داراتوموماب
داراتوموماب یک پادتن تکدودمانی هدفمند ضدسرطان است که نشانگر سیدی۳۸ را روی سلولهای غیرطبیعی پلاسما هدف میگیرد و به نابودی آنها کمک میکند.
بیشتر برای درمان میلوم متعدد، نوعی سرطان سلولهای پلاسما، معمولاً همراه یک یا چند داروی دیگر استفاده میشود. در برخی رژیمهای درمانی برای آمیلوئیدوز زنجیرهسبک نیز به کار میرود.
واکنشهای مربوط به تزریق ممکن است هنگام تزریق یا در چند روز پس از آن رخ دهند؛ هر تنگی نفس، خسخس، تورم صورت یا گلو، یا احساس فشار قفسه سینه را فوراً به پرستار اطلاع دهید.
پیش از شروع درمان، بارداری یا شیردهی، بیماری ریوی یا قلبی، سابقه عفونت و همه داروها و مکملها را مطرح کنید. تب، علائم عفونت، خونریزی غیرمعمول یا تنگی نفس جدید نیازمند تماس سریع با تیم درمان است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
داراتوموماب یک داروی زیستی ضدسرطان از گروه پادتنهای تکدودمانی است. این دارو به نشانگر سیدی۳۸ روی سلولهای پلاسما، بهویژه سلولهای سرطانی میلوم متعدد، متصل میشود و با فعالکردن دفاع ایمنی به ازبینرفتن این سلولها کمک میکند. بسته به نوع فرآورده، دارو بهصورت تزریق وریدی یا زیرجلدی داده میشود و شکل دقیق، داروهای همراه و برنامه درمان را متخصص تعیین میکند. در ایران ممکن است با نامهای تجاری دارزالکس و آکراویا دیده شود؛ این نامها فقط برای شناسایی فرآوردهاند.
موارد مصرف
- میلوم متعدد تازهتشخیصدادهشده در بزرگسالان، در ترکیبهای دارویی مشخص
- میلوم متعدد عودکرده یا مقاوم به درمان، بهتنهایی یا همراه داروهای دیگر
- آمیلوئیدوز زنجیرهسبک در برخی بیماران، همراه داروهای اختصاصی دیگر
روش مصرف
این دارو خوراکی نیست و بسته به نوع فرآورده با تزریق وریدی یا زیرجلدی، توسط تیم درمان و در محیط مجهز داده میشود؛ فرآوردههای غلیظ نیز باید فقط طبق دستور سازنده آماده شوند. پیش از تزریق معمولاً داروهای ضدحساسیت، تببر و گاهی کورتون داده میشود و پس از آن از نظر واکنشهای احتمالی تحت نظر میمانید. نوبتها را طبق برنامه انجام دهید؛ اگر نمیتوانید در زمان تعیینشده مراجعه کنید، با مرکز درمانی هماهنگ کنید. مقدار، فاصله نوبتها و طول درمان به بیماری، داروهای همراه و پاسخ بدن بستگی دارد؛ درمان را خودسرانه قطع یا نوبتها را جابهجا نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به داراتوموماب، هر جزء فرآورده یا داروهای مشابه حساسیت شدید داشتهاید، اطلاع دهید.
- سابقه آسم، بیماری انسدادی ریه، تنگی نفس، بیماری قلبی یا آمیلوئیدوز قلبی را با تیم درمان در میان بگذارید؛ بیماری مهم کلیه یا کبد نیز باید مطرح شود.
- اگر تب یا عفونت فعال دارید، سابقه هپاتیت ب یا عفونتهای مکرر داشتهاید، پیش از شروع درمان بگویید.
- اگر کمخونی، کاهش گلبول سفید یا پلاکت، خونریزی غیرمعمول دارید یا احتمال نیاز به انتقال خون وجود دارد، اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را ارائه دهید و هر واکسن پیشرو را از قبل مطرح کنید.
- اگر باردار هستید، احتمال بارداری دارید یا شیر میدهید، حتماً بگویید. در کودکان، سالمندان و افراد با نارسایی مهم کلیه یا کبد، پایش و برنامه درمان باید اختصاصی تعیین شود.
