دیاتیلتولوآمید
دیاتیلتولوآمید یک دورکنندهٔ موضعیِ حشرات بهشکلِ اسپری است که برای محافظت از پوست در برابرِ نیشِ پشه، کنه و دیگر حشراتِ گزنده به کار میرود.
بیشتر برای پیشگیری از نیشِ حشراتی مانند پشه و کنه هنگامِ فعالیت در فضای باز، سفر یا زندگی در مناطقِ آلوده به این حشرات استفاده میشود.
این فرآورده فقط برای مصرف روی پوستِ سالم و بیزخم است و نباید وارد چشم، دهان یا روی زخم و پوستِ ملتهب شود؛ استفادهٔ بیشازحد یا روی سطحِ وسیع توصیه نمیشود.
پیش از مصرف برای کودکانِ خردسال، در دورانِ بارداری یا شیردهی، و در صورتِ بروزِ تحریکِ پوستیِ مداوم یا هر واکنشِ نگرانکننده پس از مصرف، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیاتیلتولوآمید که با نامِ اختصاریِ دیت (DEET) نیز شناخته میشود، مادهای دورکنندهٔ حشرات است که در ردهٔ فرآوردههای ضدانگل و دورکنندهٔ حشرات قرار میگیرد. برخلافِ حشرهکشها، این ماده حشره را نمیکشد؛ بلکه با اثرگذاری بر گیرندههای بویاییِ حشراتی مانند پشه و کنه، تشخیصِ بو و گرمای بدنِ انسان را برایشان دشوار میکند و از نزدیکشدن و نیشزدنشان جلوگیری میکند. این فرآورده بهشکلِ اسپریِ موضعی با غلظتِ ۲۰ درصد عرضه میشود و روی پوستِ سالم و بیزخم یا روی لباس استفاده میشود. هدفِ اصلیِ آن پیشگیری از نیشِ حشرات و کاهشِ خطرِ بیماریهایی است که از راهِ نیشِ آنها منتقل میشوند.
موارد مصرف
- پیشگیری از نیشِ پشه در فعالیتهای بیرونِ خانه، پیادهروی یا سفر
- دورکردنِ کنه هنگامِ حضور در طبیعت، جنگل یا علفزار
- کاهشِ خطرِ بیماریهای منتقله از نیشِ پشه مانند مالاریا و تبِ دنگی هنگامِ سفر به مناطقِ آلوده
- دورکردنِ مگسِ گزنده و دیگر حشراتِ آزاردهنده در فضای باز
- محافظتِ پوست در اردو، کوهنوردی و دیگر فعالیتهای بیرونِ خانه در فصلِ شیوعِ حشرات
روش مصرف
این اسپری فقط روی پوستِ در معرضِ هوا یا روی لباس استفاده میشود، نه زیرِ لباس. برای صورت، ابتدا کمی از آن را روی دستها بزنید و با احتیاط بمالید تا وارد چشم، دهان یا زخم نشود. بهاندازهٔ کافی برای پوشاندنِ پوستِ در معرض کافی است و اسپریکردنِ بیشازحد یا روی سطحِ وسیع توصیه نمیشود. اگر همزمان از ضدآفتاب استفاده میکنید، معمولاً بهتر است اول ضدآفتاب و پس از جذبِ آن، این فرآورده زده شود، چون میتواند اثرِ حفاظتیِ ضدآفتاب را کم کند. پس از پایانِ نیاز، ناحیهٔ اسپریشده را با آب و صابون بشویید و برای تعدادِ دفعاتِ تجدیدِ مصرف، به بستهبندی مراجعه کنید یا از داروساز راهنمایی بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از گزش پشه در فضای باز و هنگام سفر
اسپری مستقیماً روی صورت زده نشود؛ ابتدا روی دست اسپری و سپس روی صورت مالیده شود. پس از بازگشت، پوست شسته شود.
دورکردن کنه هنگام حضور در طبیعت، جنگل یا علفزار
پس از فعالیت، پوست، مو و لباس از نظر وجود کنه بررسی شود؛ این فرآورده جایگزین بررسی بدن و برداشتن سریع کنه نیست.
کاهش خطر بیماریهای منتقلشونده از گزش پشه هنگام سفر به مناطق آلوده
فقط خطر گزش را کاهش میدهد و جایگزین لباس پوشیده، پشهبند و دیگر اقدامات پیشگیری در سفر نیست.
دورکردن مگسهای گزنده و دیگر حشرات مزاحم در فضای باز
از تماس با چشم، دهان، زخم و پوست تحریکشده و نیز از تنفس مستقیم اسپری پرهیز شود.
