بواسیزوماب
بواسیزوماب دارویی زیستی از خانوادهٔ آنتیبادیهای مونوکلونال و در گروه داروهای ضدسرطان است که با مهار رگزاییِ تومور، از رشد و گسترش آن جلوگیری میکند.
این دارو معمولاً همراه با شیمیدرمانی برای درمان برخی سرطانهای پیشرفته مانند سرطان روده بزرگ، ریه، کلیه، تخمدان و دهانهٔ رحم بهکار میرود.
مهمترین نکتهٔ ایمنیِ این دارو، خطر خونریزی، افزایش فشار خون و اختلال در بهبود زخم است؛ به همین دلیل پیش از هر جراحی باید پزشک را از مصرف آن آگاه کرد.
در صورت خونریزیِ غیرعادی، درد شدید شکم، تنگینفسِ ناگهانی یا نشانههای لختهٔ خون مانند تورم و درد پا، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بواسیزوماب یک آنتیبادی مونوکلونالِ ساختهشده در آزمایشگاه است که در دستهٔ داروهای ضدسرطان و مهارکنندهٔ رگزایی جای میگیرد. این دارو به مادهٔ فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (VEGF) متصل میشود و از تشکیل رگهای خونی تازهای که تومور برای رشد و تغذیهٔ خود به آنها نیاز دارد جلوگیری میکند. به این ترتیب، رشد و گسترش برخی تومورهای سرطانی کند میشود. بواسیزوماب بهتنهایی سرطان را درمان نمیکند و معمولاً در ترکیب با شیمیدرمانی یا سایر داروهای ضدسرطان تجویز میشود. این دارو فقط بهصورت تزریق وریدی و در محیط درمانی، زیر نظر تیم پزشکی، تجویز میشود.
موارد مصرف
- سرطان متاستاتیک روده بزرگ و رکتوم
- سرطان غیرسلول کوچک ریه در مرحلهٔ پیشرفته
- سرطان پیشرفته یا متاستاتیک کلیه
- سرطان تخمدان، لولهٔ فالوپ یا صفاق
- سرطان عودکننده یا پیشرفتهٔ دهانهٔ رحم
- گلیوبلاستوم (تومور مغزی) در بزرگسالان
روش مصرف
بواسیزوماب فقط بهصورت تزریق وریدی (سرم) در بیمارستان یا مرکز درمانی و توسط کادر درمان تجویز میشود؛ این دارو خوراکی نیست و هرگز نباید در خانه خودتزریق شود. زمانبندی و فاصلهٔ جلسات تزریق، معمولاً هر چند هفته یکبار، و طول کلی دورهٔ درمان را پزشک بر اساس نوع سرطان و پاسخ بدن تعیین میکند. پیش از هر نوبت، معمولاً فشار خون و برخی آزمایشها از جمله بررسی پروتئین ادرار کنترل میشود. تزریقِ نخست معمولاً آهستهتر و با نظارت بیشتر انجام میگیرد تا هر واکنشی بهموقع شناسایی شود. نوبتهای درمان را هرگز بدون هماهنگی با پزشک به تعویق نیندازید یا قطع نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ خونریزی، کبودیِ آسان یا اختلال انعقاد خون و نیز مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون را به پزشک بگویید.
- اگر جراحی (حتی جراحی دندان) در پیش دارید یا بهتازگی انجام دادهاید، پزشک را مطلع کنید؛ ممکن است لازم باشد تزریق پیش و پس از جراحی موقتاً متوقف شود.
- سابقهٔ فشار خون بالا، بیماری قلبی، سکتهٔ مغزی یا لختهٔ خون را با پزشک در میان بگذارید.
- بیماریهای گوارشی مانند دیورتیکولیت، زخم گوارشی یا سابقهٔ سوراخشدگی روده را حتماً گزارش دهید.
- در صورت بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پیش از شروع درمان با پزشک مشورت کنید.
- مشکلات کلیوی یا وجود پروتئین در ادرار را به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- خستگی و ضعف
- فشار خون بالا
- اسهال یا کاهش اشتها
- خونریزی خفیفِ بینی (خوندماغ)
- زخم یا درد دهان
- خونریزی شدید یا غیرمعمول مثل استفراغ خونی، خون در مدفوع یا سرفهٔ خونی — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید و ناگهانی شکم همراه با تب یا استفراغ که میتواند نشانهٔ سوراخشدگی دستگاه گوارش باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای لختهٔ خون یا سکته مانند ضعف ناگهانیِ یکطرفهٔ بدن، اختلال گفتار، درد قفسهٔ سینه، تنگینفس ناگهانی یا تورم و درد پا — فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- سردرد بسیار شدید، تاری دید یا گیجیِ ناگهانی که میتواند نشانهٔ افزایش خطرناک فشار خون باشد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید حین تزریق مانند تنگینفس، تورم صورت یا لب، یا کهیرِ گسترده — بیدرنگ به تیم درمانی اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بواسیزوماب معمولاً همراه با داروهای شیمیدرمانیِ دیگر مصرف میشود که خودِ پزشک آنها را هماهنگ میکند، اما مصرف همزمان با داروهای رقیقکنندهٔ خون یا ضدالتهابهای غیراستروئیدی میتواند خطر خونریزی را بیشتر کند. ترکیب آن با برخی داروهای هدفمندِ دیگرِ سرطان نیز ممکن است خطر عوارضی مانند اختلالات خونی را افزایش دهد. همیشه فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بواسیزوماب میتواند برای جنین آسیبزا باشد، زیرا با روند رگزاییِ لازم برای رشد طبیعی جنین تداخل میکند؛ به همین دلیل مصرف آن در بارداری معمولاً توصیه نمیشود، مگر آنکه پزشک آن را ضروری تشخیص دهد. زنانی که امکان بارداری دارند باید پیش از شروع درمان، در طول آن و برای مدتی پس از پایان درمان از یک روشِ مطمئنِ پیشگیری از بارداری استفاده کنند و این موضوع را با پزشک هماهنگ کنند. دربارهٔ شیردهی نیز باید حتماً با پزشک مشورت شود، زیرا اطلاعات کافی دربارهٔ اثر این دارو بر شیرخوار در دست نیست.
نگهداری
بواسیزوماب معمولاً در بیمارستان یا مرکز درمانی نگهداری و آمادهسازی میشود، نه در منزل بیمار. این دارو باید در یخچال و دور از نور مستقیم نگهداری شود و هرگز نباید منجمد یا بهشدت تکان داده شود. اگر ویالی از این دارو موقتاً در اختیار شماست، آن را دور از دسترس و دید کودکان نگهدارید و پیش از هر استفاده تاریخ انقضای آن را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 25 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بواسیزوماب نوعی شیمیدرمانی است؟
۰۲چرا مصرف این دارو گاهی با خوندماغ یا فشار خون بالا همراه است؟
۰۳اگر قرار است جراحی شوم، تکلیف مصرف این دارو چیست؟
۰۴آیا بواسیزوماب بهصورت قرص یا کپسول مصرف میشود؟
۰۵آیا اواستین همان بواسیزوماب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۹ سازنده، در گروه L01XC07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.