هیوسین بوتیلبروماید
هیوسین بوتیلبروماید (با نام تجاری آشنای بوسکوپان) دارویی ضداسپاسم و آنتیکولینرژیک است که با شلکردن عضلات صاف گوارش، از انقباض دردناک آنها جلوگیری میکند.
بیشتر برای تسکین دردهای کرامپی شکم، کولیک صفراوی، کولیک کلیوی و دردهای ناشی از سندرم روده تحریکپذیر تجویز میشود.
این دارو برای اسپاسم و گرفتگی ساخته شده، نه یک مسکن عمومی؛ درد شدید، ناگهانی یا بیدلیل شکم باید پیش از مصرف توسط پزشک بررسی شود.
اگر درد شکم بیش از چند روز ادامه یافت، با تب یا استفراغ همراه شد، یا نشانههایی مثل درد چشم، تاری ناگهانی دید یا ناتوانی در ادرار کردن دیدید، سریع به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
هیوسین بوتیلبروماید (که با نام بوتیلاسکوپولامین هم شناخته میشود) یک آنتیکولینرژیک (ضدموسکارینی) نیمهمصنوعی از خانوادهٔ آلکالوئیدهای بلادوناست و بهصورت قرص خوراکی و آمپول تزریقی عرضه میشود. اثر آن از مسدودکردن گیرندههای موسکارینی در عضلات صاف دستگاه گوارش، مجاری صفراوی و مجاری ادراری میآید که نتیجهاش شلشدن این عضلات و کاهش اسپاسم و دردهای کرامپی است. برخلاف هیوسین هیدروبروماید که در داروهای ضدتهوع و دریازدگی بهکار میرود، این ترکیب به مغز راه پیدا نمیکند و به همین دلیل خوابآور یا آرامبخش نیست. هدف اصلی مصرف آن، تسکین نسبتاً سریع دردهای اسپاسمی گوارش و مجاری ادراری-صفراوی است.
موارد مصرف
- تسکین دردهای کرامپی شکم ناشی از اسپاسم روده
- کولیک صفراوی (درد ناشی از اسپاسم کیسه و مجاری صفراوی)
- کولیک کلیوی و اسپاسم مجاری ادراری، معمولاً همراه با یک مسکن دیگر
- کاهش دردهای کرامپی سندرم روده تحریکپذیر (IBS)
- کاهش اسپاسم گوارش پیش از برخی اقدامات تشخیصی مانند آندوسکوپی یا تصویربرداری، به تشخیص پزشک
روش مصرف
قرص را معمولاً کامل و با یک لیوان آب میبلعند، بدون خرد کردن یا جویدن، و میتوان آن را با یا بدون غذا مصرف کرد مگر پزشک یا داروساز طور دیگری گفته باشد. مصرف منظم و در ساعتهای مشابه به حفظ اثر ضداسپاسمی کمک میکند. دوز و مدت درمان را فقط پزشک بر اساس شدت علائم تعیین میکند؛ این دارو برای تسکین علامتی و کوتاهمدت است، پس اگر بعد از چند روز بهبودی نبود یا درد بدتر شد، بهجای ادامهٔ خودسرانه، به پزشک مراجعه کنید. شکل تزریقی آن را کادر درمانی در بیمارستان یا درمانگاه تجویز و تزریق میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دردهای کرامپی شکم ناشی از اسپاسم روده
قرص را کامل با آب ببلعید. مصرف مداوم یا طولانیمدت بدون بررسی علت درد توصیه نمیشود.
کولیک صفراوی (درد ناشی از اسپاسم کیسه و مجاری صفراوی)
حداکثر دوز تزریقی ۱۰۰ میلیگرم در ۲۴ ساعت است؛ درد مداوم یا همراه تب و زردی به ارزیابی فوری نیاز دارد.
کولیک کلیوی و اسپاسم مجاری ادراری
در کولیک کلیوی معمولاً همراه یک مسکن تجویز میشود؛ مصرف طولانی یا تکرار تزریق بدون بررسی علت درد مناسب نیست.
