بوپروپیون
بوپروپیون یک داروی ضدافسردگیِ غیرمعمول از دستهٔ مهارکنندههای بازجذبِ نوراپینفرین-دوپامین است که برخلافِ بسیاری از ضدافسردگیهای دیگر، اثرِ چندانی بر سروتونین ندارد.
این دارو عمدتاً برای درمانِ افسردگیِ اساسی و نیز کمک به ترکِ سیگار تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنیِ این دارو، افزایشِ خطرِ تشنج بهویژه در دوزهای بالاست؛ به همین دلیل دوز و شکلِ مصرف را فقط پزشک تعیین میکند.
اگر سابقهٔ تشنج، اختلالِ خوردن، یا مصرفِ داروهای ضدافسردگیِ دیگر دارید، پیش از شروعِ این دارو حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بوپروپیون یک داروی ضدافسردگی از ردهٔ آمینوکتونهاست که ساختار و مکانیسمی متفاوت از ضدافسردگیهای رایجتر، مانند مهارکنندههای بازجذبِ سروتونین، دارد. این دارو عمدتاً با مهارِ بازجذبِ نوراپینفرین و دوپامین در مغز عمل میکند و به تعدیلِ خلقوخو کمک میکند. از آن برای درمانِ افسردگیِ اساسی و همچنین بهعنوانِ کمکدرمانی برای ترکِ سیگار استفاده میشود. بوپروپیون معمولاً کمتر از بسیاری از ضدافسردگیهای دیگر باعثِ خوابآلودگی، افزایشِ وزن یا اختلالِ جنسی میشود، اما در عوض نیازمندِ توجهِ ویژه به خطرِ تشنج است.
موارد مصرف
- درمانِ افسردگیِ اساسی
- کمک به ترکِ سیگار در کنارِ یک برنامهٔ جامعِ ترک
- پیشگیری از عودِ اختلالِ افسردگیِ فصلی در برخی بیماران
- بهبودِ افسردگیِ همراه با خستگی یا کمبودِ انرژی، در مواردی که پزشک صلاح بداند
روش مصرف
بوپروپیون را دقیقاً طبقِ زمانبندیِ تعیینشده توسطِ پزشک مصرف کنید؛ برخی اشکالِ آن بهتر است همراه با غذا خورده شوند تا احتمالِ ناراحتیِ گوارشی یا سردرد کمتر شود. اگر شکلِ آهستهرهش برایتان تجویز شده، قرص را کامل ببلعید و خرد یا نصف نکنید، مگر پزشک یا داروساز بهگونهای دیگر گفته باشد. اثرِ ضدافسردگیِ این دارو معمولاً پس از چند هفته مصرفِ منظم نمایان میشود؛ بنابراین حتی اگر بهبودی را فوری حس نکردید، مصرف را بدونِ هماهنگی با پزشک قطع نکنید، چون قطعِ ناگهانی میتواند نشانهها را برگرداند یا واکنشِ ترکِ دارو ایجاد کند. مقدار و برنامهٔ دقیقِ مصرف را فقط پزشکِ شما بر اساسِ وضعیتتان مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی اساسی، بهویژه موارد همراه با خستگی یا کمبود انرژی
با یا بدون غذا مصرف شود. اثر کامل ممکن است ۴ هفته یا بیشتر زمان ببرد و درمان پس از بهبود معمولاً چند ماه ادامه مییابد. قرص آهستهرهش را کامل ببلعید؛ در سابقهٔ تشنج یا بیاشتهایی عصبی و پرخوری عصبی مصرف نشود.
کمک به ترک سیگار
در کنار مشاوره و برنامهٔ جامع ترک سیگار مصرف شود؛ قرص آهستهرهش را کامل ببلعید و از ۳۰۰ میلیگرم در روز بیشتر نشود.
