بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · متفرقه

باریم سولفات

Barium Sulfate
رده ATC V08BA02شکل‌ها پودر برای سوسپانسیون، سوسپانسیوندوز 135 g، 1 g/1mLبرند در ایران ۵
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

باریم سولفات یک مادهٔ حاجبِ (کنتراست) رادیولوژی است که تقریباً وارد جریانِ خون نمی‌شود و برای واضح‌تر دیده‌شدنِ دستگاه گوارش زیرِ اشعهٔ ایکس به‌کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای تصویربرداری از مری، معده، رودهٔ باریک و رودهٔ بزرگ، مانند رادیوگرافیِ باریم و انمای باریم، استفاده می‌شود تا زخم، تنگی، پولیپ یا تومور آشکار شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

اگر سوراخ‌شدگی یا انسدادِ روده در شما مطرح یا محتمل باشد، این ماده نباید مصرف شود، زیرا نشتِ آن به داخلِ شکم می‌تواند خطرناک باشد.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پس از آزمایش چند روز مدفوع یا گاز دفع نکردید یا دردِ شدیدِ شکمی داشتید، با پزشک مشورت کنید؛ در صورتِ نشانه‌های حساسیتِ شدید مانند تورمِ صورت یا تنگیِ نفس، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Barium
۰۲

معرفی دارو

باریم سولفات نمکی معدنی و عملاً غیرقابل‌جذب است که در گروهِ موادِ حاجبِ (کنتراست) اشعهٔ ایکس جای می‌گیرد. برخلافِ نمک‌های محلولِ باریم که سمّی‌اند، این ترکیب تقریباً در آب و شیرهٔ گوارشی حل نمی‌شود و از دیوارهٔ رودهٔ سالم جذب نمی‌شود، به همین دلیل در دوزهای تشخیصی برای بدن ایمن در نظر گرفته می‌شود. این ماده به‌صورتِ سوسپانسیون خورده می‌شود یا از راهِ مقعد وارد روده می‌گردد، لایه‌ای نازک روی مخاطِ دستگاه گوارش می‌کشد و چون چگالیِ اتمیِ بالایی دارد، اشعهٔ ایکس را متوقف می‌کند و در تصویر به‌رنگِ سفید دیده می‌شود. این ویژگی به پزشک کمک می‌کند شکل، اندازه و سلامتِ داخلیِ مری، معده و روده‌ها را ارزیابی کند. کاربردِ آن کاملاً تشخیصی است و هیچ اثرِ درمانی ندارد.

۰۳

موارد مصرف

  • بررسیِ مری و معده با رادیوگرافیِ وعدهٔ باریم برای ارزیابیِ زخم، تنگی، فتق و اختلالِ بلع
  • انمای باریم برای بررسیِ رودهٔ بزرگ و رکتوم و یافتنِ پولیپ، دیورتیکول یا تومور
  • بررسیِ رودهٔ باریک با روشِ عبورِ باریم
  • ارزیابیِ عملکردِ بلع و خطرِ ورودِ غذا به ریه در رادیوگرافیِ ویدئوییِ بلع
  • بررسیِ نحوهٔ دفعِ روده در دفکوگرافی
۰۴

روش مصرف

باریم سولفات دارویی نیست که خودتان در خانه و به‌صورتِ روزانه مصرف کنید؛ این ماده فقط در مرکزِ تصویربرداری و زیرِ نظرِ تکنسین یا پزشکِ رادیولوژی، درست پیش یا حینِ انجامِ آزمایش، به‌صورتِ خوراکی نوشیده یا از راهِ مقعد وارد بدن می‌شود. پیش از آزمایش معمولاً باید طبقِ دستورِ مرکزِ تصویربرداری چند ساعت ناشتا بمانید یا برای انمای باریم رودهٔ خود را با ملین یا تنقیه آماده کنید، چون آمادگیِ درست کیفیتِ تصاویر را بسیار بهتر می‌کند. سوسپانسیون را باید پیش از مصرف کاملاً تکان دهید تا یکدست شود و به همان سرعت و روشی که تکنسین توضیح می‌دهد بنوشید. هرگونه پرسش دربارهٔ مدتِ ناشتایی یا مصرفِ داروهای روزانه‌تان در روزِ آزمایش را پیش از مراجعه با پزشک یا مرکزِ تصویربرداری در میان بگذارید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

