داتوپوتاماب دروکسیتکان
داتوپوتاماب دروکسیتکان یک داروی ضدسرطان هدفمند از نوع پادتنِ متصل به داروست. بخش پادتن به پروتئین تروپ۲ روی برخی سلولهای سرطانی متصل میشود و بخش دارویی پس از ورود به سلول، به تخریب آن کمک میکند.
برای برخی بزرگسالان مبتلا به سرطان پستان سهگانهمنفیِ غیرقابل جراحی یا گسترشیافته که نامزد درمان با مهارکنندههای نقاط کنترلی ایمنی نیستند، بهکار میرود. همچنین در سرطان پستان با گیرندههای هورمونی مثبت و پروتئین اچایآر۲ منفی، و سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولیِ دارای جهش گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی، پس از درمانهای مشخص کاربرد دارد.
مهمترین خطرهای آن التهاب بینابینی ریه، آسیب سطح چشم و زخم یا التهاب دهان است. سرفه یا تنگینفس تازه، تب، تغییر دید یا زخم شدید دهان را همان روز به تیم درمان اطلاع دهید؛ تنگینفس شدید یا واکنش حساسیتی شدید نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
پیش از شروع درمان، سابقهٔ بیماری ریه یا چشم، زخم دهان، بیماری کبد یا کلیه، عفونت، بارداری یا شیردهی و همهٔ داروها و مکملهایتان را بگویید. در صورت تب، لرز، تنگینفس، تغییر دید، واکنش هنگام تزریق یا ناتوانی در خوردن و نوشیدن، سریع با مرکز درمانی تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
داتوپوتاماب دروکسیتکان دارویی ضدسرطان از گروه پادتنهای متصل به داروست. بخش پادتن به پروتئین تروپ۲ روی برخی سلولهای سرطانی متصل میشود؛ سپس داروی همراه درون سلول آزاد شده و با مهار آنزیم توپوایزومراز یک، به مادهٔ ژنتیکی آسیب میزند و میتواند به مرگ سلول کمک کند. این فرآورده به شکل پودر لیوفیلیزه برای تهیهٔ محلول تزریقی وریدی، با قدرت ۱۰۰ میلیگرم در هر ویال عرضه میشود و نام تجاری ایرانیِ ارائهشده برای آن داترووی است. انتخاب کاربرد و ادامهٔ درمان به نوع سرطان، نتیجهٔ آزمایشهای تومور، درمانهای قبلی و تحمل بیمار بستگی دارد.
موارد مصرف
- سرطان پستان سهگانهمنفیِ غیرقابل جراحی یا گسترشیافته در بزرگسالانی که نامزد درمان با مهارکنندههای نقاط کنترلی ایمنی نیستند.
- سرطان پستان غیرقابل جراحی یا گسترشیافته با گیرندههای هورمونی مثبت و پروتئین اچایآر۲ منفی، پس از درمان هورمونی و شیمیدرمانیِ قبلی در بیماری پیشرفته.
- سرطان ریهٔ غیرکوچکسلولیِ موضعاً پیشرفته یا گسترشیافته با جهش گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی، پس از درمان هدفمند مربوط و شیمیدرمانیِ حاوی پلاتین.
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست و فقط پس از آمادهسازی در مرکز درمانی، بهصورت انفوزیون داخل ورید تزریق میشود؛ بیمار نباید آن را در خانه یا به شکل تزریق سریع دریافت کند. فاصلهٔ نوبتها معمولاً ۳ هفته است، اما مقدار دارو، سرعت تزریق، تعداد چرخهها و هرگونه کاهش یا توقف را انکولوژیست بر اساس وزن، پاسخ بیماری و عوارض تعیین میکند. پیش از هر نوبت ممکن است داروهای ضدتهوع و پیشگیری از واکنش تزریق، قطرهٔ چشمیِ روانکنندهٔ بدون نگهدارنده و دهانشویهٔ کورتونی داده شود؛ برای کاهش زخم دهان، مکیدن یخ هنگام تزریق نیز ممکن است توصیه شود. مراقبت از چشم، معاینههای دورهای، آزمایش خون و بررسی کبد و کلیه را طبق برنامه انجام دهید. در صورت فراموششدن یا جابهجایی نوبت، خودسرانه آن را جبران نکنید و با مرکز درمانی هماهنگ کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به داتوپوتاماب دروکسیتکان، داروهای مشابه یا هر جزء فرآورده حساسیت داشتهاید، یا در تزریق قبلی دچار کهیر، تورم، تنگینفس یا افت فشار شدهاید، پیش از نوبت بعد اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری بینابینی ریه یا پنومونیت، بیماری مزمن ریه، سرفه، تنگینفس یا تب را بگویید؛ علائم تنفسی جدید باید پیش از تزریق بررسی شوند.
- هرگونه بیماری یا جراحی چشم، خشکی چشم، آسیب قرنیه، تغییر دید یا استفاده از لنز تماسی را مطرح کنید؛ معاینهٔ پایهٔ چشم و پیگیری آن اهمیت دارد.
