کرومولین سدیم
کرومولین سدیم دارویی از گروه پایدارکنندههای سلول ماست (Mast Cell Stabilizer) است که بهصورت اسپری بینی، از واکنشهای آلرژیک در مخاط بینی پیشگیری میکند.
بیشترین کاربرد آن پیشگیری و کنترل نشانههای رینیت آلرژیک، مانند عطسه، آبریزش و خارش بینی، بهویژه در فصل حساسیت یا هنگام تماس با محرکهای شناختهشده است.
اثر این اسپری پیشگیرانه است، نه فوری؛ برای نتیجهٔ کامل باید پیش از تماس با آلرژن آغاز شود و بهطور منظم ادامه یابد، نه فقط هنگام بروز علائم.
اگر پس از چند روز مصرف منظم بهبودی حس نکردید یا نشانههای شدید تنفسی یا آلرژیک پیدا کردید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کرومولین سدیم دارویی ضدآلرژی از دستهٔ پایدارکنندههای سلول ماست است که در دستگاه تنفس، بهویژه برای پیشگیری از آلرژیهای بینی، به کار میرود. مکانیسم اثر آن جلوگیری از تخلیهٔ سلولهای ماست در مخاط بینی و مهارِ آزادشدنِ هیستامین و سایر موادِ التهابیِ محرکِ علائم آلرژی است. برخلاف بسیاری از اسپریهای ضدآلرژی، اثر آن تدریجی و پیشگیرانه است، نه فوری. به همین دلیل هدف اصلی آن، کنترل و کاهش شدت علائم رینیت آلرژیک در طول دورهٔ تماس با آلرژن است، نه رفع سریع یک نشانهٔ حاد.
موارد مصرف
- پیشگیری از نشانههای رینیت آلرژیک فصلی، مانند حساسیت به گردهٔ گیاهان
- کنترل رینیت آلرژیک دائمی، مانند حساسیت به گردوغبار خانگی یا شورهٔ حیوانات
- کاهش عطسه، آبریزش و خارش بینی ناشی از آلرژیهای تنفسی
- پیشگیری از گرفتگی بینی مرتبط با واکنشهای آلرژیک
- مصرف پیشگیرانه پیش از قرارگرفتن در معرض محرکهای آلرژیزای شناختهشده
روش مصرف
این اسپری در هر دو سوراخ بینی استفاده میشود و ارتباطی به وعدههای غذایی ندارد. چون اثر آن پیشگیرانه است، بهتر است مصرف را پیش از شروع فصل آلرژی یا پیش از تماس برنامهریزیشده با محرک شناختهشده آغاز کنید و طبق برنامهای که پزشک یا داروساز تعیین میکند، بهطور منظم ادامه دهید؛ حتی اگر در روزهای نخست بهبود محسوسی حس نکنید، چون رسیدن به اثر کامل معمولاً چند روز طول میکشد. پیش از هر بار استفاده، تخلیهٔ آرام بینی به رسیدن بهترِ دارو به مخاط کمک میکند. تعداد و زمانبندی دقیق مصرف را طبق دستور پزشک یا برگهٔ راهنمای داخل بسته رعایت کنید و بدون مشورت پزشک، آن را ناگهان قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از نشانههای رینیت آلرژیک فصلی، مانند حساسیت به گردهٔ گیاهان
برای بهترین پیشگیری، مصرف منظم را از حدود یک هفته پیش از تماس قابلپیشبینی با گردهها آغاز کنید.
کنترل رینیت آلرژیک دائمی، مانند حساسیت به گردوغبار خانگی یا شورهٔ حیوانات
در مواجههٔ مداوم، مصرف روزانه و منظم لازم است؛ اثر کامل ممکن است پس از چند روز ظاهر شود.
عطسه، آبریزش و خارش بینی ناشی از آلرژیهای تنفسی
برای کنترل علائم، مصرف منظم ضروری است؛ بهترین اثر ممکن است طی ۱ تا ۲ هفته ایجاد شود.
پیشگیری از گرفتگی بینی مرتبط با واکنشهای آلرژیک
این دارو برای پیشگیری است و گرفتگی بینی را فوراً برطرف نمیکند؛ مصرف منظم اهمیت دارد.
پیشگیری پیش از تماس با محرک آلرژیزای شناختهشده
از حداکثر ۶ نوبت در روز بیشتر استفاده نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به کرومولین سدیم یا هر یک از اجزای این اسپری حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- در صورت وجود زخم، عفونت فعال یا خونریزی مکرر در مخاط بینی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست همهٔ داروها، اسپریهای دیگر بینی و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر این دارو برای کودک تجویز شده، سن و روش درست استفاده را با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا گزگز خفیف در بینی، بلافاصله پس از استفاده
- عطسهٔ گذرا پس از تجویز دارو
- تحریک یا خشکی مخاط بینی
- سردرد خفیف
- طعم ناخوشایند در دهان، در صورت نشت دارو به گلو
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید، مانند تورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس ناگهانی؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی مکرر یا شدید از بینی؛ در این صورت مصرف را متوقف کرده و به پزشک اطلاع دهید.
- تنگی نفس یا خسخس سینه که پس از مصرف بدتر میشود؛ باید سریع با پزشک مشورت شود.
- بدترشدن علائم بینی بهجای بهبود، پس از چند روز مصرف منظم؛ نیازمند بازبینی پزشک است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کرومولین سدیم پس از اسپریشدن در بینی عمدتاً بهصورت موضعی اثر میکند و جذب سیستمیک آن بسیار اندک است؛ به همین دلیل تداخل دارویی مهمی برایش شناختهنشده و معمولاً در کنار داروهای دیگر رینیت آلرژیک، مانند اسپریهای کورتیکواستروئیدی بینی یا آنتیهیستامینها، بیخطر در نظر گرفته میشود. با این حال، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از نبود هرگونه تداخل یا همپوشانی نامناسب در درمانت مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کرومولین سدیم بهدلیل جذب سیستمیک بسیار محدود، در میان داروهای ضدآلرژی بینی از گزینههایی است که پزشکان معمولاً با احتیاط کمتری برای بارداری و شیردهی بررسی میکنند؛ اما این بهمعنی مصرف خودسرانه نیست. هر تصمیمی دربارهٔ مصرف این دارو در بارداری یا شیردهی باید با هماهنگی پزشک و بر پایهٔ ارزیابی فایده و خطر برای مادر و جنین یا نوزاد گرفته شود.
نگهداری
این اسپری را در دمای اتاق، دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند. در آن را پس از هر بار استفاده محکم ببندید و همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر تاریخ آن گذشته یا ظاهر و بویش تغییر کرده، از آن استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری | 20 mg / 1mL |
| کپسول | 20 mg |
| محلول | 20 mg / 1mL |
| استنشاقی | 20 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۹ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از اولین استفاده از این اسپری، فوراً احساس بهبودی نمیکنم؟
۰۲آیا میتوانم این اسپری را همراه با اسپری کورتیکواستروئیدی بینی مصرف کنم؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم، چه باید بکنم؟
۰۴آیا این اسپری برای کودکان بیخطر است؟
۰۵چرا بلافاصله بعد از اسپری، چند بار پشت سر هم عطسه میکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۹ برند از ۱۷ سازنده، در گروه R01AC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.