دوپیلوماب
دوپیلوماب یک داروی زیستی تزریقی از گروه پادتنهای تکتیره است که پیامهای التهابی اینترلوکینهای ۴ و ۱۳ را مهار میکند. هدف آن کنترل التهاب نوع ۲ در بیماریهای مشخص است، نه درمان فوری حملهٔ آسم.
بیشتر برای اگزمای آتوپیک متوسط تا شدید، برخی انواع آسم و التهاب مزمن بینی و سینوسها همراه با پولیپ بینی به کار میرود. در بیماران واجد شرایط، برای التهاب مری ائوزینوفیلیک و چند بیماری التهابی دیگر نیز تجویز میشود.
تورم صورت یا زبان، تنگی نفس، غش یا راش گسترده پس از تزریق میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید. دوپیلوماب جایگزین داروی نجات آسم نیست و کورتونها را نباید خودسرانه قطع کرد.
پیش از شروع، حساسیتها، مشکلات چشمی، عفونت انگلی، واکسنهای در پیش و فهرست کامل داروها و مکملها را مطرح کنید. درد چشم یا تغییر دید، درد مفصل تازه یا شدید، راش جدید یا تشدید تنگی نفس نیازمند پیگیری سریع است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دوپیلوماب یک داروی زیستی تزریقی از ردهٔ داروهای پوستیِ ضدالتهاب و از گروه پادتنهای تکتیره است. با اتصال به زیرواحد آلفای مشترک گیرندهٔ اینترلوکینهای ۴ و ۱۳، التهاب نوع ۲ را کاهش میدهد. به این ترتیب، در کنترل التهاب پوست، راههای هوایی و برخی بیماریهای گوارشی کمککننده است، اما برای رفع فوری حملهٔ آسم یا تنگینفس ناگهانی کاربرد ندارد. نامهای تجاری گزارششدهٔ آن در ایران دوپیکسنت و آریکسنت هستند؛ کاربرد مجاز و برنامهٔ درمان بر اساس بیماری، سن و مقررات فرآورده متفاوت است.
موارد مصرف
- اگزمای آتوپیک متوسط تا شدید، وقتی درمانهای موضعی کافی یا مناسب نیستند
- آسم متوسط تا شدید با التهاب نوع ۲ یا وابستگی به کورتیکواستروئید خوراکی، بهعنوان درمان نگهدارندهٔ همراه
- التهاب مزمن بینی و سینوسها همراه با پولیپ بینی، بهعنوان درمان نگهدارندهٔ همراه
- التهاب مری ائوزینوفیلیک در افراد واجد شرایط
- خارشدانهای گرهای در بزرگسالان
- برخی کاربردهای تخصصی با مجوزهای متفاوت در کشورها، مانند بیماری انسدادی مزمن ریه با ائوزینوفیلی، کهیر خودبهخودی مزمن مقاوم به آنتیهیستامین، پمفیگوئید تاولی و التهاب قارچی آلرژیک بینی و سینوسها
روش مصرف
دوپیلوماب فقط بهصورت تزریق زیرجلدی و دقیقاً طبق برنامهٔ نسخه مصرف میشود؛ مقدار و فاصلهٔ تزریق به بیماری، سن، وزن و فرآورده بستگی دارد. خودتزریقی باید پس از آموزش پزشک یا پرستار انجام شود؛ محل تزریق معمولاً ران یا شکم است و بازو را بهتر است مراقب تزریق کند. محلها را جابهجا کنید و از پوست دردناک، زخمی، کبود، تحریکشده یا جای زخمدار دوری کنید. پیش از تزریق، محلول را از نظر تغییر رنگ، کدورت یا وجود ذرات بررسی کنید و اگر ظاهر آن غیرطبیعی بود مصرف نکنید. سرنگ یا قلم تکبارمصرف را با دیگران به اشتراک نگذارید و پس از مصرف در محفظهٔ ایمن دورریز وسایل تیز بیندازید. اگر نوبتی فراموش شد، طبق دستور همان فرآورده عمل کنید و برای جبران، تزریق اضافی انجام ندهید. در آسم یا بیماری انسدادی مزمن ریه، این دارو درمان نجات نیست؛ داروهای کنترلکننده و کورتیکواستروئیدها را بدون برنامهٔ تدریجی پزشک قطع یا کم نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اگزمای آتوپیک متوسط تا شدید
میتوان همراه یا بدون کورتیکواستروئید موضعی استفاده کرد؛ دوز کودکان بر اساس سن و وزن تعیین میشود.
آسم متوسط تا شدید با التهاب نوع ۲ یا وابستگی به کورتیکواستروئید خوراکی
برای حملهٔ حاد آسم یا برونکواسپاسم نیست؛ کورتیکواستروئید استنشاقی یا خوراکی نباید ناگهانی قطع شود.
رینوسینوزیت مزمن همراه با پولیپ بینی
همراه با کورتیکواستروئید داخل بینی استفاده میشود و برای کنترل نگهدارندهٔ بیماری است.
التهاب مری ائوزینوفیلیک
دوز بر اساس وزن تعیین میشود و دوز آغازین جداگانهای ندارد.
خارشدانهٔ گرهای در بزرگسالان
میتوان همراه یا بدون کورتیکواستروئید موضعی استفاده کرد؛ در صورت پاسخ ناکافی پس از حدود ۲۴ هفته، ادامهٔ درمان باید بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به دوپیلوماب یا هر جزء فرآورده حساسیت داشتهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید؛ سابقهٔ واکنش شدید به تزریق اهمیت ویژه دارد.
