بریمونیدین
بریمونیدین قطرهٔ چشمی از گروه آگونیستهای آلفا-۲ آدرنرژیک (Alpha-2 Adrenergic Agonist) است که فشار درون چشم را پایین میآورد.
این قطره عمدتاً برای کنترل فشار بالای چشم در آبسیاه به کار میرود، گاهی بهتنهایی و گاهی همراه با قطرههای دیگرِ کاهندهٔ فشار چشم.
این قطره برای نوزادان و کودکان خردسال مناسب نیست و ممکن است در آنها خوابآلودگی شدید و مشکل تنفسی ایجاد کند؛ نگهداریِ آن دور از دسترس کودکان الزامی است.
اگر قرمزی یا تحریکِ چشم شدید شد، تاریِ دید ادامهدار داشتید یا دچار سرگیجه و ضعف غیرعادی شدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بریمونیدین یک قطرهٔ چشمی از دستهٔ آگونیستهای آلفا-۲ آدرنرژیک است که بهطور اختصاصی برای درمانهای چشمی ساخته شده است. این دارو با اثر بر گیرندههای آلفا-۲ در بافت چشم، هم تولید مایع زلالیه (مایع درون چشم) را کم میکند و هم خروج آن از چشم را آسانتر میکند. نتیجهٔ این دو اثر، کاهش فشار داخل چشم است. فشار بالای چشم در طول زمان میتواند بهتدریج به عصب بینایی آسیب برساند، از اینرو هدف اصلیِ درمان با بریمونیدین، کنترل همین فشار و پیشگیری از این آسیب است.
موارد مصرف
- کاهش فشار بالای چشم در آبسیاه با زاویهٔ باز (گلوکوم)
- کنترل فشار داخل چشم در افزایش فشار چشمی، پیش از آنکه به آبسیاهِ واقعی تبدیل شود
- درمان کمکی در کنار سایر قطرههای ضدّفشار چشم، وقتی یک دارو بهتنهایی فشار چشم را کافی پایین نمیآورد
- یکی از گزینههای دارویی اولیه برای کنترل فشار چشم، به تشخیص چشمپزشک
روش مصرف
پیش از هر بار مصرف، دستها را بشویید و اگر لنز تماسی میگذارید، طبق توصیهٔ پزشک یا داروساز پیش از چکاندن قطره آن را درآورید و مدتی بعد دوباره بگذارید. سر را کمی به عقب خم کنید، پلک پایین را بهآرامی پایین بکشید و قطره را داخل آن بچکانید، بیآنکه نوکِ قطرهچکان به چشم یا هر سطح دیگری برخورد کند تا دارو آلوده نشود. بلافاصله پس از چکاندن، با فشار ملایمِ انگشت روی گوشهٔ داخلی چشم، کنار بینی، و بستن آرام پلکها برای چند دقیقه، میتوانید جذب دارو به کل بدن را کم کنید. اگر از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، بین آنها چند دقیقه فاصله بگذارید. زمانبندی و تعداد دفعات مصرف را دقیقاً طبق نسخهٔ پزشک رعایت کنید و چون این دارو برای کنترل مداوم فشار چشم است، حتی اگر چشمتان ظاهراً مشکلی نداشته باشد، بدون هماهنگی با پزشک مصرف آن را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آبسیاه با زاویهٔ باز
میتواند بهتنهایی یا بهعنوان بخشی از درمان ترکیبی استفاده شود. پس از چکاندن، گوشهٔ داخلی چشم را حدود ۱ دقیقه بهآرامی فشار دهید.
افزایش فشار داخل چشم بدون آبسیاه
فشار داخل چشم باید بهطور دورهای بررسی شود و درمان معمولاً طولانیمدت است؛ قطع خودسرانه توصیه نمیشود.
آبسیاه یا افزایش فشار داخل چشم با پاسخ ناکافی به یک دارو، بهعنوان درمان کمکی
در صورت مصرف قطرههای دیگر، بین داروها حداقل ۵ دقیقه فاصله بگذارید تا رقیقشدن و کاهش اثر رخ ندهد.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت قبلی به بریمونیدین یا هر جزء دیگر این قطره را به پزشک بگویید.
