دزونید
دزونید یک کورتیکواستروئیدِ موضعی با قدرتِ نسبتاً پایین است که فقط روی پوست استعمال میشود و التهاب، خارش و قرمزیِ پوستی را کاهش میدهد.
بیشتر برای درمانِ اگزما (درماتیتِ آتوپیک)، درماتیتِ تماسی و دیگر التهابهای پوستیِ پاسخده به کورتیکواستروئید، بهویژه در نواحیِ حساس مانندِ صورت و پوستِ کودکان، تجویز میشود.
مصرفِ طولانیمدت یا روی سطحِ وسیعی از پوست، بهخصوص زیرِ پانسمانِ بسته، خطرِ نازکشدنِ پوست و جذبِ سیستمیکِ دارو را بالا میبرد؛ فقط به مقدار و مدتی که پزشک تعیین کرده مصرف شود.
اگر پس از چند روز بهبودی ندیدید، ناحیهٔ موردنظر نشانههای عفونت (قرمزیِ فزاینده یا چرک) نشان داد، یا علائمِ حساسیت مانندِ تورم و کهیر ظاهر شد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دزونید یک کورتیکواستروئیدِ موضعیِ غیرفلورینه و نسبتاً کمقدرت است که فقط روی پوست استعمال میشود، نه بهصورتِ خوراکی. این دارو با اثر بر گیرندههای گلوکوکورتیکوئیدیِ سلولهای پوستی، تولیدِ موادِ التهابی را کاهش میدهد و در نتیجه، قرمزی، خارش، تورم و التهابِ پوستی فروکش میکند. به دلیلِ قدرتِ نسبتاً پایین در مقایسه با بسیاری از کورتیکواستروئیدهای موضعیِ دیگر، دزونید اغلب برای نواحیِ حساسِ پوستی مانندِ صورت و همچنین برای کودکان انتخاب میشود. در ایران با نامهای تجاریِ دزوکوئل و ژانوناید، به شکلِ ژل و پماد و با غلظتِ ۰٫۰۵ درصد در دسترس است.
موارد مصرف
- اگزما (درماتیتِ آتوپیک)، بهویژه در کودکان و نواحیِ حساسِ پوستی مانندِ صورت
- درماتیتِ تماسی (واکنشِ پوستی به مادهٔ محرک یا حساسیتزا)
- درماتیتِ سبورئیک
- خارش، قرمزی و التهابِ پوستیِ ناشی از سایر بیماریهای پوستیِ پاسخده به کورتیکواستروئید، به تشخیصِ پزشک
- کاهشِ التهاب در نواحیِ حساسِ پوستی که تحملِ کورتیکواستروئیدهای قویتر را ندارند، مانندِ صورت یا چینهای پوستی
روش مصرف
دزونید را دقیقاً طبقِ نسخه و دستورِ پزشک، بهصورتِ لایهای نازک روی ناحیهٔ آسیبدیدهٔ پوست بمالید و بهآرامی روی پوست ماساژ دهید تا جذب شود. مگر پزشک دستورِ دیگری داده باشد، محلِ مصرف را با پانسمانِ بسته، پلاستیک یا پوشکِ محکم نپوشانید، چون این کار جذبِ دارو را افزایش میدهد. دارو را فقط روی ناحیهٔ تجویزشده بمالید و از استعمالِ آن روی پوستِ سالم یا نواحیِ بیشتر خودداری کنید. حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، بدونِ هماهنگی با پزشک مدتِ درمان را تغییر ندهید، زیرا در مصرفِ طولانیمدت، قطعِ ناگهانی میتواند به بازگشتِ علائمِ پوستی منجر شود. اگر محلِ درمان دست نیست، پس از هر بار استعمال دستهای خود را بشویید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اگزما (درماتیت آتوپیک)
پس از کنترل علائم قطع شود؛ ژل بیش از ۴ هفتهٔ پیوسته و پماد بیش از ۲ هفته بدون ارزیابی پزشک استفاده نشود. روی ناحیهٔ پوشک یا زیر پانسمان بسته نزنید.
درماتیت تماسی
مادهٔ محرک یا حساسیتزا باید شناسایی و حذف شود؛ در صورت عدم بهبود طی ۲ هفته، تشخیص باید بازبینی شود.
درماتیت سبورهای
در صورت وجود مؤلفهٔ قارچی، درمان ضدقارچ نیز لازم است؛ پس از کنترل علائم، مصرف را قطع کنید.
