پزشک بگویید.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و نیز فهرست کامل داروها و مکملهای مصرفیتان را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- خستگی
- سرگیجه
- حالت تهوع
- اسهال
- بیخوابی
- علائم نادر اما جدی اسیدوز لاکتیک یا آسیب شدید کبدی، مانند ضعف غیرعادی، درد عضلانی نامتعارف، تهوع مداوم، تنگی نفس یا سردی غیرعادی دست و پا؛ در صورت بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا درد شدید شکم که میتواند نشانهٔ وخیمشدن وضعیت کبد باشد؛ در این حالت فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تشدید ناگهانی هپاتیت پس از قطع دارو، با علائمی مانند خستگی شدید یا زردی؛ هرگز بدون هماهنگی با پزشک دارو را قطع نکنید و در صورت بروز این علائم پس از قطع، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا دشواری تنفس؛ در این موارد فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- کاهش چشمگیر حجم ادرار یا ورم غیرعادی بدن که میتواند نشانهٔ مشکل کلیوی باشد؛ در صورت بروز، به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
انتکاویر عمدتاً از راه کلیه از بدن دفع میشود و برخلاف بسیاری از داروها، تداخل چشمگیری با آنزیمهای کبدی متابولیزهکنندهٔ اغلب داروهای دیگر ندارد؛ با این حال، مصرف همزمان با داروهایی که عملکرد کلیه را کاهش میدهند یا از همان مسیر کلیوی دفع میشوند، ممکن است غلظت خونی انتکاویر یا آن داروها را تحت تأثیر قرار دهد. مصرف الکل بهتر است تا حد امکان محدود شود، زیرا فشار اضافی به کبد وارد میکند که از قبل درگیر هپاتیت است. همچنین، همانطور که در بخش نحوهٔ مصرف اشاره شد، غذا میتواند جذب دارو را کم کند. برای پیشگیری از هرگونه تداخل ناخواسته، فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف انتکاویر در بارداری، اطلاعات انسانی هنوز محدود است و مطالعات روی حیوانات در دوزهای بالا برخی نگرانیها را نشان دادهاند؛ به همین دلیل مصرف آن در بارداری فقط زمانی در نظر گرفته میشود که پزشک متخصص فایدهٔ کنترل هپاتیت B را بیشتر از خطر احتمالی بداند، و گاهی داروی جایگزین دیگری ترجیح داده میشود. مشخص نیست که انتکاویر از شیر مادر عبور میکند یا نه، بنابراین تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی حین مصرف این دارو باید حتماً با مشورت پزشک متخصص گوارش و کبد یا زنان انجام شود.
نگهداری
انتکاویر را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. بستهٔ دارو را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را بدون مشورت با داروساز دور نریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا انتکاویر هپاتیت B را کاملاً درمان میکند؟
۰۲چرا نباید انتکاویر را خودسرانه قطع کرد؟
۰۳آیا مصرف انتکاویر همراه با غذا اشکالی دارد؟
۰۴آیا مصرف الکل هنگام درمان با انتکاویر مجاز است؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کنم چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه J05AF10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.