- بیماریهای قلبیعروقی، فشار خون پایین، اختلال ریتم قلب یا مشکلات گردش خون را با پزشک در میان بگذارید.
- سابقهٔ افسردگی یا اختلال عملکرد کبد و کلیه را حتماً اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرست کامل داروها، قطرههای چشمیِ دیگر و مکملهایی که مصرف میکنید، بهویژه داروهای ضدافسردگی، را به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر این قطره برای کودک تجویز شده، حتماً از چشمپزشک دربارهٔ ایمنی آن برای سنّ کودک بپرسید.
عوارض احتمالی
- قرمزی چشم
- سوزش یا خارش خفیف هنگام چکاندن قطره
- خشکی دهان
- تاریِ موقتِ دید بلافاصله بعد از چکاندن قطره
- سردرد یا احساس خستگی خفیف
- احساس وجود جسم خارجی در چشم
- تورم پلک، خارش شدید یا قرمزیِ فزایندهٔ چشم که هفتهها تا ماهها بعد از شروع مصرف ظاهر شود، میتواند نشانهٔ واکنش آلرژیک تأخیری به دارو باشد؛ در این صورت به پزشک اطلاع دهید و بدون هماهنگی با او مصرف را ادامه ندهید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مثل تورم صورت و لبها، مشکل تنفسی یا کهیرِ گسترده در بدن؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرگیجهٔ شدید، ضعف غیرعادی، ضربان قلب کند یا نامنظم و احساس غش؛ با پزشک تماس بگیرید و اگر علائم شدید بود، با اورژانس تماس بگیرید.
- در کودکان: خوابآلودگیِ غیرعادیِ شدید، بیحالی، رنگپریدگی یا تنفس کند و ضعیف پس از هر تماس با این قطره؛ این یک وضعیت اورژانسی است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بریمونیدین میتواند اثر خوابآور و کاهندهٔ هوشیاریِ داروهای آرامبخش، خوابآور، مسکنهای اپیوییدی و الکل را تشدید کند. مصرف همزمان با داروهای ضدافسردگیِ مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) و برخی ضدافسردگیهای سهحلقهای توصیه نمیشود، چون میتواند اثر این قطره یا فشار خون را دستخوش تغییر کند. برخی داروهای کاهندهٔ فشار خون و داروهای قلبی هم ممکن است با بریمونیدین اثر متقابل داشته باشند. فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هر تداخل احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف بریمونیدین در دوران بارداری در انسان محدود است، بنابراین این قطره باید در بارداری تنها با صلاحدید پزشک و در صورت نیاز واقعی مصرف شود. هنوز مشخص نیست که این دارو در انسان وارد شیر مادر میشود یا نه، پس در دوران شیردهی نیز بهتر است پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این قطره را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید. پس از باز کردن بطری، مدت مصرفِ مجاز روی برچسب یا بستهٔ دارو را رعایت کنید و بعد از آن دور بیندازید. درِ قطرهچکان را همیشه محکم ببندید و اگر رنگ محلول تغییر کرد یا ذرات معلق در آن دیدید، از مصرفش خودداری کنید. این دارو را کاملاً دور از دید و دسترسِ کودکان نگه دارید، چون حتی مقدار کمی از آن در صورت خوردنِ تصادفی توسط کودک میتواند بسیار خطرناک باشد؛ در چنین شرایطی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از چکاندن قطرهٔ بریمونیدین چشمم قرمز میشود؟
۰۲اگر لنز تماسی میگذارم، میتوانم از این قطره استفاده کنم؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف قطره را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴وقتی فشار چشمم بهتر شد، میتوانم خودم مصرف قطره را قطع کنم؟
۰۵آیا این قطره برای کودکان بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۸ سازنده، در گروه S01EA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.