عوارض احتمالی
- خستگی و احساس ضعف
- تهوع، کاهش اشتها، اسهال یا یبوست
- تب خفیف، لرز یا درد عضله، استخوان و کمر
- سرفه، گرفتگی بینی یا علائم خفیف عفونت راههای تنفسی
- ورم مچ پا و پاها
- واکنش خفیف مرتبط با تزریق، مانند سردرد، بثورات پوستی یا درد و قرمزی محل تزریق
- تنگی نفس ناگهانی، خسخس، فشار یا درد قفسه سینه، تورم لبها یا گلو، کهیر گسترده، سرگیجه شدید یا غش: هنگام تزریق فوراً به پرستار اطلاع دهید؛ اگر شدید است یا پس از ترخیص رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب ۳۸ درجه یا بالاتر، لرز شدید، سرفه مداوم، گلودرد، سوزش ادرار یا زخمهای دردناک دهان: میتواند نشانه عفونت باشد؛ همان روز با تیم درمان تماس بگیرید و در صورت بدحالی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرمعمول، مدفوع سیاه، استفراغ خونی یا لکههای قرمز فراوان روی پوست: ممکن است با کاهش پلاکتها مرتبط باشد؛ فوراً به پزشک یا مرکز درمانی اطلاع دهید.
- رنگپریدگی، تنگی نفس با فعالیت کم، تپش قلب، سرگیجه یا ضعف شدید: میتواند با کمخونی یا افت سلولهای خونی همراه باشد؛ سریعاً برای ارزیابی با تیم درمان تماس بگیرید.
- درد یا فشار قفسه سینه، تپش قلب، غش، افزایش ناگهانی ورم پاها یا تنگی نفس رو به افزایش، بهویژه در درمان آمیلوئیدوز زنجیرهسبک: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا بدترشدن محسوس حال عمومی، بهویژه اگر سابقه هپاتیت ب دارید: سریعاً به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داراتوموماب تداخل غذایی مشخصی ندارد، اما داروهای همراه ضدسرطان ممکن است افت سلولهای خونی، عفونت یا خونریزی را بیشتر کنند. این دارو میتواند آزمایش شناسایی پادتن و سازگاری خون را تا حدود شش ماه پس از آخرین نوبت مختل کند؛ اگر قرار است خون یا فرآورده خونی دریافت کنید، پزشک و مرکز انتقال خون را از درمان خود مطلع کنید. واکسنهای زنده را بدون هماهنگی با متخصص دریافت نکنید. درباره مصرف الکل، با توجه به داروهای همراه و وضعیت کبد و حال عمومیتان سؤال کنید. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
داراتوموماب میتواند برای جنین آسیبزا باشد و در بارداری نباید بدون تصمیم متخصص استفاده شود. اگر امکان بارداری دارید، در طول درمان و تا سه ماه پس از آخرین نوبت از روش مطمئن پیشگیری استفاده کنید و در صورت بارداری ناخواسته فوراً به متخصص اطلاع دهید. درباره ورود دارو به شیر انسان اطلاعات کافی وجود ندارد؛ شیردهی در طول درمان، بهویژه هنگام مصرف همزمان داروهای ضدسرطان دیگر، باید با نظر متخصص متوقف یا ادامه داده شود.
نگهداری
فرآورده داراتوموماب را معمولاً در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد، داخل بستهبندی و دور از نور نگه میدارند. آن را منجمد یا تکان ندهید؛ آمادهسازی و نگهداری پس از رقیقسازی باید طبق دستور فرآورده و مرکز درمانی باشد. تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 20 mg / 1mL |
| تزریقی | 20 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا داراتوموماب همان شیمیدرمانی است؟
۰۲چرا پیش از تزریق داراتوموماب داروهای دیگری دریافت میکنم؟
۰۳چرا باید پیش از شروع درمان آزمایش گروه خونی بدهم؟
۰۴آیا هنگام درمان با داراتوموماب میتوانم واکسن بزنم؟
۰۵اگر نوبت تزریق داراتوموماب را از دست بدهم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۸ سازنده، در گروه L01XC24. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.