بوپروپیون
بوپروپیون داروی ضدافسردگیِ غیرمعمولی از گروهِ مهارکنندههای بازجذبِ نوراپینفرین-دوپامین است که با اثر بر برخی پیامرسانهای مغزی، خلقوخو را بهبود میبخشد.
این دارو بیشتر برای درمانِ افسردگیِ اساسی و نیز کمک به ترکِ سیگار بهکار میرود.
بوپروپیون آستانهٔ تشنج را پایین میآورد، بنابراین در افرادِ مستعدِ تشنج یا مبتلا به اختلالاتِ خوردن باید با احتیاطِ ویژه و فقط طبقِ نظرِ پزشک مصرف شود.
اگر سابقهٔ تشنج، اختلالِ خوردن مانندِ بیاشتهایی یا پرخوریِ عصبی، یا مصرفِ داروهای ضدافسردگیِ دیگر بهویژه مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز دارید، پیش از شروعِ دارو حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بوپروپیون از دستهٔ داروهای ضدافسردگیِ غیرمعمول (Atypical Antidepressant) است و برخلافِ اکثرِ ضدافسردگیهای رایج که بر سروتونین اثر میگذارند، عمدتاً بر بازجذبِ نوراپینفرین و دوپامین در مغز عمل میکند؛ به همین دلیل آن را در گروهِ مهارکنندههای بازجذبِ نوراپینفرین-دوپامین (Norepinephrine-Dopamine Reuptake Inhibitor) نیز طبقهبندی میکنند. همین تفاوتِ مکانیسم باعث میشود این دارو معمولاً خوابآلودگی، افزایشِ وزن یا کاهشِ چشمگیرِ میلِ جنسی ایجاد نکند که در بسیاری از ضدافسردگیهای دیگر دیده میشود. هدفِ اصلیِ بوپروپیون بهبودِ خلقوخو در افسردگیِ اساسی و کاهشِ ولعِ نیکوتین در برنامهٔ ترکِ سیگار است. اثرِ آن بر خلقوخو تدریجی است و معمولاً چند هفته مصرفِ منظم طول میکشد تا نتیجه بهطورِ کامل آشکار شود.
موارد مصرف
- درمانِ افسردگیِ اساسی
- پیشگیری از بازگشتِ افسردگیِ فصلی در پاییز و زمستان
- کمک به ترکِ سیگار و کاهشِ ولعِ نیکوتین
- درمانِ کمکی در کنارِ برخی ضدافسردگیهای دیگر، به تشخیصِ پزشک
روش مصرف
بوپروپیون را میتوان با یا بدونِ غذا مصرف کرد، هرچند خوردنِ آن همراه با غذا میتواند احتمالِ تهوع را کم کند. قرص را کامل و بدونِ خرد کردن یا نصف کردن ببلعید، مگر پزشک یا داروساز طورِ دیگری گفته باشد؛ خرد کردنِ برخی از اشکالِ آهستهرهشِ این دارو میتواند سببِ ورودِ ناگهانیِ آن به بدن و افزایشِ خطرِ تشنج شود. برایِ کاهشِ احتمالِ بیخوابی، معمولاً بهتر است دارو در ساعاتِ ابتداییِ روز مصرف شود، اما زمانبندیِ دقیق را پزشک مشخص میکند. مصرفِ منظم و در ساعتِ ثابتِ هر روز به اثربخشیِ بهترِ دارو کمک میکند و بهتر است بدونِ مشورتِ پزشک، مصرفِ آن ناگهان قطع نشود. مقدار و طولِ دورهٔ مصرف را فقط پزشکِ معالج بر اساسِ شرایطِ شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی اساسی
با یا بدون غذا مصرف شود. درمان معمولاً چند ماه یا بیشتر پس از بهبود ادامه مییابد؛ هر نوبت نباید بیش از ۱۵۰ میلیگرم باشد.