- زخم یا التهاب دهان، عفونت دندان و لثه، خشکی دهان یا دشواری بلع را اطلاع دهید تا مراقبت پیشگیرانهٔ دهان از ابتدا برنامهریزی شود.
- اگر بیماری کبد یا کلیه، سن بالا، ضعف عمومی، عفونت فعال یا شمارش پایین سلولهای خون دارید، اطلاع دهید؛ ایمنی و اثربخشی دارو در کودکان ثابت نشده است.
- اگر باردارید، احتمال بارداری دارید، برای فرزندآوری برنامه دارید یا شیرده هستید، پیش از درمان بگویید. فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، درمانهای ضدسرطان، مکملها و فرآوردههای گیاهی را نیز ارائه کنید.
عوارض احتمالی
- زخم، درد یا التهاب دهان و گلو
- تهوع و گاهی استفراغ
- خستگی و احساس ضعف؛ گاهی کمخونی در آزمایش خون
- یبوست یا کاهش اشتها
- ریزش مو و بثورات پوستی
- خشکی چشم، اشکریزش یا احساس جسم خارجی در چشم
- سرفهٔ جدید یا بدترشونده، تنگینفس یا تب میتواند نشانهٔ التهاب بینابینی ریه یا پنومونیت باشد؛ همان روز با مرکز درمانی تماس بگیرید و در صورت تنگینفس شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد چشم، قرمزی شدید، حساسیت به نور، تاری دید رو به افزایش، کاهش دید یا ترشح غیرعادی میتواند نشانهٔ آسیب قرنیه باشد؛ لنز تماسی را کنار بگذارید و سریع ارزیابی چشم انجام دهید؛ کاهش ناگهانی دید نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- زخمهای شدید دهان، خونریزی دهان، مشکل در بلع یا ناتوانی در خوردن و نوشیدن را سریع گزارش کنید؛ ممکن است به درمان اختصاصی و جبران آب و املاح نیاز باشد.
- تب، لرز، گلودرد، عفونت، کبودی یا خونریزی غیرعادی و ضعف شدید میتواند با کاهش سلولهای خونی همراه باشد؛ همان روز با تیم درمان تماس بگیرید و بدحالشدن سریع را فوری پیگیری کنید.
- حین یا پس از تزریق، کهیر گسترده، خارش شدید، تورم صورت یا لب، خسخس، تنگینفس، سرگیجه یا احساس غش میتواند واکنش حساسیتی شدید باشد؛ هنگام تزریق فوراً به پرستار اطلاع دهید و پس از ترخیص با علائم شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای این داروی وریدی، محدودیت غذایی یا تداخل مستقیم و مهم با غذای خاص شناخته نشده است؛ بااینحال اطلاعات دربارهٔ همهٔ ترکیبهای دارویی کامل نیست. همزمانی با درمانها یا داروهایی که مغز استخوان، ریه، چشم یا کبد را تحتتأثیر میگذارند ممکن است عوارض همپوشان ایجاد کند و باید پیش از هر نوبت بررسی شود. الکل تداخل مستقیم ثابتشدهای ندارد، اما میتواند تهوع، زخم دهان، کمآبی و فشار بر کبد را بدتر کند؛ بهتر است در طول درمان مصرف نشود. فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، ویتامینها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی دربارهٔ بارداری وجود ندارد، اما بهدلیل اثر سمی بر سلولهای در حال تقسیم، این دارو میتواند به جنین آسیب بزند؛ بارداری باید پیش از شروع درمان بررسی شود و هر بارداری یا احتمال آن فوراً به انکولوژیست اطلاع داده شود. افراد دارای امکان بارداری باید هنگام درمان و تا ۷ ماه پس از آخرین نوبت از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند؛ مردان دارای شریکِ دارای امکان بارداری نیز باید هنگام درمان و تا ۴ ماه پس از آخرین نوبت پیشگیری کنند. شیردهی در طول درمان و تا ۱ ماه پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود. این دارو ممکن است بر باروری زنان و مردان اثر بگذارد؛ اگر قصد فرزندآوری دارید، پیش از درمان مطرح کنید.
نگهداری
ویال پودری را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید و یخ نزنید. ویال را تکان ندهید؛ آمادهسازی، رقیقسازی و نگهداری محلول پس از حلکردن باید فقط توسط داروخانه یا مرکز درمانی و طبق دستور فرآورده انجام شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱داتوپوتاماب دروکسیتکان برای هر نوع سرطان پستان یا ریه مناسب است؟
۰۲آیا این دارو باعث زخم دهان میشود؟
۰۳اگر چشمم خشک یا تار شد چه کنم؟
۰۴سرفه یا تنگینفس بعد از تزریق چقدر مهم است؟
۰۵آیا در بارداری یا شیردهی میتوان این دارو را دریافت کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01FX. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.