بمپدوئیک اسید
بمپدوئیک اسید دارویی خوراکی از ردهٔ کاهندههای کلسترول است که کلسترول بد (LDL) خون را از راهی متفاوت با استاتینها پایین میآورد.
این دارو معمولاً برای پایینآوردنِ بیشترِ کلسترول در کسانی تجویز میشود که با وجودِ مصرفِ استاتین، یا به دلیلِ عدم تحملِ آن، هنوز کلسترولِ بالایی دارند و در معرضِ خطرِ بیماریهای قلبیعروقی هستند.
مهمترین نکته، احتمالِ افزایشِ اسیدِ اوریکِ خون و بروزِ حملهٔ نقرس با این داروست. خطرِ نادرِ آسیب یا پارگیِ تاندون هم وجود دارد، بهویژه در سالمندان یا کسانی که همزمان کورتیکواستروئید یا برخی آنتیبیوتیکها مصرف میکنند.
اگر درد یا تورمِ ناگهانی در مفصل یا تاندون، یا دردِ شدیدِ شکم داشتید، با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید؛ و اگر نشانههای حساسیتِ شدید مانندِ تورمِ صورت یا مشکل در تنفس دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بمپدوئیک اسید (Bempedoic Acid) دارویی از ردهٔ کاهندههای کلسترول است که در گروهِ درمانیِ قلب و عروق جای میگیرد. این دارو در کبد فعال میشود و با مهارِ یکی از آنزیمهای مؤثر در مسیرِ ساختِ کلسترول، باعث میشود کبد کلسترولِ بدِ (LDL) بیشتری را از خون بردارد. از آنجا که محلِ اثرِ آن عمدتاً کبد است، نه بافتِ عضلانی، عوارضِ عضلانیِ شبیهِ استاتینها در آن کمتر دیده میشود. این دارو معمولاً همراه با رژیمِ غذایی و در کنارِ استاتین، یا برای کسانی که استاتین را تحمل نمیکنند، برای کاهشِ بیشترِ کلسترول بهکار میرود.
موارد مصرف
- کاهشِ بیشترِ کلسترولِ بدِ (LDL) در کنارِ رژیمِ غذایی و استاتین، وقتی استاتین بهتنهایی کافی نبوده است
- درمانِ کمکی در کلسترولِ خانوادگیِ نوعِ هتروزیگوت (نوعی افزایشِ ارثیِ کلسترول)
- کاهشِ خطرِ رویدادهای قلبیعروقی (مانندِ سکتهٔ قلبی) در افرادِ مبتلا به بیماریِ قلبیعروقیِ شناختهشده
- گزینهای برای کسانی که به دلیلِ عوارضِ عضلانی نمیتوانند استاتین مصرف کنند
روش مصرف
بمپدوئیک اسید بهصورتِ قرصِ خوراکی و معمولاً یکبار در روز مصرف میشود و میتوان آن را همراه با غذا یا بدونِ غذا میل کرد. بهتر است هر روز در یک ساعتِ مشخص مصرف شود تا رعایتِ منظمِ درمان سادهتر شود. قرص را کامل و با آب بخورید و آن را خرد یا نصف نکنید، مگر پزشک یا داروساز طورِ دیگری گفته باشد. این دارو برای کنترلِ طولانیمدتِ کلسترول است، نه رفعِ فوریِ علامت؛ پس حتی اگر احساسِ خوبی دارید، بدونِ مشورت با پزشک مصرف را قطع نکنید. مقدار و مدتِ دقیقِ درمان را پزشک بر اساسِ نسخه تعیین میکند و لازم است کلسترول و آزمایشهای دورهای طبقِ توصیهٔ او پیگیری شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش کلسترول بد (الدیال) در بزرگسالان مبتلا به افزایش کلسترول خون، همراه استاتین
با یا بدون غذا مصرف شود؛ چربی خون ۸ تا ۱۲ هفته پس از شروع و سپس طبق برنامه پیگیری بررسی شود.
کلسترول خانوادگی نوع هتروزیگوت
در سابقهٔ نقرس، اسیداوریک و علائم درد و تورم مفصل پیگیری شود.
