دایمتیکون
دایمتیکون یک ترکیبِ سیلیکونیِ موضعی است که بهصورتِ لوسیون روی پوستِ سر و مو استفاده میشود و برخلافِ بسیاری از داروهای ضدشپش، بهشکلِ فیزیکی و نه شیمیایی عمل میکند.
این لوسیون برای از بین بردنِ شپشِ سر و رشکهای آن در کودکان و بزرگسالان بهکار میرود.
این لوسیون فقط برای پوستِ سر و مو ساخته شده و جذبِ خونیِ آن بسیار ناچیز است؛ بااینحال، مانندِ بسیاری از لوسیونهای مشابه، بهتر است در حینِ استفاده مو را از شعله و منابعِ حرارتیِ داغ مانندِ سشوار دور نگه دارید.
اگر پس از انجامِ صحیحِ دو دورهٔ درمان همچنان نشانههای شپش یا رشکِ زنده دیده شود، یا پوستِ سر ملتهب، زخم یا دچارِ عفونت شود، به پزشک یا داروساز مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دایمتیکون ۴٪ (که در ایران با نامِ تجاریِ دای لیس نیز عرضه میشود) یک لوسیونِ موضعیِ ضدشپش از ردهٔ ترکیباتِ سیلیکونی است. برخلافِ بسیاری از داروهای ضدشپشِ رایج مانندِ پرمترین یا مالاتیون که با اثرِ سمّیِ عصبی شپش را از بین میبرند، دایمتیکون بهشکلِ کاملاً فیزیکی عمل میکند: لایهای نازک روی بدنِ شپش میکشد، منافذِ تنفسیِ آن را میبندد و در نتیجه شپش از طریقِ اختلال در تعادلِ آب و خفگی از بین میرود. به همین دلیل، برخلافِ حشرهکشهای شیمیایی، احتمالِ مقاومتِ شپش در برابرِ آن بسیار پایین است. این لوسیون فقط برای استفادهٔ رویِ پوستِ سر و مو ساخته شده و جذبِ آن به داخلِ بدن ناچیز است.
موارد مصرف
- درمانِ آلودگیِ فعال به شپشِ سر (Pediculosis Capitis) در کودکان و بزرگسالان
- از بین بردنِ شپشهای بالغ رویِ موی سر
- کاهشِ رشک (تخمِ شپش) چسبیده به تنهٔ مو، همراه با شانهزدنِ دقیق پس از استفاده
- گزینهای مناسب برای کسانی که به حشرهکشهای شیمیاییِ ضدشپش حساسیت دارند یا نگرانِ اثرنکردنِ آنها هستند
روش مصرف
دایمتیکون باید طبقِ دستورِ رویِ بسته یا توصیهٔ داروساز، روی موی خشک و پوستِ سر پخش و بهطورِ کامل به تمامِ طولِ مو از ریشه تا نوک رسانده شود. لوسیون باید برای مدتِ توصیهشده روی مو بماند تا اثر کند و سپس با شامپو کاملاً شسته شود؛ در این فاصله، مانندِ بسیاری از محصولاتِ مشابه، بهتر است مو را از شعلهٔ باز، سیگار و سشوارِ داغ دور نگه دارید. پس از شستوشو، شانهکردنِ مو با شانهٔ ریزدندانهٔ مخصوصِ رشک برای خارجکردنِ شپشها و رشکهای مرده اهمیت دارد. چون ممکن است تخمهای تازه در نخستین نوبت از بین نروند، معمولاً یک نوبتِ دومِ درمان پس از حدودِ یک هفته توصیه میشود؛ برای زمانبندیِ دقیق و تعدادِ دفعاتِ تکرار حتماً با داروساز یا پزشک مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آلودگی فعال به شپش سر
پس از شستوشو، مو را با شانهٔ دندانهریز بهدقت شانه کنید. کودکان زیر ۶ ماه فقط تحت نظر پزشک درمان شوند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پوستِ سرتان زخم، خراش، اگزما یا هر نوع عفونتِ فعال دارد، پیش از استفاده به داروساز بگویید.
