کلوبتازول پروپیونات
کلوبتازول پروپیونات یک کورتیکواستروئید موضعی با قدرت بسیار بالا (در ردهٔ فوققوی) است که برای کاهش سریع التهاب، قرمزی و خارش در بیماریهای پوستی شدید بهکار میرود.
بیشتر برای درمان کوتاهمدت پسوریازیس پلاکی، اگزما و درماتیتهای شدید و لیکن پلان پوستی استفاده میشود؛ مواردی که معمولاً به کورتیکواستروئیدهای ضعیفتر پاسخ کافی ندادهاند.
بهدلیل قدرت بسیار بالای این دارو، باید فقط روی سطح محدودی از پوست و برای مدتی کوتاه و دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شود تا خطر نازکشدن پوست کاهش یابد.
اگر پس از حدود دو هفته بهبودی مشاهده نکردید، نشانههای عفونت پوستی دیدید یا نیاز به مصرف روی صورت، کشالهران یا زیربغل دارید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلوبتازول پروپیونات از دستهٔ کورتیکواستروئیدهای موضعی (Corticosteroid) است و در میان داروهای همین دسته، جزو قویترینها بهشمار میرود. این دارو با اتصال به گیرندههای گلوکوکورتیکوئیدی در سلولهای پوست، مسیرهای التهابی را مهار میکند و در نتیجه قرمزی، تورم، خارش و پوستهریزی ناشی از بیماریهای التهابی پوست را کاهش میدهد. هدف اصلی از مصرف آن، کنترل سریع التهاب در ضایعات سرسخت یا شدید پوستی طی یک دورهٔ کوتاهمدت است، نه درمانی پیوسته و طولانی. به همین دلیل پزشک معمولاً آن را برای مدتی مشخص و محدود تجویز میکند و پس از فروکشکردن علائم، درمان را با داروی ملایمتری ادامه میدهد.
موارد مصرف
روش مصرف
این دارو را بهصورت لایهای نازک روی ناحیهٔ آسیبدیدهٔ پوست میمالید؛ تعداد دفعات در روز، مقدار دقیق و طول دورهٔ مصرف را پزشک بر اساس نوع و شدت ضایعهٔ پوستی شما تعیین میکند و این دوره معمولاً کوتاه و محدود است. پس از مالیدن دارو، دستهایتان را بشویید مگر اینکه خود دستها ناحیهٔ درمان باشند. از پوشاندن محکم محل با باند یا پانسمان بسته خودداری کنید مگر پزشک صراحتاً همین را توصیه کرده باشد، چون این کار جذب دارو را از پوست بیشتر میکند. مصرف را پیش از پایان دورهٔ تعیینشده و بدون نظر پزشک، ناگهان قطع نکنید و بیش از دستور او استفاده نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پسوریازیس پلاکی با شدت متوسط تا شدید
برای ضایعات محدود استفاده شود؛ شامپو فقط برای پوست سر است و از مصرف روی صورت، کشالهٔ ران و زیر بغل و از پانسمان بسته پرهیز شود.
اگزما و درماتیتهای شدیدِ مقاوم به کورتیکواستروئیدهای ضعیفتر
روی عفونت پوستی درماننشده یا زیر پانسمان بسته استفاده نشود.
لیکن پلان پوستی
در صورت بروز نازکی پوست، سوزش شدید یا بدترشدن ضایعات، ادامهٔ درمان نیاز به ارزیابی دارد.
لوپوس اریتماتوز دیسکوئید، بهصورت موضعی
در پوست صورت و نواحی نازک، خطر نازکشدن پوست بیشتر است و باید از مصرف طولانی یا پانسمان بسته پرهیز شود.
کنترل کوتاهمدت التهاب شدید در بیماریهای التهابی پوست
فقط برای درماتوزهای پاسخدهنده به کورتیکواستروئید و پس از رد عفونت پوستی استفاده شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به کورتیکواستروئیدها یا سایر اجزای این فرآورده
- وجود عفونت پوستی باکتریایی، قارچی یا ویروسی (مانند تبخال) در همان ناحیه
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- نیاز به مصرف روی صورت، پلکها، کشالهران، زیربغل یا سایر نواحی حساس پوستی
- مصرف برای کودکان، بهدلیل حساسیت بیشتر پوست آنها به این دارو
- سابقهٔ نازکشدن پوست یا سایر بیماریهای پوستی مزمن
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساس سوزنیشدن در محل مصرف
- خشکی پوست
- خارش خفیف
- قرمزی موضعی پوست
- نازکشدن پوست، ترکهای پوستی (استریا) یا نمایانشدن رگهای ریز؛ در این صورت مصرف را ادامه ندهید و به پزشک مراجعه کنید
- بدترشدن ضایعه یا نشانههای عفونت تازه مانند چرک، تورم فزاینده یا تب؛ در این حالت سریع به پزشک مراجعه کنید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و لبها، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید
- در مصرف گسترده یا طولانیمدت، احتمال اثر دارو بر عملکرد غدهٔ فوقکلیوی؛ خستگی غیرعادی یا تغییر وزن بدون دلیل مشخص را با پزشک در میان بگذارید
- در کودکان، احتمال تأخیر در رشد با مصرف طولانی و گسترده؛ کودک باید زیر نظر مستقیم پزشک درمان شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلوبتازول موضعی معمولاً کمتر از داروهای خوراکی دچار تداخل دارویی میشود، اما مصرف همزمان آن با سایر کورتیکواستروئیدهای موضعی یا خوراکی، یا پوشاندن محکم محل پس از مصرف، میتواند جذب دارو را از پوست بیشتر کند و خطر عوارض سیستمیک را بالا ببرد. هر کرم، پماد یا داروی دیگری را که روی همان قسمت از پوست استفاده میکنید نیز به پزشک بگویید. همیشه فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز خود اطلاع دهید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کاملی دربارهٔ بیخطربودن این دارو در بارداری در دست نیست؛ مصرف گسترده یا طولانیمدت کورتیکواستروئیدهای موضعی بسیار قوی در دوران بارداری با احتیاط بیشتری همراه است، به همین دلیل این دارو در بارداری فقط با صلاحدید پزشک و در کوتاهترین مدت لازم استفاده شود. در دوران شیردهی نیز بهتر است از مالیدن دارو روی ناحیهٔ پستان خودداری شود تا نوزاد در تماس مستقیم با آن قرار نگیرد. در هر حال، پیش از مصرف در دوران بارداری یا شیردهی حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و در تیوپ یا قوطی را پس از هر بار استفاده کاملاً ببندید. آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و از داروی تاریخگذشته استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 0.05 % |
| کرم | 0.05 % |
| لوسیون | 0.05 % |
| شامپو | 0.05 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۵ برند از ۲۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم کلوبتازول را روی صورتم استفاده کنم؟
۰۲چرا نباید بیشتر از مدت تعیینشده از این دارو استفاده کنم؟
۰۳آیا استفاده از این دارو زیر باند یا پانسمان اشکالی دارد؟
۰۴فرق کرم، پماد و لوسیون کلوبتازول در چیست؟
۰۵اگر بعد از چند روز مصرف، بهبودی ندیدم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۵ برند از ۲۳ سازنده، در گروه D07AD01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.