کلماستین
کلماستین یک آنتیهیستامین نسل اول است که با مسدود کردن اثر هیستامین در بدن، علائم آلرژی را کاهش میدهد.
بیشترین کاربرد آن کاهش آبریزش بینی، عطسه، خارش چشم و بینی، و کهیرهای آلرژیک است.
مهمترین نکته دربارهٔ کلماستین، خوابآلودگیِ قابلتوجهی است که ایجاد میکند؛ تا زمان اطمینان از واکنش بدنتان، از رانندگی یا کار با ابزار خطرناک خودداری کنید.
اگر سابقهٔ آبسیاهِ چشم، بزرگی پروستات یا بیماری تنفسی مزمن دارید، یا باردار و شیرده هستید، پیش از مصرف کلماستین حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلماستین از خانوادهٔ آنتیهیستامینهای نسل اول است که در گروهِ داروهای تنفسی و ضدآلرژی دستهبندی میشود. این دارو با مسدود کردن گیرندهٔ هیستامین نوع یک، از بروز واکنشهای آلرژیک مانند آبریزش بینی، عطسه، خارش و کهیر جلوگیری میکند یا شدت آنها را کم میکند. برخلاف آنتیهیستامینهای نسل جدید، کلماستین بهآسانی به سیستم عصبی مرکزی راه مییابد و به همین دلیل اثر آرامبخش و خوابآور نسبتاً قویتری دارد. این دارو به دو شکلِ قرص خوراکی و تزریقی در دسترس است؛ فرم تزریقی معمولاً در شرایط بالینی و تحت نظر پزشک بهکار میرود. هدف اصلی از مصرف کلماستین، تسکین علائم آزاردهندهٔ آلرژی و بهبود کیفیت زندگی روزمره است.
موارد مصرف
- کاهش آبریزش بینی، عطسه و خارش بینی در رینیت آلرژیک
- تسکین خارش و قرمزی چشم در آلرژیهای فصلی
- کنترل کهیر و خارشهای پوستیِ آلرژیک
- تسکین واکنشهای آلرژیک خفیف تا متوسطِ پوست و مخاط
- کاربرد فرم تزریقی در واکنشهای آلرژیک نیازمند مداخلهٔ سریعتر، تحت نظر پزشک
روش مصرف
کلماستین را دقیقاً طبق نسخه و راهنمایی پزشک یا داروساز مصرف کنید. قرص را میتوان با یا بدون غذا خورد؛ اگر دارو باعث ناراحتی معده شد، مصرف همراه با غذا یا شیر معمولاً کمککننده است. بهتر است دارو را در ساعتهای مشخصی از شبانهروز مصرف کنید تا اثرِ آن یکنواخت بماند، و اگر نوبتی فراموش شد، بدون هماهنگی با پزشک دو نوبت را یکجا مصرف نکنید. از آنجا که کلماستین خوابآلودگی ایجاد میکند، تا زمانی که واکنش بدنتان مشخص شود از رانندگی یا انجام کارهایی که نیاز به هوشیاری کامل دارند خودداری کنید. فرم تزریقی این دارو فقط توسط کادر درمانی و در محیط پزشکی تجویز و تزریق میشود. مدتزمان و شیوهٔ دقیق مصرف را پزشک بر اساس شرایط شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
رینیت آلرژیک؛ برای کاهش آبریزش، عطسه و خارش بینی
بهتر است قرص پیش از غذا با کمی آب مصرف شود؛ خوابآلودگی ممکن است رخ دهد.
خارش و قرمزی چشم ناشی از آلرژی فصلی
این دارو خوراکی است و جایگزین قطرهٔ چشمی ضدحساسیت نیست؛ در صورت درد یا کاهش دید، معاینه لازم است.
کهیر و خارش پوستیِ آلرژیک
در صورت تورم لب یا زبان، تنگی نفس یا سرگیجه، فوراً کمک اورژانسی بگیرید.
واکنشهای آلرژیک خفیف تا متوسط پوست و مخاط
در واکنش شدید یا درگیری راه هوایی، درمان اورژانسی لازم است.
واکنش آلرژیک حاد نیازمند مداخلهٔ سریعتر؛ فقط تحت نظر پزشک
تزریق وریدی باید طی ۲ تا ۳ دقیقه و با پایش بیمار انجام شود؛ در آنافیلاکسی، اپینفرین درمان اصلی است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به کلماستین یا سایر آنتیهیستامینها را به پزشک اطلاع دهید
- ابتلا به آبسیاهِ چشم، بهویژه نوع زاویهبسته، را حتماً یادآوری کنید
- بزرگی پروستات یا هرگونه مشکل در دفع ادرار را با پزشک در میان بگذارید
- سابقهٔ آسم، برونشیت مزمن یا سایر بیماریهای تنفسی را گزارش کنید
- اگر دارو برای کودک خردسال یا فرد سالمند در نظر گرفته شده، حتماً به پزشک بگویید؛ این گروهها به عوارض دارو حساسترند
- در صورت بارداری، شیردهی یا مصرف همزمان داروهای آرامبخش و خوابآور دیگر، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و کاهش هوشیاری
- خشکی دهان، بینی و گلو
- سرگیجهٔ خفیف
- خستگی و بیحالی
- سردرد
- تاری دیدِ خفیف
- تورم صورت، لبها، زبان یا گلو همراه با تنگی نفس یا کهیر گسترده (نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید) — فوراً با اورژانس تماس بگیرید
- مشکل جدی در دفع ادرار یا احتباس کامل ادرار — در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید
- گیجی شدید، بیقراری یا رفتار غیرعادی، بهویژه در سالمندان — موضوع را به پزشک اطلاع دهید
- ضربان قلب سریع، نامنظم یا تپش قلب — به پزشک مراجعه کنید
- تشنج، هرچند نادر — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان کلماستین با الکل، آرامبخشها، خوابآورها یا مسکنهای قوی میتواند خوابآلودگی و کاهش هوشیاری را تشدید کند. همچنین مصرف آن با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز میتواند اثرات جانبی این دارو را طولانیتر و شدیدتر کند. کلماستین اثرات آنتیکولینرژیک دارد و مصرف همزمان با سایر داروهای دارای این خاصیت، مانند برخی داروهای ضدافسردگی، میتواند خشکی دهان، یبوست و مشکل در دفع ادرار را بیشتر کند. همیشه فهرست کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ کلماستین در بارداری محدود است و مصرف آن معمولاً تنها در صورت ضرورت و با تجویز پزشک توصیه میشود؛ نزدیک به زمان زایمان معمولاً از مصرف آن پرهیز میشود. این دارو ممکن است به شیر مادر منتقل شود و در نوزادِ شیرخوار باعث خوابآلودگی یا بیقراری شود، بنابراین مصرف آن در دوران شیردهی باید تنها با نظر و تأیید پزشک باشد.
نگهداری
کلماستین را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید. این دارو باید همیشه دور از دسترس و دیدِ کودکان باشد. پیش از مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1 mg / 1mL |
| قرص | 1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کلماستین حتماً باعث خوابآلودگی میشود؟
۰۲تفاوت کلماستین با آنتیهیستامینهای جدیدتر مثل لوراتادین چیست؟
۰۳آیا کلماستین برای سرماخوردگی هم مفید است؟
۰۴آیا کلماستین برای کودکان بیخطر است؟
۰۵آیا مصرف طولانیمدت کلماستین مشکلی ایجاد میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۹ سازنده، در گروه R06AA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.