دیمنهیدرینات
دیمنهیدرینات دارویی از خانوادهٔ آنتیهیستامینهای نسلِ اول است که خاصیتِ ضدتهوع و آرامبخش دارد و برای کنترلِ تهوع و سرگیجه به کار میرود.
بیشترین کاربردِ آن پیشگیری و درمانِ تهوع، استفراغ و سرگیجهٔ ناشیِ از حرکت در سفرهای دریایی، هوایی یا زمینی است؛ در سرگیجههای دهلیزی مانندِ بیماریِ منییر نیز تجویز میشود.
این دارو خوابآلودگیِ قابلتوجه ایجاد میکند، بنابراین در ساعاتِ مصرف نباید رانندگی کرد یا با ماشینآلات کار کرد؛ همراهیِ آن با الکل یا سایرِ آرامبخشها خطرناک است.
اگر بیماریِ گلوکوم، بزرگیِ پروستات، آسم یا تشنج دارید، باردار یا شیرده هستید، یا داروی دیگری مصرف میکنید، پیش از استفاده حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیمنهیدرینات نمکی از دیفنهیدرامین است، یعنی یک آنتیهیستامینِ نسلِ اول (Antihistamine) با خواصِ ضدهیستامینی، آنتیکولینرژیک و آرامبخش. این دارو با کاهشِ فعالیتِ دستگاه دهلیزیِ گوشِ داخلی و اثر بر مرکزِ استفراغِ ساقهٔ مغز، از تهوع، استفراغ و سرگیجهٔ ناشیِ از حرکت پیشگیری میکند یا آن را تسکین میدهد. در ایران این دارو با نامهای تجاریِ گوناگون، از جمله «تراولین»، بهصورتِ قرص عرضه میشود. هدفِ اصلیِ آن، محافظت در برابرِ تهوعِ سفر (دریایی، هوایی یا زمینی) و کنترلِ سرگیجههای ناشیِ از اختلالِ تعادل است.
موارد مصرف
- پیشگیری از تهوع، استفراغ و سرگیجهٔ ناشیِ از حرکت در سفرهای دریایی، هوایی یا زمینی
- کنترل و تسکینِ علائمِ سرگیجهٔ حرکتی پس از شروعِ آن
- کاهشِ سرگیجه و تهوعِ ناشی از اختلالاتِ دستگاهِ دهلیزیِ گوشِ داخلی، مانندِ بیماریِ منییر
- تسکینِ کوتاهمدتِ تهوع و استفراغ در مواردی که پزشک تشخیص دهد
روش مصرف
دیمنهیدرینات را میتوان با یا بدونِ غذا مصرف کرد؛ در صورتِ حساسیتِ گوارشی، مصرفِ آن همراه با کمی غذا یا آب میتواند ناراحتیِ معده را کم کند. برای پیشگیری از تهوعِ سفر، اصلِ کلی این است که دارو پیش از شروعِ سفر و طبقِ زمانبندیِ توصیهشدهٔ پزشک یا داروساز مصرف شود، نه پس از بروزِ علائم. قرص را طبقِ دستورِ رویِ بستهٔ دارو یا توصیهٔ داروساز و همراه با آبِ کافی میل کنید. مقدار و تعدادِ دفعاتِ مصرف را دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک رعایت کنید و بدونِ مشورت، آن را بیش از حدِ لازم یا برای مدتِ طولانیتر مصرف نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از تهوع، استفراغ و سرگیجهٔ ناشی از حرکت در سفر
خوابآلودگی شایع است؛ از مصرف الکل و رانندگی پرهیز شود.
کنترل تهوع، استفراغ و سرگیجهٔ حرکتی پس از شروع علائم
خوابآلودگی ممکن است ایجاد شود؛ در صورت بروز، از رانندگی و مصرف الکل پرهیز شود.
سرگیجه و تهوع ناشی از اختلالات دهلیزی گوش داخلی، مانند بیماری منییر
برای تسکین علامتی حملههای سرگیجه و تهوع است و درمان علت زمینهای بیماری منییر محسوب نمیشود.
