دوستارلیماب
دوستارلیماب یک پادتن تکتیره و داروی ایمنیدرمانی ضدسرطان است که گیرندهٔ پیدی۱ را مهار میکند. با برداشتن این ترمز، سلولهای دفاعی میتوانند بهتر به سلولهای سرطانی حمله کنند.
برای سرطان آندومتر، یعنی پوشش داخلی رحم، در مراحل پیشرفته یا پس از عود بیماری استفاده میشود و گاهی همراه شیمیدرمانی حاوی پلاتین بهکار میرود. در بعضی تومورهای جامد پیشرفته یا عودکرده، اگر نقص ترمیم عدمتطابق در تومور تأیید شده باشد و گزینهٔ مناسب دیگری وجود نداشته باشد، بهصورت تکدارویی کاربرد دارد.
مهمترین خطر، فعالشدن بیشازحد سیستم ایمنی و التهاب اندامهای سالم است؛ این عوارض ممکن است حین درمان یا پس از پایان آن رخ دهند. تنگی نفس، اسهال مداوم، زردی، کاهش ادرار، سردرد شدید، گیجی یا بثورات تاولدار را فوراً گزارش کنید.
اگر بیماری خودایمنی، پیوند عضو یا سلول بنیادی، بیماری ریه یا کبد، عفونت فعال یا داروی سرکوبکنندهٔ ایمنی دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. بارداری، قصد بارداری، شیردهی یا شروع هر داروی تازه نیز باید پیشاپیش مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دوستارلیماب، با نام تجاری جمپرلی، یک داروی ضدسرطان و ایمنیدرمانی از گروه مهارکنندههای پیدی۱ است. این پادتن با جلوگیری از اتصال پیدی۱ به پیامهای مهاری، بخشی از ترمز پاسخ ایمنی را برمیدارد و فعالیت سلولهای دفاعی علیه تومور را تقویت میکند. اثر و مناسببودن آن به نوع و مرحلهٔ سرطان و ویژگیهای مولکولی تومور بستگی دارد. فرآورده بهشکل غلیظ تزریقی برای انفوزیون وریدی آماده میشود و زیر نظر تیم تخصصی سرطان بهکار میرود.
موارد مصرف
- درمان سرطان آندومتر پیشرفته یا عودکرده در بزرگسالان، همراه با شیمیدرمانی حاوی پلاتین و سپس ادامهٔ درمان با دوستارلیماب بهتنهایی
- درمان تکدارویی سرطان آندومتر پیشرفته یا عودکرده با نقص ترمیم عدمتطابق یا ناپایداری ریزماهوارهای بالا، پس از پیشرفت بیماری حین یا پس از درمان حاوی پلاتین، هنگامی که جراحی یا پرتودرمانی با هدف درمان قطعی مناسب نیست
- درمان تکدارویی برخی تومورهای جامد پیشرفته یا عودکرده با نقص ترمیم عدمتطابق، پس از پیشرفت بیماری و نبود گزینهٔ مناسب دیگر
روش مصرف
دوستارلیماب پس از رقیقسازی، فقط بهصورت انفوزیون وریدی در مرکز درمانی و توسط کادر درمان داده میشود؛ برای تزریق در منزل یا مصرف خوراکی نیست. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و طول درمان بر اساس نوع سرطان، آزمایش تومور، پاسخ به درمان و عوارض تعیین میشود؛ خودسرانه نوبتها را جابهجا، دوبرابر یا درمان را متوقف نکنید. در زمان انفوزیون اگر لرز، گرگرفتگی، خارش، تنگی نفس، درد پشت، سرگیجه یا احساس غش داشتید، همان لحظه به پرستار بگویید. اگر نوبت درمان از دست رفت، با مرکز درمانی برای زمان مناسب بعدی هماهنگ کنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به دوستارلیماب، مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده یا هر واکنش شدید قبلی به انفوزیونهای دارویی را بگویید.
- بیماری خودایمنی، کولیت یا بیماری کرون، نقص ایمنی، یا مصرف کورتون و داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی را اطلاع دهید.
- سابقهٔ پیوند عضو، یا پیوند سلول بنیادی خونساز از اهداکننده، و هر برنامهٔ احتمالی برای چنین پیوندی را با متخصص در میان بگذارید.
- بیماری ریه، سابقهٔ پرتودرمانی قفسهٔ سینه، بیماری عصبی، عفونت فعال، تب یا علائم عفونت را پیش از انفوزیون مطرح کنید.
- بیماری کبد، کلیه، تیروئید، غدد فوقکلیوی یا دیابت را اعلام کنید؛ در نارسایی شدید کلیه یا کبد دادههای درمانی محدودتر است و آزمایشهای کبد، کلیه و تیروئید باید طبق برنامه پیگیری شود.
