برینزولامید
برینزولامید دارویی از دستهٔ مهارکنندههایِ موضعیِ آنزیمِ کربنیک انیدراز (Carbonic Anhydrase Inhibitor) است که بهصورتِ قطرهٔ چشمی، با کمکردنِ تولیدِ مایعِ درونِ چشم، فشارِ داخلِ چشم را پایین میآورد.
این قطره بیشتر برایِ کنترلِ فشارِ بالایِ چشم در گلوکومِ زاویهباز (آبسیاه) یا فشارِ بالای چشمِ بدونِ گلوکوم به کار میرود، گاهی بهتنهایی و گاهی همراه با قطرههایِ دیگرِ ضدِگلوکوم.
مهمترین نکته این است که این قطره فشارِ چشم را کنترل میکند، نه اینکه آسیبِ ازپیشواردشده به عصبِ بینایی را برگرداند؛ به همین دلیل مصرفِ منظم و بدونِ قطعِ خودسرانه اهمیتِ زیادی دارد.
اگر دردِ چشم، قرمزیِ شدید، تاریِ دیدِ پایدار یا نشانههایِ حساسیت دیدید، یا پیش از قطعِ مصرف یا افزودنِ دارویِ تازه، حتماً با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
برینزولامید (Brinzolamide) دارویی از گروهِ مهارکنندههایِ موضعیِ آنزیمِ کربنیک انیدراز است که بهشکلِ قطرهٔ چشمیِ سوسپانسیونی عرضه میشود. این دارو با مهارِ این آنزیم در بافتِ زواید مژگانیِ چشم، سرعتِ ساختهشدنِ مایعِ زلالیه (مایعِ درونِ چشم) را کم میکند و درنتیجه فشارِ داخلِ چشم را پایین میآورد. از آنجا که اسیدیتهٔ این فرآورده به شرایطِ طبیعیِ چشم نزدیکتر است، معمولاً هنگامِ چکاندن نسبت به برخی قطرههایِ همردهٔ خود سوزش و آزردگیِ کمتری ایجاد میکند. هدفِ اصلیِ آن، کنترلِ فشارِ بالایِ چشم در گلوکومِ زاویهباز یا فشارِ بالای چشمِ بدونِ گلوکوم است تا از آسیبِ تدریجی به عصبِ بینایی و کاهشِ میدانِ دید جلوگیری شود. این دارو معمولاً بهتنهایی یا در کنارِ سایرِ داروهایِ کاهندهٔ فشارِ چشم تجویز میشود و بخشی از درمانِ درازمدت و مستمرِ گلوکوم است، نه یک درمانِ کوتاهمدت.
موارد مصرف
- کاهشِ فشارِ داخلِ چشم در گلوکومِ زاویهباز (آبسیاه)
- کنترلِ فشارِ بالایِ چشم در افرادی که فشارِ چشمشان بالاست ولی هنوز گلوکوم تشخیص داده نشده (فشارِ چشمِ بدونِ گلوکوم)
- مصرفِ تکدارویی برایِ کاهشِ فشارِ چشم در مواردی که یک داروی کاهندهٔ فشار کافی باشد
- مصرفِ ترکیبی در کنارِ سایرِ قطرههایِ ضدِگلوکوم، مانندِ بتابلوکرها یا آنالوگهایِ پروستاگلاندین، وقتی یک دارو بهتنهایی فشار را کافی پایین نیاورد
- کمک به کاهشِ خطرِ آسیبِ پیشروندهٔ عصبِ بینایی و افتِ میدانِ دید ناشی از فشارِ مزمنِ بالایِ چشم
روش مصرف
پیش از هر بار مصرف دستهایتان را بشویید و چون این دارو بهصورتِ سوسپانسیون (معلق) است، پیش از چکاندن شیشه را خوب تکان دهید تا ذراتِ آن یکنواخت شود؛ در غیرِ این صورت ممکن است مقدارِ دارو در هر قطره یکسان نباشد. سرتان را کمی به عقب خم کنید، پلکِ پایین را بهآرامی پایین بکشید و قطره را داخلِ آن بچکانید، بدونِ آنکه نوکِ قطرهچکان به چشم، پلک یا هر سطحِ دیگری برخورد کند. بلافاصله پس از چکاندن، چشم را چند لحظه ببندید و با انگشت رویِ گوشهٔ داخلیِ آن، کنارِ بینی، فشارِ ملایمی وارد کنید؛ این کار جذبِ سیستمیکِ دارو و مزهٔ ناخوشایندی که ممکن است در دهان حس کنید را کم میکند. اگر همزمان از قطرههایِ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، دستِکم چند دقیقه بینِ آنها فاصله بیندازید و ترتیبِ درستِ مصرف را از پزشک یا داروساز بپرسید. اگر لنزِ تماسی دارید، پیش از چکاندنِ قطره آن را دربیاورید و دربارهٔ زمانِ مناسبِ بازگرداندنِ آن به چشم با داروساز مشورت کنید. این دارو معمولاً برایِ کنترلِ درازمدتِ فشارِ چشم مصرف میشود؛ حتی اگر نشانه یا ناراحتیِ محسوسی نداشته باشید، مصرفِ آن را بدونِ هماهنگی با پزشک قطع یا کموزیاد نکنید، چون فشارِ چشم میتواند بیسروصدا دوباره بالا برود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
گلوکوم زاویهباز (آبسیاه)
درمان معمولاً طولانیمدت است و برای کاهش خطر آسیب پیشروندهٔ عصب بینایی باید منظم مصرف شود. بطری را پیش از هر نوبت خوب تکان دهید و بین قطرهها حداقل ۱۰ دقیقه فاصله بگذارید.
