کلفکتانت
کلفکتانت یک سورفاکتانتِ طبیعیِ ریوی، برگرفته از ریهٔ گوساله، است که در نوزادانِ نارسِ دچارِ کمبودِ سورفاکتانتِ طبیعیِ ریه به کار میرود.
این دارو عمدتاً برای پیشگیری از سندرمِ دیسترسِ تنفسیِ نوزادانِ نارس یا درمانِ آن پس از بروزِ علائم استفاده میشود.
کلفکتانت فقط در بخشِ مراقبتِ ویژهٔ نوزادان و از راهِ لولهٔ داخلِ نای، توسط تیمِ درمانیِ مجرب تجویز میشود و هیچ مصرفِ خانگی ندارد.
خانواده باید هر نگرانی دربارهٔ وضعیتِ تنفسی، روندِ بهبود یا عوارضِ احتمالیِ نوزاد را با پزشکِ متخصصِ نوزادان در میان بگذارد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلفکتانت سورفاکتانتِ طبیعیِ ریوی است که از عصارهٔ ریهٔ گوساله به دست میآید و از فسفولیپیدها، چربیهای خنثی و پروتئینهای اختصاصیِ سورفاکتانت تشکیل شده است. در نوزادانِ بسیار نارس، ریه هنوز بهاندازهٔ کافی سورفاکتانتِ طبیعی تولید نکرده است و همین کمبود باعث میشود کیسههای هواییِ ریه در پایانِ هر بازدم بههم بچسبند و تنفس دشوار شود؛ به این وضعیت «سندرمِ دیسترسِ تنفسیِ نوزادان» گفته میشود. کلفکتانت با کاهشِ کششِ سطحی در این کیسههای هوایی، از فروریختنِ آنها جلوگیری میکند و به بازماندنِ ریه در طولِ چرخهٔ تنفس کمک میکند. این دارو مستقیماً و از راهِ لولهٔ داخلِ نای وارد ریهٔ نوزاد میشود، نه از راهِ خون یا خوراکی. هدفِ اصلیِ آن، بهبودِ اکسیژنرسانی و کاهشِ شدتِ حمایتِ تنفسیِ موردنیازِ نوزاد است.
موارد مصرف
- پیشگیری از سندرمِ دیسترسِ تنفسی در نوزادانِ نارسِ در معرضِ خطرِ بالا
- درمانِ سندرمِ دیسترسِ تنفسیِ تأییدشده در نوزادانِ نارس
- بهبودِ اکسیژنرسانیِ خون در نوزادانِ دارایِ کمبودِ سورفاکتانتِ ریوی
- کاهشِ شدتِ حمایتِ تنفسیِ موردنیاز، مانندِ تنظیماتِ دستگاهِ تهویه
روش مصرف
کلفکتانت هرگز در خانه یا بهصورتِ خوراکی مصرف نمیشود؛ این دارو فقط در بیمارستان و از راهِ لولهٔ داخلِ نای، همان لولهٔ تنفسیِ نوزاد، توسط پزشک یا پرستارِ مجربِ بخشِ مراقبتِ ویژهٔ نوزادان تجویز میشود. معمولاً دارو طیِ چند نوبتِ کوتاه و در چند وضعیتِ مختلفِ بدنِ نوزاد تزریق میشود تا در سراسرِ ریه بهطور یکنواخت پخش شود. زمانبندیِ تجویز — چه بلافاصله پس از تولد برایِ پیشگیری و چه پس از بروزِ علائمِ دیسترسِ تنفسی برایِ درمان — و نیز تعدادِ نوبتهای تکرار، کاملاً بر اساسِ وضعیتِ بالینیِ نوزاد و به تشخیصِ تیمِ نوزادان تعیین میشود. خانواده در اجرایِ این فرایند نقشی ندارد، اما میتواند دلیلِ هر تصمیم و روندِ درمان را از تیمِ درمانی جویا شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از سندرم دیسترس تنفسی در نوزادان نارسِ پرخطر
نخستین نوبت ترجیحاً در ۳۰ دقیقهٔ اول پس از تولد و پس از پایدارسازی نوزاد تجویز شود؛ فقط توسط تیم مجرب مراقبت ویژه نوزادان.