تهوع و استفراغ کوتاهمدت پس از تشخیص علت توسط پزشک
مصرف باید کوتاهمدت باشد؛ تداوم استفراغ، درد شکم یا نشانههای کمآبی نیازمند ارزیابی پزشکی است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به دیفنهیدرامین یا سایرِ آنتیهیستامینها حساسیت دارید، حتماً به پزشک بگویید
- ابتلا به گلوکوم (بهویژه نوعِ زاویهبسته)، بزرگیِ پروستات یا دشواری در دفعِ ادرار را با پزشک در میان بگذارید
- سابقهٔ آسم، بیماریِ مزمنِ ریوی، تشنج یا بیماریِ قلبی را حتماً یادآوری کنید
- در صورتِ ابتلا به بیماریِ کبدی یا کلیوی، پزشک ممکن است مصرف را با احتیاطِ بیشتری پیگیری کند
- در بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ دارویی مصرفیتان را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساسِ خستگی (شایعترین عارضه)
- خشکیِ دهان و گلو
- تاریِ دیدِ خفیف
- سرگیجه یا سبکیِ سر
- یبوست
- کاهشِ تمرکز و کندیِ واکنش
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده یا دشواریِ تنفس: در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- دشواری یا ناتوانی در دفعِ ادرار، بهویژه در مردانِ مبتلا به بزرگیِ پروستات: سریع با پزشک تماس بگیرید
- گیجی، بیقراری یا هذیانِ ناگهانی، بهویژه در سالمندان: موضوع را فوراً به پزشک اطلاع دهید
- طپش یا ضربانِ نامنظم و سریعِ قلب: به پزشک مراجعه کنید
- در کودکان، برانگیختگیِ غیرِعادی، بیشفعالی یا تشنج بهجای خوابآلودگی: در این حالت با پزشک تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دیمنهیدرینات اثرِ آرامبخشیِ داروهای دیگرِ مؤثر بر سیستمِ عصبی مانند الکل، بنزودیازپینها، خوابآورها، مسکنهای اپیوئیدی و برخی داروهای ضدافسردگی را تشدید میکند و مصرفِ همزمانِ آنها میتواند خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری را خطرناک کند. ترکیب با سایرِ داروهای آنتیکولینرژیک (مانندِ برخی داروهای ضدافسردگیِ سهحلقهای یا داروهای مربوط به مثانه) میتواند عوارضی مانندِ خشکیِ دهان، یبوست و دشواریِ دفعِ ادرار را بیشتر کند. این دارو همچنین میتواند نشانههای زنگزدنِ گوش یا سرگیجهٔ ناشیِ از سمّیتِ گوشیِ برخی آنتیبیوتیکها (مانندِ آمینوگلیکوزیدها) را بپوشاند و تشخیصِ بهموقعِ آن را دشوار کند. از مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای سرماخوردگی یا ضدآلرژیِ حاویِ آنتیهیستامینِ مشابه نیز باید خودداری کرد تا دوزِ اضافی و ناخواسته وارد بدن نشود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ دیمنهیدرینات در بارداری اطلاعاتِ محدودی در دسترس است و تصمیمگیری دربارهٔ مصرفِ آن باید توسطِ پزشک و بر اساسِ ضرورتِ بالینی انجام شود؛ خودسرانه مصرف نکنید. این دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود و در شیرخوار باعثِ خوابآلودگی یا بیقراری شود، و برخی گزارشها نشان میدهد آنتیهیستامینهای مشابه میتوانند میزانِ شیر را نیز کاهش دهند. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیردهی میکنید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
دیمنهیدرینات را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. بستهٔ دارو را کاملاً دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید، زیرا مصرفِ اتفاقیِ آن در کودکان میتواند خطرناک باشد. پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بسته را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دیمنهیدرینات باعثِ خوابآلودگی میشود؟
۰۲چه مدت پیش از سفر باید دیمنهیدرینات مصرف کرد؟
۰۳آیا دیمنهیدرینات برای کودکان بیخطر است؟
۰۴آیا دیمنهیدرینات با داروهای ضدتهوعِ دیگر فرقی دارد؟
۰۵آیا مصرفِ دیمنهیدرینات همراه با الکل مشکلساز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۴ سازنده، در گروه R06A. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.