بریواراستام
بریواراستام دارویی ضدتشنج (آنتیاپیلپتیک) است که با اثر بر پروتئینی خاص در سلولهای عصبی، فعالیت الکتریکی نامنظم مغز را که باعث تشنج میشود کاهش میدهد.
این دارو بیشتر برای کنترل تشنجهای موضعی (فوکال) در بزرگسالان و نوجوانان مبتلا به صرع، معمولاً همراه با داروهای دیگر ضدتشنج، تجویز میشود.
قطع ناگهانی این دارو میتواند خطر بازگشت تشنج یا حتی تشنج پیاپی را افزایش دهد؛ هرگونه تغییر در مصرف باید فقط با نظر پزشک انجام شود.
اگر افکار یا احساسات غیرعادی مانند افسردگی شدید یا افکار آسیب به خود، خوابآلودگی شدید، یا نشانههای حساسیت جدی را تجربه کردید، حتماً و بیدرنگ با پزشک در میان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بریواراستام دارویی ضدتشنج (آنتیاپیلپتیک) از ردهٔ داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی است که با اتصال به پروتئینی به نام SV2A (پروتئین کیسههای سیناپسی) در سلولهای عصبی مغز، از فعالیت الکتریکی بیشازحد و نامنظمی که زمینهساز تشنج است میکاهد. این پروتئین در آزادسازی پیامرسانهای عصبی نقش دارد و تنظیم آن به کاهش تحریکپذیری غیرطبیعی سلولهای مغز کمک میکند. این دارو معمولاً برای کنترل تشنجهای موضعی (فوکال) در افراد مبتلا به صرع، اغلب بهصورت درمان کمکی در کنار داروهای دیگر ضدتشنج، به کار میرود. هدف اصلی درمان، کاهش تعداد و شدت تشنجها و بهبود کیفیت زندگی فرد است، نه لزوماً درمان قطعی بیماری زمینهای. به شکل قرص عرضه میشود و در ایران با نامهای تجاری گوناگون از جمله بریواستا، بریزانتیس و بریواکین، و نیز با همین نام ژنریک، در دسترس است.
موارد مصرف
- کنترل تشنجهای موضعی (فوکال) در بزرگسالان و نوجوانان مبتلا به صرع، چه محدود بمانند و چه به تشنج فراگیر تبدیل شوند
- درمان کمکی در کنار سایر داروهای ضدتشنج برای بهبود کنترل صرع
- کاهش دفعات و شدت حملات تشنجی در برنامهٔ درمانی بلندمدت
- در مواردی، ادامهٔ درمان بهصورت تکدارو پس از تنظیم اولیه، طبق نظر متخصص مغز و اعصاب
روش مصرف
بریواراستام معمولاً بهصورت قرص خوراکی، همراه یا بدون غذا مصرف میشود؛ اگر مصرف با معدهٔ خالی ناراحتی گوارشی ایجاد کند، خوردن آن همراه با غذا کمککننده است. بهتر است قرص هر روز در ساعاتی ثابت خورده شود تا سطح دارو در خون یکنواخت بماند و اثر ضدتشنجی پایدار باشد. پایبندی به برنامهٔ مصرف، حتی در روزهایی که تشنجی رخ نداده، اهمیت زیادی دارد و مقدار و تعداد دفعات مصرف را فقط پزشک بر اساس شرایط فرد تعیین میکند. قطع ناگهانی این دارو، بهویژه پس از مصرف طولانیمدت، میتواند خطر بازگشت تشنج را افزایش دهد؛ به همین دلیل هرگونه کاهش یا قطع مصرف باید تدریجی و زیر نظر پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تشنجهای با شروع کانونی (فوکال) در صرع، با یا بدون گسترش ثانویه به تشنج فراگیر
با یا بدون غذا مصرف شود و قرص کامل با آب بلعیده شود؛ آن را نجویید یا خرد نکنید. درمان معمولاً طولانیمدت است و قطع آن باید تدریجی انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به بریواراستام یا هر یک از اجزای آن حساسیت داشتهاید، به پزشک بگویید.
- سابقهٔ افسردگی، تغییرات خلقی یا افکار آسیب به خود را با پزشک در میان بگذارید.
- بیماری کبدی را اطلاع دهید؛ ممکن است تنظیم مقدار دارو برای شما لازم باشد.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان، بهویژه سایر داروهای ضدتشنج، را به پزشک بگویید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع دارو با پزشک مشورت کنید.
- اگر قرار است رانندگی کنید یا با ماشینآلات کار کنید، دربارهٔ احتمال خوابآلودگی و سرگیجه با پزشک صحبت کنید.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساس خستگی
- سرگیجه
- تهوع
- تحریکپذیری یا تغییرات خفیف خلقی
- کاهش اشتها
- بروز افکار آسیب به خود، افسردگی شدید یا تغییرات رفتاری نگرانکننده: بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید یا فردی از نزدیکان را در جریان بگذارید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خوابآلودگی یا سرگیجهٔ شدید که تعادل و هوشیاری را مختل میکند: تا رفع این حالت از رانندگی و کار با ماشینآلات خودداری کنید و به پزشک اطلاع دهید.
- بروز تشنجی شدیدتر یا مکررتر از حد معمول، بهویژه پس از فراموشیِ چند نوبت دارو: با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بریواراستام میتواند با برخی داروهای دیگر ضدتشنج مانند کاربامازپین و فنیتوئین تداخل داشته باشد و سطح خونی آنها یا حتی خود بریواراستام را تغییر دهد؛ داروی ریفامپین (آنتیبیوتیک ضد سل) نیز ممکن است اثر این دارو را کاهش دهد. مصرف همزمان با الکل یا داروهای آرامبخش، خوابآور و برخی مسکنهای قوی، خوابآلودگی و کاهش هوشیاری را تشدید میکند و بهتر است از این ترکیب پرهیز شود. به همین دلیل فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخلهای احتمالی بررسی و مدیریت شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی دربارهٔ مصرف بریواراستام در بارداری هنوز محدود است، اما بهطور کلی کنترلنشدن تشنج در بارداری میتواند برای مادر و جنین خطرناکتر از ادامهٔ درمان مناسب باشد؛ به همین دلیل قطع خودسرانهٔ دارو در این دوران توصیه نمیشود. تصمیم دربارهٔ ادامه، تغییر یا قطع دارو در بارداری باید با مشورت متخصص مغز و اعصاب یا زنان انجام شود. مقدار کمی از این دارو ممکن است در شیر مادر ترشح شود، بنابراین مصرف در دوران شیردهی نیز باید با نظر پزشک باشد.
نگهداری
بریواراستام را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. بستهٔ دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در سطل زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 100 mg |
| قرص | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف بریواراستام باعث وابستگی میشود؟
۰۲اگر یک نوبت دارو را فراموش کنم چه کنم؟
۰۳آیا با مصرف این دارو میتوانم رانندگی کنم؟
۰۴اگر مدتی تشنج نداشته باشم، باز هم باید دارو را ادامه دهم؟
۰۵چرا گاهی این دارو را همراه با داروهای دیگر ضدتشنج تجویز میکنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه N03AX23. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.