کاهش دردهای کرامپی سندرم روده تحریکپذیر
پس از تأیید تشخیص مصرف شود و برای مصرف روزانه طولانیمدت، ارزیابی پزشک لازم است.
کاهش اسپاسم گوارش پیش از برخی اقدامات تشخیصی مانند آندوسکوپی یا تصویربرداری
فقط در مرکز درمانی و با تشخیص پزشک انجام شود؛ تزریق وریدی باید آهسته باشد.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت شناختهشده به هیوسین بوتیلبروماید یا سایر اجزای دارو را حتماً به پزشک بگویید.
- ابتلا به گلوکوم زاویهبسته، بزرگی پروستات یا مشکل در دفع ادرار را با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو میتواند این وضعیتها را بدتر کند.
- اگر میاستنی گراویس یا انسداد مکانیکی دستگاه گوارش دارید، پزشک باید پیش از تجویز از آن مطلع باشد.
- بیماری قلبی، بهویژه تپش قلب سریع یا تنگی دریچهٔ میترال، را حتماً اطلاع دهید.
- در صورت بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر درد شکم شما شدید، ناگهانی یا بدون علت مشخص است، پیش از مصرف خودسرانه حتماً معاینه شوید، چون این دارو ممکن است نشانههای یک مشکل جدیتر مانند آپاندیسیت را پنهان کند.
عوارض احتمالی
- خشکی دهان
- تاری خفیف دید یا مشکل در تمرکز چشم
- سرگیجه
- یبوست
- تپش خفیف قلب
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان و مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- درد شدید چشم، قرمزی چشم یا کاهش ناگهانی دید که میتواند نشانهٔ حملهٔ گلوکوم زاویهبسته باشد؛ نیازمند مراجعهٔ فوری است.
- ناتوانی در ادرار کردن یا احتباس ادرار، بهویژه در مردان دارای بزرگی پروستات؛ نیازمند معاینهٔ سریع پزشک است.
- تپش شدید یا نامنظم قلب؛ در این صورت مصرف دارو را متوقف کنید و به پزشک اطلاع دهید.
- درد شکمی که با وجود مصرف دارو شدیدتر میشود یا با تب همراه است؛ باید هرچه زودتر توسط پزشک بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را پیش از شروع این دارو به پزشک و داروسازتان بگویید. مصرف همزمان با داروهای آنتیکولینرژیک دیگر، مانند برخی ضدافسردگیهای سهحلقهای، آنتیهیستامینهای نسل قدیم یا داروهای پارکینسون، میتواند عوارضی مانند خشکی دهان، یبوست و مشکل ادراری را تشدید کند. در مقابل، مصرف همزمان با داروهای تقویتکنندهٔ حرکت گوارش مانند متوکلوپرامید یا دومپریدون ممکن است اثر یکدیگر را کم کند. اگر دارویی مؤثر بر ضربان قلب مصرف میکنید نیز حتماً به پزشک اطلاع دهید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود دربارهٔ مصرف این دارو در بارداری محدود است، بهویژه در سهماههٔ اول، و تصمیمگیری باید با پزشک و بر اساس ضرورت بالینی باشد. برای دوران شیردهی نیز اطلاعات کافی برای اطمینان کامل وجود ندارد؛ پیش از مصرف در این دوران حتماً با پزشک یا داروسازتان مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از مصرف، تاریخ انقضای روی بستهبندی را ببینید. داروهای اضافی یا تاریخگذشته را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در سطل زبالهٔ خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| تزریقی | 20 mg / 1mL |
| تزریقی | 10 mg |
| شیاف | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۵ برند از ۳۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بوسکوپان باعث خوابآلودگی میشود؟
۰۲آیا این دارو برای دردهای قاعدگی هم مناسب است؟
۰۳اگر با مصرف این دارو درد شکمم برطرف نشد، چه کار کنم؟
۰۴آیا مصرف آن همراه با مسکنهای معمولی مانند استامینوفن اشکالی دارد؟
۰۵فرق شکل تزریقی با قرص آن چیست؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۵ برند از ۳۴ سازنده، در گروه A03BB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.