برومهگزین
برومهگزین دارویی از گروه رقیقکنندههای خلط (موکولیتیکها) است که خلط غلیظ راههای تنفسی را شل و روان میکند تا راحتتر بیرون رانده شود.
بیشتر برای سرفههای همراه با خلط چسبنده در برونشیت حاد و مزمن و دیگر بیماریهای تنفسی همراه با ترشحات غلیظ به کار میرود.
مهمترین نکته این است که مصرف همزمان آن با داروهای ضدسرفه میتواند خلط را در ریه انباشته کند؛ چنین ترکیبی را فقط با تأیید پزشک انجام دهید.
اگر سرفه بیش از چند روز ادامه یافت، خلط رنگ یا خون غیرعادی داشت، یا با تنگی نفس و تب بالا همراه شد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
برومهگزین دارویی با منشأ نیمهطبیعی است که در گروه داروهای رقیقکنندهی خلط (Mucolytic) و خلطآور دستگاه تنفس قرار میگیرد. این دارو ساختار رشتههای موکوپلیساکاریدی خلط را میشکند، غلظت آن را کم میکند و کارکرد مژکهای راه تنفسی را بهبود میبخشد، در نتیجه خلط راحتتر از ریه و برونشها بیرون رانده میشود. هدف اصلی آن کمک به تخلیهی بهتر ترشحات تنفسی در بیماریهایی است که خلط غلیظ و چسبناک راه تنفسی را تنگ کرده است. این دارو بهصورت قرص، شربت (محلول خوراکی) و شکل تزریقی ویژهی مصرف بیمارستانی عرضه میشود.
موارد مصرف
- برونشیت حاد همراه با خلط غلیظ و چسبنده
- برونشیت مزمن و دورههای تشدید آن
- برونشکتازی (اتساع برونشها) همراه با ترشحات فراوان
- دیگر بیماریهای تنفسی که در آنها خلط غلیظ، تنفس و تخلیهی ترشحات را دشوار کرده است
روش مصرف
برومهگزین را دقیقاً طبق دستور پزشک یا آنچه روی بروشور داخل بستهبندی آمده مصرف کنید؛ مقدار و تعداد دفعات مصرف را فقط پزشک یا داروساز بر اساس شرایط شما تعیین میکند. قرص و شربت آن را میتوان با یا بدون غذا خورد، و نوشیدن آب کافی در طول روز به روانترشدن خلط و اثرگذاری بهتر دارو کمک میکند. شکل تزریقی آن تنها در محیط درمانی و توسط کادر پزشکی تجویز و استفاده میشود. اگر پس از چند روز مصرف بهبودی حس نکردید یا نشانهها بدتر شدند، پیش از هر تغییری در نحوهی مصرف، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
برونشیت حاد همراه با خلط غلیظ و چسبنده
با یا بدون غذا مصرف شود؛ پس از هر نوبت یک لیوان آب و در طول روز مایعات کافی بنوشید. اگر پس از ۴ تا ۵ روز بهتر نشد یا بدتر شد، ارزیابی پزشکی لازم است.
برونشیت مزمن و دورههای تشدید آن
با یا بدون غذا و همراه مایعات کافی مصرف شود؛ در دورهٔ تشدید، مدت مصرف بر اساس پاسخ بالینی تعیین میشود.
برونشکتازی همراه با ترشحات فراوان
بهتر است همراه روشهای تخلیهٔ ترشحات و فیزیوتراپی تنفسی باشد؛ در سرفهٔ ضعیف یا ناتوانی در دفع خلط، خطر تجمع ترشحات وجود دارد.
بیماریهای تنفسی همراه با خلط غلیظ که تنفس یا تخلیهٔ ترشحات را دشوار میکنند
در ناتوانی در سرفه و دفع خلط یا سابقهٔ تنگی راههای هوایی، پیش از مصرف ارزیابی لازم است؛ تزریقی فقط توسط کادر درمان.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به برومهگزین یا داروهای مشابهی مانند آمبروکسول واکنش آلرژیک داشتهاید، پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- سابقهی زخم معده یا اثنیعشر و دیگر بیماریهای گوارشی را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر آسم دارید یا راههای تنفسیتان حساسیت بیشازحد نشان میدهد، پزشک را در جریان بگذارید.
- هرگونه بیماری شناختهشدهی کبدی یا کلیوی را حتماً اطلاع دهید.
- در صورت بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرست کامل داروها و مکملهایی که مصرف میکنید، بهویژه هر داروی ضدسرفه، را به پزشک یا داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- تهوع خفیف یا ناراحتی معده
- سردرد
- سرگیجهی خفیف
- اسهال
- نفخ یا درد خفیف شکم
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده، یا تنگی نفس ناگهانی؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بثورات پوستی گسترده، تاول یا پوستهپوستهشدن پوست؛ در صورت بروز، مصرف را قطع کنید و بیدرنگ به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای خونریزی گوارشی مانند مدفوع سیاه یا استفراغ خونی، بهویژه در افراد دارای سابقهی زخم معده؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس یا خسخس سینه که تازه آغاز شده یا بدتر شده، بهویژه در مبتلایان به آسم؛ در صورت بروز، سریع با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل شناختهشدهی برومهگزین، مصرف همزمان با داروهای ضدسرفه (سرکوبکنندهی رفلکس سرفه) است؛ ازآنجاکه برومهگزین خلط را روانتر میکند اما داروی ضدسرفه از بیرونراندن آن جلوگیری میکند، ترشحات ممکن است در ریه انباشته شوند، پس این ترکیب معمولاً توصیه نمیشود مگر پزشک صلاح بداند. برخی شواهد نشان میدهند برومهگزین میتواند نفوذ برخی آنتیبیوتیکها به بافت ریه و ترشحات برونشی را بیشتر کند، که گاهی پزشک آگاهانه از همین ویژگی در کنار درمان عفونت تنفسی بهره میبرد. تداخل مهم شناختهشدهای با الکل یا غذا گزارش نشده است، اما همیشه فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخل احتمالی دیگر از پیش بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات قطعی و کافی دربارهی بیخطربودن کامل برومهگزین در بارداری، بهویژه در سهماههی نخست، در دست نیست؛ به همین دلیل معمولاً توصیه میشود جز در صورت ضرورت روشن و به تشخیص پزشک، در دوران بارداری مصرف نشود. دربارهی ورود این دارو به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد نیز اطلاعات محدودی وجود دارد، پس مادران شیرده پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
برومهگزین را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه دارید. اگر از شکل شربت استفاده میکنید، پس از باز کردن بطری طبق مدت ذکرشده روی برچسب یا بروشور مصرف کنید و اگر رنگ یا بوی آن غیرعادی شد، دیگر از آن استفاده نکنید. دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 4 mg / 5mL |
| تزریقی | 2 mg / 1mL |
| تزریقی | 4 mg / 5mL |
| قرص | 8 mg |
| قرص | 4 mg / 5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۰ برند از ۲۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف همزمان برومهگزین و شربت ضدسرفه اشکالی دارد؟
۰۲آیا برومهگزین نوعی آنتیبیوتیک است؟
۰۳اثر برومهگزین چند روزه ظاهر میشود؟
۰۴چرا شکل تزریقی این دارو هم وجود دارد؟
۰۵آیا نوشیدن آب بیشتر در کنار این دارو کمک میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۰ برند از ۲۴ سازنده، در گروه R05CB02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.