اسید بوریک
اسید بوریک محلولی رقیق و ملایم با خاصیتِ ضدعفونیکنندگیِ سبک است که بهصورتِ محلولِ شستوشوی چشم، برای پاکسازیِ سطحِ چشم به کار میرود.
بیشتر برای شستوشوی چشم و پاککردنِ گردوغبار، دود، گردهٔ گیاهان یا موادِ محرکِ محیطی از سطحِ چشم، و کاهشِ سوزش و قرمزیِ خفیفِ چشمی به کار میرود.
این محلول فقط برای مصرفِ چشمی است، هرگز نباید خورده شود و جایگزینِ درمانِ عفونتِ واقعیِ چشم نیست؛ در صورتِ ادامه یا بدترشدنِ نشانهها باید به پزشک مراجعه کرد.
اگر چشم بهشدت قرمز، دردناک یا متورم شد، دیدتان تار یا مختل شد، یا نشانهها پس از چند روز مصرف بهبود نیافت یا بدتر شد، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اسید بوریک ترکیبی با خاصیتِ ضدعفونیکنندگی و قابضِ ملایم است که در غلظتِ رقیق و بهصورتِ محلولِ استریلِ چشمی، برای شستوشو و پاکسازیِ سطحِ چشم فرموله میشود. این محلول با اثرِ شستوشودهنده و ضدعفونیکنندگیِ سبکِ خود، گردوغبار، دود، گردهٔ گیاهان، آبِ کلردارِ استخر یا سایرِ موادِ محرکِ سطحِ چشم را میزداید و به کاهشِ سوزش و قرمزیِ ناشی از این عواملِ محیطی کمک میکند. اسید بوریک برای درمانِ عفونتهای چشمی، مانند چشمِ صورتی، تجویز نمیشود؛ کاربردِ اصلیِ آن حفظِ بهداشتِ چشم و آرامکردنِ تحریکِ خفیف است، نه درمانِ بیماری. این محلول بیشتر برای استفادهٔ کوتاهمدت و هنگامِ نیاز در نظر گرفته میشود، نه مصرفِ پیوسته و طولانیمدت بدونِ مشورت با پزشک.
موارد مصرف
- شستوشوی چشم برای پاککردنِ گردوغبار، دود، گرده یا سایرِ ذراتِ ریزِ خارجی
- کاهشِ سوزش، خارش یا قرمزیِ خفیفِ چشم ناشی از موادِ محرکِ محیطی
- شستوشوی چشم پس از تماس با موادِ محرکِ سبک، مانندِ آبِ کلردارِ استخر یا اسپریِ آرایشی
- کمک به بهداشتِ روزمرهٔ چشم، بهعنوانِ بخشی از مراقبتِ عمومی و طبقِ نیاز
- شستوشوی کمکیِ چشم در کنارِ درمانِ اصلی، تنها در صورتی که پزشک آن را توصیه کرده باشد
روش مصرف
این محلول فقط برای شستوشوی بیرونیِ چشم است و هرگز نباید بلعیده یا تزریق شود. پیش از مصرف دستها را با آب و صابون بشویید و نوکِ ظرفِ محلول یا پیمانهٔ چشمی را به چشم، پلک یا هر سطحِ دیگری نزنید تا آلوده نشود. سر را کمی به عقب خم کنید یا روی یک ظرفِ تمیز خم شوید، پلک را بهآرامی باز نگه دارید و بگذارید محلول بهآرامی روی سطحِ چشم جاری شود؛ سپس چند بار پلک بزنید تا محلول در سطحِ چشم پخش شود. اگر محصول بهصورتِ ظرفهای تکمصرف عرضه شده، هر ظرف را فقط یکبار و برای یک چشم به کار ببرید و باقیماندهٔ آن را دور بریزید. اگر لنزِ تماسی میگذارید، بهتر است پیش از استفاده آن را دربیاورید و طبقِ راهنماییِ داروساز یا برچسبِ محصول، پس از مدتی دوباره بگذارید. این محلول جایگزینِ درمانِ عفونتِ چشمی نیست؛ اگر پس از چند روز مصرف، تحریک یا قرمزیِ چشم بهبود نیافت یا بدتر شد، مصرفِ خودسرانه را ادامه ندهید و به پزشک مراجعه کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پاکسازی چشم برای خارجکردن گردوغبار و ذرات خارجی
لنز تماسی را خارج کنید و نوک بطری را به چشم نزنید؛ جسم فرورفته، درد یا تاری دید نیازمند ارزیابی پزشکی است.
سوزش، خارش یا قرمزی خفیف چشم ناشی از محرکهای محیطی
در صورت تداوم یا تشدید قرمزی و تحریک، یا بروز درد و تغییر دید، مصرف را قطع و به پزشک مراجعه کنید.
شستوشوی چشم پس از تماس با مواد محرک خفیف، مانند آب کلردار استخر یا اسپری آرایشی
برای تماس با مواد محرک قوی، درد شدید یا تغییر دید، شستوشوی فوری با آب فراوان و ارزیابی پزشکی لازم است.