پرفشاری چشمی (فشار بالای چشم بدون گلوکوم)
فشار چشم باید طبق برنامهٔ چشمپزشک بهطور دورهای پایش شود. لنز تماسی نرم را پیش از مصرف خارج کنید و ۱۵ دقیقه بعد دوباره بگذارید؛ نوک قطرهچکان نباید با چشم تماس پیدا کند.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به برینزولامید یا داروهایِ سولفونامیدی (مانندِ برخی آنتیبیوتیکها یا داروهایِ ادرارآور) را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماریِ کلیوی یا کبدیِ خود را بگویید، چون ممکن است پزشک نیاز به احتیاط یا پایشِ بیشتری ببیند.
- اگر لنزِ تماسی به چشم میگذارید یا سابقهٔ مشکلاتِ قرنیه یا جراحیِ چشم دارید، حتماً مطرح کنید.
- فهرستِ کاملِ داروها، بهویژه سایرِ قطرهها یا قرصهایِ کاهندهٔ فشارِ چشم، و هر مکملِ مصرفیتان را به پزشک نشان دهید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ مصرف با پزشک مشورت کنید.
- برایِ کودکان و سالمندان، مصرفِ این دارو باید با نظرِ دقیقِ پزشک و پایشِ منظم همراه باشد.
عوارض احتمالی
- احساسِ مزهٔ تلخ، ترش یا غیرعادی در دهان، بلافاصله پس از چکاندنِ قطره (شایعترین عارضه)
- تاریِ گذرایِ دید، بلافاصله پس از مصرف
- سوزش یا گزگزِ خفیف در لحظهٔ چکاندن
- قرمزی یا خارشِ خفیفِ چشم
- احساسِ خشکی یا وجودِ جسمِ خارجی در چشم
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید، مانندِ تورمِ ناگهانیِ پلک یا صورت، خارشِ گسترده یا مشکل در تنفس — در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ شدید یا پایدارِ چشم، قرمزیِ شدید یا کاهشِ ناگهانیِ دید — فوراً به پزشکِ چشم مراجعه کنید.
- نشانههایِ نادر ولی مهم، مانندِ کبودی یا خونریزیِ غیرمعمول، زخمهایِ دهانی یا زردیِ پوست و چشم — در صورتِ بروز، سریع به پزشک اطلاع دهید.
- بدترشدنِ تاریِ دید یا ناراحتیِ پایدارِ چشم که با گذشتِ زمان برطرف نمیشود — به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ برینزولامید با داروهایِ خوراکیِ همردهٔ آن (سایرِ مهارکنندههایِ کربنیک انیدراز) معمولاً توصیه نمیشود، چون اثرِ هر دو مشابه است و میتواند عوارض را بیشتر کند. اگر از چند قطرهٔ چشمیِ دیگر هم استفاده میکنید، بینِ چکاندنِ آنها فاصله بگذارید تا هر دارو فرصتِ جذب داشته باشد. مصرفِ همزمان با داروهایِ مقادیرِ بالایِ سالیسیلات نیز باید با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک باشد. بهطورِکلی، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از شروع یا تغییرِ درمان بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ برینزولامید در بارداریِ انسان محدود است. اگرچه این دارو بهصورتِ موضعی در چشم استفاده میشود و جذبِ آن به جریانِ خون نسبت به قرصهایِ همردهٔ خود کمتر است، مصرفِ آن در بارداری تنها زمانی در نظر گرفته میشود که پزشک تشخیص دهد فایدهٔ آن بیش از خطرِ احتمالی است. مشخص نیست این دارو به چه مقدار در شیرِ مادر ترشح میشود؛ اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
این قطره را در دمایِ اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگه دارید و نگذارید یخ بزند، مگر آنکه برچسب یا بروشورِ داخلِ جعبه دستورِ دیگری داده باشد. پیش از هر بار مصرف، شیشه را خوب تکان دهید، درِ آن را همیشه محکم ببندید و نوکِ قطرهچکان را به هیچ سطحی نرسانید تا آلوده نشود. دارو را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید، پیش از هر مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و توجه داشته باشید که بسیاری از قطرههایِ چشمی پس از مدتی از بازشدن، حتی پیش از تاریخِ انقضایِ رویِ جعبه، باید دور ریخته شوند؛ این بازهٔ زمانی را رویِ برچسب یا بروشورِ داخلِ جعبه بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از چکاندنِ این قطره، مزهٔ تلخ یا غیرعادی در دهانم حس میکنم؟
۰۲چرا باید پیش از هر بار مصرف، شیشهٔ این قطره را تکان بدهم؟
۰۳آیا این قطره گلوکوم (آبسیاه) را کاملاً درمان میکند؟
۰۴آیا میتوانم همزمان از چند قطرهٔ چشمیِ دیگر هم استفاده کنم؟
۰۵اگر یک نوبتِ چکاندنِ قطره را فراموش کنم چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۴ سازنده، در گروه S01EC04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.