درمان سندرم دیسترس تنفسی تأییدشده ناشی از کمبود سورفکتانت ریوی در نوزادان نارس
برای بهبود اکسیژنرسانی و کاهش نیاز به حمایت تنفسی بهکار میرود؛ پس از هر نوبت، اکسیژنرسانی و وضعیت تهویه باید بهطور مکرر پایش شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ نامعمول به فرآوردههای سورفاکتانت در تزریقهای پیشین، در صورتِ وجود
- سنِ دقیقِ حاملگی و وزنِ نوزاد هنگامِ تولد
- وجودِ ناهنجاریِ مادرزادیِ قلبی یا ریوی در نوزاد
- سایر داروها، مایعدرمانی یا حمایتهای تنفسیِ همزمان
- ثباتِ علائمِ حیاتیِ نوزاد پیش از هر نوبتِ تجویز
عوارض احتمالی
- افتِ گذرا در اشباعِ اکسیژنِ خون یا نیاز به تنظیمِ موقتِ دستگاهِ تنفسی، حینِ تجویز
- افزایشِ ترشحاتِ راهِ هوایی یا شنیدهشدنِ صدای خِرخِر پس از تجویز
- بیثباتیِ کوتاهمدتِ ضربانِ قلب یا فشارِ خون حینِ تجویز
- رنگپریدگی یا کبودیِ گذرایِ پوست حینِ تزریق
- انسدادِ ناگهانیِ لولهٔ تنفسی یا افتِ شدیدِ اکسیژن حینِ تجویز — تیمِ حاضر بلافاصله مداخله میکند و لوله را بررسی میکند.
- خونریزیِ ریوی — نشانهای جدی است که نیازمندِ اقدامِ فوریِ پزشکانِ بخش است.
- کاهشِ شدیدِ ضربانِ قلب (برادیکاردی) حینِ تجویز — با پایشِ پیوستهٔ دستگاهها شناسایی و بیدرنگ درمان میشود.
- تغییرِ ناگهانیِ رنگِ پوست یا بیثباتیِ شدیدِ علائمِ حیاتی — خانواده در صورتِ مشاهده باید بیدرنگ پرستار یا پزشکِ بخش را مطلع کند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلفکتانت به دلیلِ مصرفِ موضعی و مستقیم در ریه، تداخلِ داروییِ شناختهشده و قابلتوجهی با داروهای خوراکی یا تزریقیِ رایج ندارد و موضوعِ تداخل با غذا یا الکل نیز دربارهٔ آن مطرح نیست. با این حال، تیمِ درمانی باید از تمامیِ داروها، مایعدرمانیها و حمایتهای تنفسیِ دیگری که همزمان برایِ نوزاد انجام میشود آگاه باشد تا برنامهٔ درمانی را هماهنگ کند؛ به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مایعدرمانیهایی که نوزاد دریافت میکند باید همیشه در پروندهٔ درمانیِ او ثبت و در اختیارِ پزشک و داروساز باشد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کلفکتانت داروی مادر نیست و در دورانِ بارداری یا شیردهی به مادر تجویز نمیشود؛ این دارو فقط پس از تولد و مستقیماً به نوزادِ نارس داده میشود، بنابراین طبقهبندیِ رایجِ «بارداری و شیردهی» دربارهٔ آن موضوعیت ندارد. اگر خانواده دربارهٔ داروها یا مراقبتهای دورانِ بارداری و شیردهیِ خودِ مادر پرسشی دارند، بهتر است با پزشکِ زنان و زایمانِ خود مشورت کنند.
نگهداری
کلفکتانت باید در یخچال و دور از نور نگهداری شود، هرگز فریز نشود و پیش از استفاده تنها بهآرامی و بدونِ تکاندهیِ شدید همزده شود. نگهداریِ این دارو بر عهدهٔ داروخانه و بخشِ مراقبتِ ویژهٔ نوزادان است و خانوادهها نیازی به نگهداریِ آن در منزل ندارند؛ تیمِ درمانی پیش از هر تجویز، تاریخِ انقضا و سلامتِ ویال را بررسی میکند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| سوسپانسیون | 35 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کلفکتانت را میتوان در خانه یا بهصورتِ خوراکی به نوزاد داد؟
۰۲ممکن است نوزاد بیش از یک بار این دارو را دریافت کند؟
۰۳کلفکتانت از چه مادهای تهیه میشود؟
۰۴آیا این دارو مشکلِ تنفسیِ نوزادِ نارس را بهطور کامل و قطعی برطرف میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه R07AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.