دوروالومب
دوروالومب یک پادتن تکدودمانی و داروی ضدسرطانِ ایمنیدرمانی است که با برداشتن ترمزهای ایمنی، به سیستم دفاعی کمک میکند سلولهای سرطانی را هدف بگیرد.
بیشتر برای برخی انواع سرطان ریه، سرطان کبد و سرطان مجاری صفراوی بهکار میرود. در بعضی پروتکلهای تخصصی برای سرطانهای آندومتر، مثانه یا معده نیز استفاده میشود.
فعالشدن سیستم ایمنی ممکن است به ریه، روده، کبد، کلیه، پوست، قلب یا غدد آسیب بزند. هر علامت تازه یا رو به بدتر شدن را حتی پس از پایان درمان سریع گزارش کنید.
پیش از شروع درمان، بیماریهای خودایمنی، مشکلات ریه، کبد، کلیه یا غدد، سابقهٔ پیوند، بارداری و همهٔ داروها و مکملها را اطلاع دهید. سرفهٔ جدید، تنگی نفس، اسهال مداوم، زردی، ضعف شدید یا بثورات گسترده نیازمند تماس فوری با تیم درمان است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دوروالومب در گروه داروهای ضدسرطان و ایمنیدرمانی قرار دارد و یک پادتن تکدودمانی است. این دارو به پروتئین پیدیال-۱ متصل میشود و پیام مهاری آن را کم میکند؛ در نتیجه، سلولهای دفاعی فرصت بیشتری برای شناسایی و حمله به تومور پیدا میکنند. دوروالومب برای نوع و مرحلهٔ مشخصی از سرطان و گاهی همراه شیمیدرمانی یا داروی ایمنی دیگر انتخاب میشود، نه برای همهٔ تومورها. این دارو در ایران ممکن است با نامهای تجاری ایمفنزی یا دوروالومب دیده شود.
موارد مصرف
- سرطان غیرکوچکسلولی ریه در مرحلهٔ سومِ غیرقابل جراحی، پس از شیمیدرمانی و پرتودرمانی همزمان، در بیماران منتخب
- برخی موارد قابل جراحی یا منتشرِ سرطان غیرکوچکسلولی ریه، در رژیمهای ترکیبیِ تخصصی و با توجه به ویژگیهای تومور
- سرطان سلول کوچک ریه، در مرحلهٔ محدود پس از درمان همزمان یا در مرحلهٔ گسترده همراه شیمیدرمانی
- سرطان پیشرفته یا منتشرِ مجاری صفراوی، معمولاً همراه جمسیتابین و سیسپلاتین
- سرطان کبدیِ سلولهای اصلی کبد که قابل جراحی نیست، معمولاً همراه ترملیمومب
- برخی سرطانهای پیشرفته یا عودکنندهٔ آندومتر و برخی پروتکلهای تخصصی سرطان مثانه یا آدنوکارسینوم معده و محل اتصال معده و مری
روش مصرف
دوروالومب خوراکی نیست و خودتزریقی هم نیست؛ ویال پس از رقیقسازی در مرکز درمانی، از راه رگ و با انفوزیون انجام میشود. زمانبندی و همراهی با شیمیدرمانی یا داروهای ایمنی بر اساس نوع سرطان، مرحلهٔ بیماری، آزمایشها و نسخه تعیین میشود؛ مقدار یا فاصلهٔ نوبتها را خودسرانه تغییر ندهید و درمان را بدون هماهنگی قطع یا عقب نیندازید. هنگام تزریق، لرز، تب، خارش، گرگرفتگی، درد پشت یا گردن، سرگیجه یا تنگی نفس را فوراً به پرستار بگویید. چون دارو وریدی است، غذا معمولاً روی آن اثر ندارد، اما دستورهای داروهای همراه را جداگانه رعایت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت به دوروالومب، پادتنهای درمانی یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده، و نیز سابقهٔ واکنش شدید هنگام انفوزیون را اعلام کنید.
- سابقهٔ بیماری خودایمنی فعال یا مهم، نقص ایمنی، بیماری التهابی روده، پیوند عضو یا پیوند سلولهای بنیادی خونساز، و عفونت فعال را بگویید؛ این دارو میتواند برخی مشکلات ایمنی را تشدید کند.
- بیماری ریوی، تنگی نفس مزمن، التهاب ریهٔ قبلی یا پرتودرمانی قفسهٔ سینه را گزارش کنید.
- بیماری یا التهاب کبد، هپاتیت، کاهش عملکرد کلیه، اختلال تیروئید یا غدهٔ فوقکلیه، دیابت، و بیماریهای عصبی مانند میاستنی گراویس را در میان بگذارید.