- هرگونه بیماری یا علامت چشمی، از جمله التهاب چشم، خشکی شدید، درد یا تغییر دید، را از قبل مطرح کنید.
- اگر آسم یا بیماری انسدادی مزمن ریه دارید، همهٔ داروهای استنشاقی، کورتیکواستروئیدهای خوراکی یا موضعی و داروی نجات خود را اعلام کنید.
- اگر عفونت انگلی شناختهشده یا درماننشده دارید، پیش از شروع درمان باید بررسی و درمان شود؛ عفونت انگلیِ مقاوم به درمان در طول مصرف نیز نیازمند بازبینی فوری درمان است.
- اگر واکسن در پیش دارید، بهویژه واکسن زنده، زمان آن را با پزشک هماهنگ کنید؛ واکسیناسیونهای لازم بهتر است پیش از شروع درمان بررسی شوند.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، سابقهٔ پسوریازیس یا بیماری مفصلی، سن و وزن کودک، و فهرست کامل داروها، ویتامینها و مکملهای گیاهی را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی، تورم یا خارش محل تزریق
- قرمزی، خارش، خشکی چشم یا التهاب چشم و پلک
- علائم سرماخوردگی، گرفتگی بینی یا گلودرد
- سردرد یا سرگیجه
- درد مفصل یا عضله
- تبخال لب یا دهان و برخی عفونتهای ویروسی سطحی
- تنگی نفس یا خسخس، تورم لب، صورت، زبان یا گلو، کهیر گسترده، سرگیجه شدید یا غش: تا زمان ارزیابی پزشکی تزریق بعدی را انجام ندهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید چشم، حساسیت به نور، تاری یا هر تغییر جدید در دید، یا قرمزی ماندگار: همان روز پیگیری پزشکی کنید؛ کاهش ناگهانی دید یا درد شدید نیازمند مراجعهٔ فوری است.
- بدتر شدن ناگهانی تنگی نفس یا حملهٔ آسم و بیماری انسدادی ریه که با داروی نجات برطرف نمیشود: فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ دوپیلوماب برای این وضعیت نیست.
- در افراد مبتلا به آسم، راش، تب مداوم، بدتر شدن علائم تنفسی، درد قفسهٔ سینه، ادرار قهوهای یا تیره، یا بیحسی و گزگز اندامها: فوراً با پزشک تماس بگیرید؛ این علائم میتوانند نشانهٔ التهاب ائوزینوفیلی رگها باشند.
- درد مفصل جدید یا رو به افزایش، تورم مفصل یا مشکل در راه رفتن و حرکت: سریع پیگیری پزشکی کنید و نوبت بعدی را بدون ارزیابی پزشک تکرار نکنید.
- پیدایش لکههای ضخیم و پوستهدار جدید، تشدید واضح ضایعات پوستی، یا تاول و پوستهریزی گسترده: سریع با پزشک تماس بگیرید؛ همراهی با تورم صورت یا اختلال تنفس نیازمند مراجعهٔ فوری است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دوپیلوماب تداخل متابولیکی مهمی با بیشتر داروها ندارد، اما فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای استنشاقی و موضعی، ویتامینها و مکملهای گیاهی را به پزشک و داروساز بگویید. واکسنهای زنده در طول درمان توصیه نمیشوند و دربارهٔ هر واکسن، حتی واکسنهای غیرزنده، باید زمانبندی هماهنگ شود. همزمانی با داروهای زیستی یا درمانهای تعدیلکنندهٔ ایمنی باید با نظر متخصص باشد؛ کورتیکواستروئیدهای خوراکی، استنشاقی یا موضعی نیز نباید ناگهانی کم یا قطع شوند. تداخل غذایی شناختهشدهای وجود ندارد و تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل گزارش نشده است، اما الکل ممکن است در بعضی افراد علائم آسم، کهیر یا بیماری پوستی را تشدید کند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی دربارهٔ دوپیلوماب در بارداری محدود است و گزارشهای موجود تاکنون خطر مشخصی از ناهنجاری عمده نشان ندادهاند، اما این پادتن میتواند از جفت عبور کند و انتقال آن در ماههای پایانی بارداری بیشتر است. اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، شروع یا ادامهٔ درمان باید با سنجش فایده و خطر انجام شود. دربارهٔ شیردهی، ورود دوپیلوماب به شیر و اثر آن بر نوزاد بهطور کامل مشخص نیست؛ نیاز مادر به درمان و مزایای شیردهی باید با هم سنجیده شوند.
نگهداری
در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجه، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید. یخ نزند، تکان داده نشود و در معرض گرما یا آفتاب مستقیم قرار نگیرد؛ نگهداری در دمای اتاق فقط در مدت مجاز درجشده برای همان فرآورده انجام شود. پس از پایان تاریخ انقضا یا سپریشدن مدت مجاز نگهداری، مصرف نکنید و دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 150 mg / 1mL |
| تزریقی | 200 mg / 1.14 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دوپیلوماب برای حملهٔ ناگهانی آسم مناسب است؟
۰۲قرمزی و خشکی چشم بعد از دوپیلوماب را جدی بگیرم؟
۰۳آیا میتوانم کورتون پوستی یا استنشاقی را با شروع دوپیلوماب قطع کنم؟
۰۴آیا هنگام مصرف دوپیلوماب واکسن بزنم؟
۰۵اگر یک نوبت تزریق دوپیلوماب را فراموش کردم، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه D11AH05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.