کاهش خطر رویدادهای قلبیعروقی در افراد مبتلا به بیماری قلبیعروقی شناختهشده
با یا بدون غذا مصرف شود؛ در صورت درد یا تورم ناگهانی تاندون، فوراً به پزشک اطلاع دهید.
عدم تحمل استاتین بهعلت عوارض عضلانی
در سابقهٔ نقرس یا افزایش اسیداوریک، پایش اسیداوریک و علائم نقرس اهمیت دارد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به بمپدوئیک اسید یا هر یک از اجزای قرص
- سابقهٔ نقرس یا اسیدِ اوریکِ بالا
- سابقهٔ آسیب یا پارگیِ تاندون
- بیماریِ کبدی یا کلیوی
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفی، بهویژه استاتینها، کورتیکواستروئیدها یا آنتیبیوتیکهای فلوروکینولونی
عوارض احتمالی
- عفونتِ خفیفِ مجاریِ تنفسیِ فوقانی (مانندِ سرماخوردگی)
- گرفتگیِ عضلانی
- کمردرد یا دردِ دست و پا
- دردِ خفیفِ شکم
- افزایشِ خفیفِ اسیدِ اوریکِ خون بدونِ علامتِ مشخص
- کمخونیِ خفیف
- دردِ ناگهانی، تورم یا کبودی در ناحیهٔ تاندون (مثلاً پشتِ پاشنه یا مچِ دست) که میتواند نشانهٔ التهاب یا پارگیِ تاندون باشد؛ در این حالت فعالیت را متوقف کنید و سریع به پزشک مراجعه کنید.
- دردِ ناگهانی و شدیدِ مفصل همراه با قرمزی، گرمی و تورم که میتواند نشانهٔ حملهٔ نقرس باشد؛ موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای حساسیتِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرِعادی که میتواند نشانهٔ درگیریِ کبد باشد؛ به پزشک اطلاع دهید.
- احساسِ تپشِ نامنظم یا سریعِ قلب؛ در صورتِ بروز به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بمپدوئیک اسید میتواند سطحِ خونیِ برخی استاتینها، بهویژه سیمواستاتین و پراواستاتین، را بالا ببرد و خطرِ عوارضِ عضلانیِ آنها را بیشتر کند؛ به همین دلیل پزشک ممکن است دوزِ استاتینِ همراه را تنظیم کند. مصرفِ همزمان با برخی آنتیبیوتیکهای فلوروکینولونی یا کورتیکواستروئیدها نیز میتواند خطرِ آسیب یا پارگیِ تاندون را افزایش دهد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت، بهویژه هر داروی کاهندهٔ کلسترول یا هر آنتیبیوتیک، را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی و در صورتِ نیاز دوز یا زمانبندیِ مصرف تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ انسانیِ کافی دربارهٔ مصرفِ بمپدوئیک اسید در بارداری در دست نیست و در مطالعاتِ حیوانی، در دوزهای بالا، اثرِ نامطلوب بر جنین گزارش شده است. چون کنترلِ کلسترول معمولاً در دورانِ بارداری اولویتِ فوری نیست، این دارو عموماً برای مصرف در این دوران توصیه نمیشود و اگر باردار هستید یا قصدِ بارداری دارید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید. مشخص نیست این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه، پس تصمیمِ مصرف در دورانِ شیردهی را با پزشک در میان بگذارید.
نگهداری
قرصها را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب، در بستهٔ اصلیِ خود نگهداری کنید و همیشه دور از دسترسِ کودکان بگذارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 180 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بمپدوئیک اسید جایگزینِ استاتین است؟
۰۲چرا ممکن است پزشک آزمایشِ اسیدِ اوریک یا آزمایشِ کبد بخواهد؟
۰۳مصرفِ بمپدوئیک اسید چقدر طول میکشد تا اثرِ آن روی کلسترول دیده شود؟
۰۴آیا با مصرفِ این دارو باید ورزش را محدود کنم؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو را فراموش کنم چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۳ سازنده، در گروه C10AX15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.