- اگر بیمار کودک یا سالمند است، یا آزمایشهای کبد، کلیه، تیروئید، قند یا شمارش سلولهای خون غیرطبیعی دارد، تیم درمان باید بداند؛ پایش دورهای آزمایشها معمولاً بخشی از درمان است.
- بارداری، احتمال یا قصد بارداری و شیردهی را پیش از شروع اعلام کنید. فهرست کامل داروها، کورتونها، داروهای بدون نسخه، مکملها و واکسنهای اخیر، بهویژه واکسن زنده، باید بررسی شود.
عوارض احتمالی
- خستگی و احساس ضعف
- تهوع، کاهش اشتها یا درد شکم
- بثورات پوستی و خارش
- اسهال
- درد عضله، مفصل یا استخوان
- سرفه، تب یا عفونتهای تنفسی خفیف
- تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، خسخس، تنگی نفس، تبولرز شدید یا احساس غش هنگام انفوزیون: فوراً به پرستار اطلاع دهید و در تنگی نفس شدید به اورژانس مراجعه کنید.
- سرفهٔ جدید یا رو به بدتر شدن، تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه یا تب: احتمال التهاب ریه وجود دارد؛ همان روز با مرکز درمانی تماس بگیرید و در علائم شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال مکرر یا شدید، خون یا مخاط در مدفوع، یا درد شدید شکم: میتواند نشانهٔ التهاب روده باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد قسمت بالای راست شکم، تهوع شدید، بیحالی یا کبودی و خونریزی غیرعادی: احتمال التهاب کبد وجود دارد؛ سریعاً به تیم درمان اطلاع دهید.
- ضعف شدید، غش، سردرد یا اختلال دید، تشنگی و ادرار غیرعادی، یا کاهش واضح ادرار: ممکن است از اختلال غدد یا کلیه باشد؛ فوراً پیگیری پزشکی کنید.
- تاول یا کندهشدن پوست، درد قفسهٔ سینه یا تپش قلب، ضعف عضلانی، گیجی یا تشنج: میتواند عارضهٔ شدید پوستی، قلبی یا عصبی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دوروالومب مانند بسیاری از داروهای قرصی از مسیر آنزیمهای کبدی متابولیزه نمیشود و تداخل متابولیک شایع و مشخصی برای آن انتظار نمیرود؛ بااینحال، کورتونهای سیستمیک یا داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی پیش از شروع درمان، مگر با ضرورت پزشکی، ممکن است اثر ایمنی آن را کم کنند. این دارو گاهی عمداً با شیمیدرمانی یا ترملیمومب همراه میشود و ترکیب باید فقط طبق برنامهٔ متخصص باشد. واکسنهای زنده یا زندهٔ ضعیفشده را در طول درمان و زمان اطراف آن بدون هماهنگی دریافت نکنید. غذا تداخل شناختهشدهای با انفوزیون ندارد؛ دربارهٔ الکل تداخل مستقیم قطعی شناخته نشده، اما با توجه به احتمال تهوع، آسیب کبدی و داروهای همراه، مصرف آن را با تیم درمان هماهنگ کنید. فهرست کامل داروها، داروهای بدون نسخه، گیاهان دارویی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دوروالومب میتواند به جنین آسیب برساند و دادهٔ انسانی کافی دربارهٔ بارداری وجود ندارد؛ اگر باردار هستید، احتمال بارداری میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از درمان و در طول آن اطلاع دهید. در سن باروری، پیشگیری مؤثر طبق نظر متخصص لازم است و مدت ادامهٔ آن پس از آخرین نوبت ممکن است به داروهای همراه هم وابسته باشد. دربارهٔ ورود دارو به شیر انسان و اثر آن بر شیرخوار اطلاعات کافی نیست؛ بهدلیل خطر احتمالی، در زمان درمان و مدتی پس از آن شیردهی توصیه نمیشود و زمان ازسرگیری باید با متخصص تعیین شود.
نگهداری
ویال را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه میدارند؛ آن را منجمد یا تکان ندهید. دارو باید دور از دسترس کودکان باشد و تاریخ انقضا و سلامت محلول بررسی شود. محلول رقیقشده شرایط نگهداری و زمان مصرف ویژه دارد و باید توسط مرکز درمانی آماده و مصرف شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 50 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دوروالومب همان شیمیدرمانی است؟
۰۲آیا دوروالومب برای هر بیمار مبتلا به سرطان ریه مناسب است؟
۰۳در زمان انفوزیون چه علائمی را باید فوراً بگویم؟
۰۴آیا عوارض دوروالومب بعد از پایان درمان هم ممکن است؟
۰۵اگر یک نوبت انفوزیون را از دست بدهم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه L01FF03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.