پیشگیری از بازگشت افسردگی فصلی در پاییز و زمستان
این برنامه برای پیشگیری است، نه درمان حملهٔ حاد افسردگی. قرص آهستهرهش را کامل ببلعید و از ۳۰۰ میلیگرم در شبانهروز بیشتر نشود.
کمک به ترک سیگار و کاهش ولع نیکوتین
قرص پیوستهرهش را کامل ببلعید؛ حداکثر مقدار مصرف ۳۰۰ میلیگرم در شبانهروز است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ تشنج یا هر بیماری که خطرِ آن را افزایش میدهد
- سابقهٔ اختلالاتِ خوردن مانندِ بیاشتهایی یا پرخوریِ عصبی
- مصرفِ داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) طیِ دو هفتهٔ اخیر
- فشارِ خونِ بالا یا بیماریِ کبدی و کلیوی
- حساسیتِ شناختهشده به بوپروپیون یا سایرِ اجزای این دارو
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
عوارض احتمالی
- خشکیِ دهان
- بیخوابی یا مشکل در بهخوابرفتن
- سردرد
- تهوعِ خفیف
- لرزشِ خفیفِ دستها
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، حتی در فردی که پیشتر هرگز تشنج نکرده؛ در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افزایشِ افکارِ خودآزاری، ناامیدیِ عمیق یا تغییرِ ناگهانیِ رفتار، بهویژه در نوجوانان، جوانان یا هفتههای آغازینِ درمان؛ در این موارد بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- علائمِ هیجانِ شدید، توهم یا رفتارِ بسیار غیرمعمول؛ با پزشک تماس بگیرید.
- تپشِ شدیدِ قلب یا افزایشِ چشمگیرِ فشارِ خون؛ با پزشک تماس بگیرید یا در صورتِ شدت با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بوپروپیون نباید همزمان با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز یا تا دو هفته پس از قطعِ آنها مصرف شود، زیرا خطرِ افزایشِ خطرناکِ فشارِ خون را در پی دارد. مصرفِ همزمان با سایرِ داروهایی که آستانهٔ تشنج را پایین میآورند، مانندِ برخی ضدافسردگیها، ضدروانپریشیها یا تئوفیلین، و نیز مصرفِ الکل، خطرِ تشنج را بیشتر میکند. بوپروپیون همچنین میتواند سطحِ خونیِ برخی داروهای دیگر از جمله برخی بتابلوکرها و ضدافسردگیهای سهحلقهای را تغییر دهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی پیش از شروعِ درمان بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ بوپروپیون در بارداری محدود است و نتیجهٔ قطعی و یکدستی دربارهٔ ایمنیِ کاملِ آن برایِ جنین در دست نیست؛ به همین دلیل این دارو معمولاً گزینهٔ خط اولِ درمان در بارداری نیست و تصمیم دربارهٔ شروع یا ادامهٔ آن باید با سنجشِ دقیقِ سود و خطر و تنها زیرِ نظرِ پزشک گرفته شود. بوپروپیون به مقدارِ کم در شیرِ مادر نیز ترشح میشود؛ از این رو مصرفِ آن در دورانِ شیردهی را حتماً پیش از تصمیمگیری با پزشک یا داروسازِ کودک در میان بگذارید.
نگهداری
بوپروپیون را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگه دارید، نه در محیطِ مرطوبِ حمام. آن را در بستهبندیِ اصلیِ خود و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در فاضلاب یا زبالهٔ خانگیِ معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 75 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بوپروپیون باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۲چرا بوپروپیون برایِ ترکِ سیگار هم تجویز میشود؟
۰۳آیا مصرفِ بوپروپیون خطرِ تشنج دارد؟
۰۴آیا بوپروپیون هم مثلِ سایرِ ضدافسردگیها میلِ جنسی را کم میکند؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ بوپروپیون را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۶ سازنده، در گروه N06AX12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.