کمک به بهداشت روزمرهٔ چشم
محلول را نخورید و برای شستوشو یا نگهداری لنز تماسی استفاده نکنید.
شستوشوی کمکی چشم در کنار درمان اصلی، با توصیهٔ پزشک
در صورت استفاده از قطرهٔ چشمی دیگر، بین آن و محلول حداقل ۱۵ دقیقه فاصله بگذارید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اسید بوریک، بوراتها یا هر یک از اجزایِ این محلول را به داروساز یا پزشک بگویید.
- اگر نشانههایی مانندِ ترشحِ چرکی، دردِ شدید یا کاهشِ ناگهانیِ دید در چشم دارید، پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید؛ این محلول برای چنین مواردی کافی نیست.
- اگر بهتازگی ضربه، خراش یا جراحتِ نافذ به چشم داشتهاید یا جراحیِ چشم انجام دادهاید، بدونِ نظرِ پزشک از این محلول استفاده نکنید.
- اگر لنزِ تماسی میگذارید یا بیماریِ زمینهایِ چشمی مانندِ گلوکوم دارید، پیش از مصرف با داروساز یا پزشک مشورت کنید.
- مصرف در نوزادان و کودکانِ خردسال باید تنها زیرِ نظرِ بزرگسال باشد، چون بلعیدنِ تصادفیِ آن میتواند خطرناک باشد.
- اگر باردار هستید یا شیر میدهید و قصدِ مصرفِ مکرر یا طولانیمدت دارید، پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا گزگزِ خفیف و گذرا بلافاصله پس از مصرف
- تاریِ موقتِ دید، بلافاصله پس از شستوشو
- احساسِ وجودِ جسمِ خارجی یا خارشِ خفیف در چشم
- اشکریزشِ بیشتر از حدِ معمول برای مدتی کوتاه
- قرمزیِ خفیف و گذرای چشم
- قرمزی، تورمِ پلک یا خارشِ شدید که میتواند نشانهٔ واکنشِ حساسیتی باشد؛ در این حالت مصرف را قطع کنید و به پزشک اطلاع دهید.
- دردِ شدید، کاهشِ ناگهانیِ دید یا حساسیتِ زیاد به نور؛ در این حالت فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- تشدیدِ قرمزی، ترشحِ چرکی یا نبودِ بهبود پس از چند روز مصرف؛ نشانهٔ نیاز به ارزیابیِ پزشکی است، نه ادامهٔ خودسرانهٔ مصرف.
- علائمِ بلعیدنِ تصادفی، مانندِ تهوع، استفراغ یا ناخوشیِ ناگهانی، بهویژه در کودکان؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون این محلول فقط روی سطحِ چشم به کار میرود و بهطورِ معمول جذبِ چشمگیری وارد جریانِ خون نمیشود، تداخلِ داروییِ سیستمیک با قرصها یا داروهای خوراکی برای آن شناختهشده نیست. با این حال، اگر همزمان از قطره یا پمادِ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، بهتر است بینِ مصرفِ این محلول و داروی چشمیِ دیگر چند دقیقه فاصله بیندازید تا اثرِ هر دو حفظ شود. این محلول را با سایرِ موادِ شستوشو یا ضدعفونیکننده مخلوط نکنید. فهرستِ کاملِ داروها، قطرههای چشمی و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالیِ دیگر هم بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ ویژهای دربارهٔ مصرفِ این محلولِ چشمی در بارداری و شیردهی در دست نیست، اما چون مصرفِ آن فقط موضعی و روی سطحِ چشم است و جذبِ آن به جریانِ خون بسیار اندک در نظر گرفته میشود، مصرفِ کوتاه و طبقِ نیاز معمولاً کمخطر تلقی میشود. با این حال، پیش از مصرفِ مکرر یا طولانیمدت در این دوران، بهتر است با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید تا از تناسبِ آن با شرایطِ خودتان مطمئن شوید.
نگهداری
این محلول را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید، مگر آنکه روی برچسبِ محصول دستورِ دیگری نوشته شده باشد. درِ ظرف را همیشه محکم ببندید و از تماسِ نوکِ آن با هر سطحی خودداری کنید تا محلول آلوده نشود. آن را همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه دارید، چون بلعیدنِ آن میتواند خطرناک باشد و ظاهرش ممکن است با آبِ معمولی اشتباه گرفته شود. پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا شفافیتِ محلول تغییر کرد یا مدتِ زیادی از بازشدنِ آن گذشت، آن را دور بریزید و از ظرفِ تازه استفاده کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 1610 mg / 100 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا محلولِ اسید بوریک برای درمانِ عفونتِ چشمی یا چشمِ صورتی هم مصرف میشود؟
۰۲آیا مصرفِ این محلول همراه با لنزِ تماسی مشکلی دارد؟
۰۳اگر پس از چند روز مصرف، قرمزی یا تحریکِ چشمم بهتر نشد، چه کار کنم؟
۰۴اگر کودکم بهطورِ تصادفی مقداری از این محلول را بخورد، خطرناک است؟
۰۵آیا میتوان از این محلول بهطورِ روزانه و برای مدتِ طولانی استفاده کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه S01AX07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.