محافظت در اردو، کوهنوردی و دیگر فعالیتهای بیرون از خانه در فصل شیوع حشرات
ضدآفتاب ابتدا استفاده شود و دافع حشرات پس از آن بهکار رود؛ اسپری در فضای بسته یا مستقیماً روی صورت استفاده نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پوستِ حساس، اگزما یا سابقهٔ حساسیت به موادِ دورکنندهٔ حشرات دارید، پیش از مصرف به داروساز بگویید.
- اگر ناحیهٔ موردنظر زخم، بریدگی، التهاب یا آفتابسوختگی دارد، از مصرفِ اسپری روی آن ناحیه خودداری کنید.
- دربارهٔ مصرف برای کودکانِ خردسال یا در دورانِ بارداری و شیردهی، پیش از استفاده با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
- اگر همزمان از ضدآفتاب یا فرآوردهٔ موضعیِ دیگری استفاده میکنید، برای ترتیبِ درستِ مصرف از داروساز راهنمایی بگیرید.
- اگر سابقهٔ بیماریهایی مانند آسم دارید، دربارهٔ مصرف در فضای بسته با داروساز مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- قرمزی یا التهابِ خفیفِ پوست در محلِ مصرف
- خارش یا سوزشِ سبکِ پوست، بهویژه در پوستِ حساس
- احساسِ چرب یا چسبندگیِ موقتِ پوست پس از مصرف
- خشکیِ خفیفِ پوست در صورتِ مصرفِ مکرر
- بروزِ راشِ گسترده، تاول یا تحریکِ شدیدِ پوستی — مصرف را قطع کنید، ناحیه را با آب و صابون بشویید و با پزشک مشورت کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانند تورمِ صورت و لب، کهیرِ گسترده یا مشکلِ تنفسی — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ورودِ اتفاقیِ محصول به چشم — چشم را بیدرنگ و بهمدتِ طولانی با آبِ فراوان بشویید و در صورتِ ادامهٔ سوزش یا تاریِ دید با پزشک مشورت کنید.
- بلعِ اتفاقیِ محصول، بهویژه در کودکان — با اورژانس تماس بگیرید.
- علائمِ عصبی مانند لرزش، بیقراریِ غیرعادی یا تشنج که بهندرت پس از مصرفِ گسترده یا نامناسب گزارش شدهاند — در صورتِ بروز فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخلِ شناختهشدهٔ این فرآورده با ضدآفتاب است؛ مصرفِ همزمان میتواند اثرِ حفاظتیِ ضدآفتاب را در برابرِ آفتاب کم کند، پس بهتر است ابتدا ضدآفتاب و پس از جذبِ آن، این اسپری استفاده شود. مصرفِ همزمان با فرآوردههای موضعیِ حاویِ الکل یا موادِ تحریککننده نیز ممکن است احتمالِ تحریکِ پوستی را افزایش دهد. اگر از داروی خوراکی، مکمل یا فرآوردهٔ موضعیِ دیگری استفاده میکنید، فهرستِ کاملِ آنها را به پزشک یا داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بر پایهٔ اطلاعاتِ موجود، مصرفِ موضعیِ این فرآورده طبقِ دستورِ مصرف در دورانِ بارداری معمولاً کمخطر در نظر گرفته میشود، اما بهتر است پیش از مصرف با پزشک مشورت شود. در دورانِ شیردهی نیز باید از اسپریکردنِ مستقیم روی ناحیهٔ سینه یا نزدیکِ نوکِ پستان خودداری کرد تا احتمالِ تماسِ دهانِ نوزاد با آن پیش نیاید. تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در این دو دوران باید با نظرِ پزشک باشد.
نگهداری
این فرآورده را دور از نورِ مستقیمِ آفتاب، گرما و شعله نگه دارید، چون اسپریهای دورکنندهٔ حشرات معمولاً پایهٔ الکلی و قابلِاشتعال دارند. آن را در دمای معمولِ اتاق و دور از دسترسِ کودکان نگهداری کنید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضای رویِ بستهبندی را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری | 20 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دیاتیلتولوآمید برای کودکان بیخطر است؟
۰۲چرا نباید همزمان با ضدآفتاب زده شود؟
۰۳بعد از استفاده چه زمانی باید پوست را شست؟
۰۴آیا این محصول به لباس یا وسایل آسیب میزند؟
۰۵آیا این محصول برای زنبور هم اثر دارد یا فقط پشه را دور میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه P03BX01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.