خارش، قرمزی و التهاب ناشی از سایر بیماریهای پوستیِ پاسخده به کورتیکواستروئید
فقط برای بیماریِ تشخیصدادهشده توسط پزشک استفاده شود؛ در صورت عدم بهبود طی ۲ هفته، تشخیص و درمان باید بازبینی شود.
التهاب در نواحی حساس پوست مانند صورت و چینهای پوستی
از تماس با چشم و استفاده زیر پانسمان بسته پرهیز کنید؛ در این نواحی خطر نازکشدن پوست با مصرف طولانی بیشتر است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر ناحیهٔ موردنظر نشانهٔ عفونتِ باکتریایی، ویروسی (مانندِ تبِ خالِ پوستی) یا قارچی دارد، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ حساسیت به دزونید یا سایر کورتیکواستروئیدهای موضعی را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
- اگر قصدِ مصرف روی صورت، نواحیِ تناسلی، زیرِ بغل، پوستِ کودک، یا پوستِ نازک و آسیبدیدهٔ سالمندان را دارید، به پزشک اطلاع دهید، چون این نواحی جذبِ دارو را بیشتر میکنند.
- در صورتِ داشتنِ روزاسه (Rosacea)، آکنه یا التهابِ پوستیِ دورِ دهان، بدونِ نظرِ پزشک از این دارو استفاده نکنید.
- بارداری، شیردهی یا برنامه برای بارداری را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیِ دیگری که همزمان مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا خارشِ خفیف در محلِ مصرف
- خشکیِ پوست
- قرمزیِ خفیفِ موضعی
- احساسِ گزگز یا تحریکِ خفیفِ پوستی
- التهابِ خفیفِ فولیکولِ مو (فولیکولیت)
- نازکشدنِ پوست، ترکهای پوستی (استریا) یا رگههای قرمز/بنفشِ پوستی پس از مصرفِ طولانی: به پزشک اطلاع دهید تا درمان بازبینی شود.
- نشانههای عفونتِ جدید یا تشدیدشده در محلِ مصرف مانندِ افزایشِ قرمزی، تورم، گرمی، ترشح یا چرک: مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاریِ دید یا دردِ چشم در صورتِ مصرفِ نزدیکِ چشم: به پزشک اطلاع دهید.
- در کودکان یا مصرفِ گسترده و طولانیمدت، بروزِ خستگیِ غیرمعمول، کندیِ رشد یا تغییراتِ وزن: به پزشک اطلاع دهید تا جذبِ سیستمیکِ دارو بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دزونید روی پوست مصرف میشود و جذبِ آن به جریانِ خون معمولاً محدود است، بنابراین تداخلِ دارویی یا غذاییِ قابلتوجهی با داروهای خوراکی یا تزریقی برای آن شناختهنشده است. بااینحال، مصرفِ همزمان با سایر فرآوردههای موضعیِ محرک، مانندِ رتینوئیدها یا کورتیکواستروئیدهای دیگر، میتواند تحریکِ پوستی را افزایش دهد و پوشاندنِ محلِ مصرف با پانسمانِ بسته نیز جذبِ سیستمیکِ دارو را بالا میبرد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیای که مصرف میکنی را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخلِ احتمالی مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ بالینیِ کافی دربارهٔ مصرفِ دزونید در بارداریِ انسان محدود است؛ کورتیکواستروئیدهای موضعیِ کمقدرت بهطورِکلی نسبت به اَشکالِ خوراکی خطرِ کمتری دارند، اما بازهم باید مصرف زیرِ نظرِ پزشک، در کوتاهترین مدتِ لازم و روی کوچکترین سطحِ ممکنِ پوست انجام شود. در دورانِ شیردهی، از استعمالِ دارو روی یا نزدیکِ ناحیهٔ سینه خودداری کنید تا از تماسِ دهانِ نوزاد با دارو جلوگیری شود. پیش از مصرف در بارداری یا شیردهی حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
دزونید را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب، گرما و رطوبت نگهداری کنید و پس از هر بار استفاده، درِ آن را کاملاً ببندید. دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگیِ معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 0.05 % |
| ژل | 0.05 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دزونید برای صورت و پوستِ حساسِ کودکان مناسب است؟
۰۲تفاوتِ ژل و پمادِ دزونید در چیست؟
۰۳تا چه مدت میتوان دزونید را بدونِ وقفه مصرف کرد؟
۰۴آیا دزونید همان خطرِ کورتیزونِ خوراکی را دارد؟
۰۵اگر یک نوبت مصرفِ دزونید را فراموش کردم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه D07AB08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.