پیشگیری از عود افسردگی فصلی
برای بیماران دارای الگوی فصلی شناختهشده است؛ در صورت تحملنکردن ۳۰۰ میلیگرم، ممکن است دوز ۱۵۰ میلیگرم ادامه یابد. از ۳۰۰ میلیگرم در روز بیشتر نشود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت یا واکنشِ آلرژیکِ قبلی به بوپروپیون یا هر یک از اجزای دارو
- سابقهٔ تشنج یا هر بیماری که خطرِ تشنج را افزایش میدهد (مانند ضربهٔ سر یا تومورِ مغزی)
- سابقهٔ اختلالِ خوردن مانند بیاشتهاییِ عصبی یا پرخوریِ عصبی
- مصرفِ هر داروی ضدافسردگیِ دیگر، بهویژه مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI)، در دو هفتهٔ اخیر
- بیماریِ کبدی یا کلیوی، یا بارداری و شیردهی
- مصرفِ منظمِ الکل یا داروهای آرامبخش و هرگونه برنامه برای قطعِ ناگهانیِ آنها
عوارض احتمالی
- خشکیِ دهان
- بیخوابی یا دشواری در بهخوابرفتن
- سردرد
- حالتِ تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ گوارشی
- سرگیجه
- تعریقِ بیشازحد یا لرزشِ خفیفِ دست
- تشنج یا حرکاتِ ناگهانی و غیرِارادیِ بدن: در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانند تورمِ صورت، لب یا زبان و دشواری در تنفس: با اورژانس تماس بگیرید.
- افزایشِ ناگهانیِ فشارِ خون همراه با سردردِ شدید یا تاریِ دید: فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- افکارِ آسیب به خود، بدترشدنِ افسردگی، پرخاشگری یا رفتارِ غیرِعادی، بهویژه در نوجوانان و جوانان: بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ ناگهانیِ چشم یا کاهشِ دید: در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید، زیرا میتواند نشانهٔ افزایشِ فشارِ چشم باشد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بوپروپیون مصرفِ همزمان با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز را برنمیتابد و باید حداقل دو هفته پس از قطعِ این داروها شروع شود. این دارو همچنین ممکن است با سایرِ داروهایی که خطرِ تشنج را افزایش میدهند، مانند برخی داروهای ضدروانپریشی یا برخی مسکنهای قوی، تداخل داشته باشد. اگر همزمان از جایگزینهای نیکوتین مانند آدامس یا چسبِ نیکوتین برای ترکِ سیگار استفاده میکنید، احتمالِ افزایشِ فشارِ خون وجود دارد و باید تحتِ نظرِ پزشک باشد. مصرفِ الکل نیز میتواند خطرِ تشنج را در طولِ درمان با این دارو بیشتر کند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ بوپروپیون در دورانِ بارداری، اطلاعاتِ قطعی و کاملی دربارهٔ بیخطر بودنِ آن در دسترس نیست و تصمیمگیری باید با سنجشِ سود و خطر توسطِ پزشک انجام شود؛ بهویژه که در بسیاری از مواردِ افسردگیِ نیازمند به درمان، قطعِ خودسرانهٔ دارو میتواند خطرناکتر از ادامهٔ آن باشد. این دارو به مقدارِ کمی وارد شیرِ مادر میشود؛ بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی نیز باید تنها با نظرِ پزشک و پس از سنجشِ فایده و خطر برای مادر و نوزاد صورت گیرد.
نگهداری
بوپروپیون را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آن را همیشه دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بستهبندی را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگیِ معمولی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص آهستهرهش | 150 mg |
| قرص آهستهرهش | 100 mg |
| قرص | 100 mg |
| قرص | 150 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۳ برند از ۲۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بوپروپیون باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۲چرا بوپروپیون برای ترکِ سیگار هم تجویز میشود؟
۰۳آیا مصرفِ بوپروپیون همراه با ضدافسردگیهای دیگر خطرناک است؟
۰۴چرا بعضی افراد بعد از مصرفِ بوپروپیون دچارِ بیخوابی یا بیقراری میشوند؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ بوپروپیون را فراموش کنم چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۳ برند از ۲۲ سازنده، در گروه N06AX12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.