- سابقهٔ حساسیت به دایمتیکون یا هر یک از موادِ تشکیلدهندهٔ این لوسیون را با داروساز در میان بگذارید.
- در دورانِ بارداری یا شیردهی، دربارهٔ مناسببودنِ این محصول و روشِ درستِ استفاده از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
- برای کودکانِ خردسال، حتماً پیش از استفاده سنِ مناسبِ مصرف را از داروساز بپرسید.
- از تماسِ لوسیون با چشم، داخلِ بینی، دهان و زخمهای بازِ پوستِ سر خودداری کنید و در صورتِ تماسِ تصادفی، محل را با آبِ فراوان بشویید.
- اگر همزمان از داروها یا محصولاتِ موضعیِ دیگری روی پوستِ سر استفاده میکنید، این موضوع را به داروساز اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا سوزنسوزنشدنِ خفیفِ پوستِ سر در حینِ یا پس از استفاده
- خارش یا قرمزیِ موضعیِ پوستِ سر
- احساسِ چربی، سنگینی یا چسبندگیِ مو تا زمانِ شستوشوی کامل
- خشکیِ خفیفِ پوستِ سر در برخی افراد
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، لب یا زبان، تنگیِ نفس یا کهیرِ گسترده — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- سوزش، قرمزی یا تحریکِ شدید و پیشروندهای که با شستوشو برطرف نمیشود — مصرف را قطع کنید و به پزشک یا داروساز مراجعه کنید.
- بروزِ زخم، تاول یا نشانههای عفونتِ تازه روی پوستِ سر پس از استفاده — در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
- باقیماندنِ شپش یا رشکِ زنده پس از دو نوبتِ کاملِ درمانِ صحیح — برای بررسیِ علت و انتخابِ روشِ جایگزین، حتماً نزدِ پزشک یا داروساز بروید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دایمتیکون تقریباً از پوستِ سر جذبِ خون نمیشود، به همین دلیل تداخلِ داروییِ مهمی با داروهای خوراکی یا تزریقی برایش شناخته نشده است. با اینحال، استفادهٔ همزمان با نرمکنندهها، روغنهای مو یا سایر محصولاتِ ضدشپشِ موضعی میتواند اثربخشیِ آن را کم کند؛ بهتر است پیش از استفاده، مو تمیز و بدونِ محصولاتِ دیگر باشد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیای را که استفاده میکنید به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
چون دایمتیکون تقریباً وارد جریانِ خون نمیشود، در بارداری و شیردهی نسبت به بسیاری از درمانهای خوراکی یا شیمیاییِ ضدشپش، گزینهای با نگرانیِ کمتر در نظر گرفته میشود؛ بااینحال بهتر است پیش از استفاده در این دوران، با پزشک یا مامای خود مشورت کنید تا از تناسبِ محصول و روشِ درستِ استفاده مطمئن شوید.
نگهداری
لوسیونِ دایمتیکون را در دمای اتاق، دور از نورِ مستقیمِ خورشید و منابعِ گرمازا نگهداری کنید و پس از هر بار استفاده درِ آن را محکم ببندید. آن را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید، از نزدیککردنِ آن به شعلهٔ باز خودداری کنید و پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضای درجشده روی بسته را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| لوسیون | 4 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دایمتیکون شپش را فوراً از بین میبرد؟
۰۲چرا باید درمان را دوباره تکرار کنم؟
۰۳آیا دایمتیکون مثلِ برخی داروهای ضدشپش باعثِ مقاومتِ شپش میشود؟
۰۴آیا سایرِ اعضای خانواده هم باید درمان شوند؟
۰۵آیا لازم است لباس، ملحفه و شانه را هم ضدعفونی کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه D02AA. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.