- فهرست داروها، مکملها، فرآوردههای گیاهی و واکسنهای اخیر، و نیز بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را اعلام کنید. ایمنی و اثربخشی دارو در کودکان و نوجوانان ثابت نشده و در سالمندان ارزیابی وضعیت عمومی و درمانهای همراه اهمیت دارد.
عوارض احتمالی
- خستگی و ضعف
- تهوع، استفراغ یا کاهش اشتها
- اسهال یا یبوست
- خارش و بثورات پوستی
- درد مفصل یا عضله و تب
- کمخونی یا تغییر در آزمایشهای کبد و عملکرد تیروئید
- لرز شدید، گرگرفتگی، خارش گسترده، خسخس، تنگی نفس، سرگیجه یا احساس غش حین انفوزیون: فوراً به پرستار اطلاع دهید؛ اگر این علائم پس از ترخیص شدید یا همراه تورم صورت و گلو بود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرفهٔ جدید یا مداوم، تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه: میتواند نشانهٔ التهاب ریه باشد؛ همان روز با تیم درمان تماس بگیرید و در صورت شدت یا بدترشدن فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال مکرر یا ماندگار، افزایش واضح دفعات دفع، خون یا مخاط در مدفوع، مدفوع سیاه یا درد شدید شکم: احتمال التهاب روده وجود دارد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید و در صورت شدیدبودن به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، تهوع یا استفراغ شدید، درد بالای سمت راست شکم یا کبودی و خونریزی غیرعادی: میتواند نشانهٔ التهاب کبد باشد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- سردرد شدید یا مداوم، تاری یا دوبینی، گیجی، خوابآلودگی غیرعادی، غش، ضعف شدید، تشنگی و ادرار زیاد یا تپش قلب: ممکن است به التهاب عصبی یا اختلال تیروئید، غدهٔ فوقکلیوی یا قند خون مربوط باشد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید و در صورت گیجی شدید، غش یا کاهش هوشیاری فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش واضح ادرار، خون در ادرار، تورم پاها، درد قفسهٔ سینه یا ضربان نامنظم، یا بثورات دردناک و تاولدار یا کندهشدن پوست: احتمال آسیب کلیه، قلب یا واکنش پوستی شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون دوستارلیماب وریدی است، غذا تداخل مستقیمی با جذب آن ندارد و تداخل متابولیکی مهمی با بیشتر داروها شناخته نشده است. بااینحال، شروع یا قطع کورتونهای سیستمیک و داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی باید با تیم درمان هماهنگ شود؛ این داروها گاهی برای کنترل عوارض ایمنی لازماند و ممکن است بر تصمیم درمان اثر بگذارند. واکسنهای زنده یا زندهٔ تضعیفشده را بدون هماهنگی دریافت نکنید و زمانبندی واکسنهای دیگر را نیز بپرسید. الکل تداخل مستقیم ثابتشدهای با خود دارو ندارد، اما در صورت درگیری کبد یا همراهی با شیمیدرمانی میتواند نامناسب باشد. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دوستارلیماب میتواند با تغییر تحمل ایمنی بدن نسبت به جنین، به بارداری آسیب بزند؛ در صورت بارداری یا احتمال آن، پیش از شروع درمان به متخصص اطلاع دهید. در طول درمان و تا چهار ماه پس از آخرین نوبت، از یک روش مطمئن پیشگیری از بارداری طبق نظر پزشک استفاده شود. مشخص نیست دارو وارد شیر انسان میشود یا چه اثری بر شیرخوار دارد؛ شیردهی در زمان درمان و تا چهار ماه پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود و دربارهٔ ادامه یا قطع آن باید با متخصص تصمیم گرفت.
نگهداری
ویال دوستارلیماب معمولاً در مرکز درمانی، در یخچال و دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگهداری میشود. دارو نباید یخ بزند یا تکان داده شود و آمادهسازی و رقیقسازی آن باید در مرکز درمانی انجام شود. اگر فرآورده به شما تحویل شد، زنجیرهٔ سرد را حفظ کنید، تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید و آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 50 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا پیش از درمان، آزمایش ویژگیهای مولکولی تومور انجام میشود؟
۰۲آیا دوستارلیماب همان شیمیدرمانی است؟
۰۳اگر حین انفوزیون لرز یا تنگی نفس گرفتم چه کار کنم؟
۰۴آیا عوارض دوستارلیماب پس از پایان درمان هم ممکن است رخ دهد؟
۰۵آیا هنگام درمان با دوستارلیماب میتوانم واکسن بزنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L01FF. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.