بررسی مری، معده و دوازدهه با رادیوگرافی وعدهٔ باریم برای زخم، تنگی، فتق یا اختلال بلع

بزرگسالانمری: ۴۰ تا ۶۰ میلی‌لیتر سوسپانسیون خالص؛ معده و دوازدهه: ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلی‌لیتر در روش پرشدنی یا ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌لیتر خالص در روش دوگانه؛ یک نوبت هنگام تصویربرداری.
کودکاندوز ثابت ندارد؛ حجم لازم برای اتساع کامل مری یا معده بر اساس سن، وزن و بخش مورد بررسی تعیین می‌شود.

خوراکی و معمولاً ناشتا؛ پودر باید پیش از مصرف طبق دستور مرکز با آب آماده و سوسپانسیون پیش از مصرف خوب تکان داده شود. در خطر ورود به راه هوایی، آزمون با حجم کم آغاز می‌شود.

تنقیهٔ باریم برای بررسی رودهٔ بزرگ و راست‌روده؛ از جمله پولیپ، دیورتیکول یا تومور

بزرگسالانروش پرشدنی: ۵۰۰ میلی‌لیتر سوسپانسیون با ۱۰۰۰ میلی‌لیتر آب رقیق‌شده؛ روش دوگانه: ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌لیتر سوسپانسیون، رقیق‌شده با آب تا حجم نهایی ۶۰۰ میلی‌لیتر؛ یک نوبت از راه مقعد.
کودکاندوز ثابت ندارد؛ حجم مورد نیاز بر اساس سن، وزن، قطر روده و روش آزمون تنظیم می‌شود.

پس از تخلیهٔ روده و فقط در مرکز تصویربرداری انجام می‌شود؛ در شک به انسداد یا سوراخ‌شدگی روده نباید استفاده شود.

بررسی عبور باریم از رودهٔ باریک

بزرگسالاندر روش عبور کوتاه: ۱۰۰ میلی‌لیتر سوسپانسیون با ۱۵۰ میلی‌لیتر آب؛ در روش‌های کامل‌تر: ۵۰۰ میلی‌لیتر سوسپانسیون با ۷۵۰ میلی‌لیتر آب؛ هر دو به‌صورت یک نوبت خوراکی طبق پروتکل مرکز.
کودکاناز تولد تا کمتر از ۲ سال: ۳۰ تا ۷۵ میلی‌لیتر؛ ۲ تا کمتر از ۱۷ سال: ۷۵ تا ۴۸۰ میلی‌لیتر از سوسپانسیون آماده‌شده، با تنظیم بر اساس حجم روده و غلظت فرآورده.

معمولاً ناشتا انجام می‌شود؛ پس از آزمون، مصرف مایعات طبق دستور مرکز برای کاهش خطر یبوست و گیرکردن باریم مهم است.

ارزیابی عملکرد بلع و خطر ورود غذا به ریه در رادیوگرافی ویدئویی بلع

بزرگسالاندوز ثابت ندارد؛ در یک جلسه چند بلوس کوچک از مایعات و غذاهای با غلظت‌های مختلفِ مخلوط با باریم، تا تکمیل ارزیابی بلع، داده می‌شود.
کودکاندوز ثابت ندارد؛ بلوس‌های کوچک و متناسب با سن و توان بلع کودک، فقط طبق پروتکل تیم تصویربرداری داده می‌شود.

به‌دلیل خطر ورود باریم به راه هوایی، آزمون فقط زیر نظر تیم تخصصی انجام شود و در صورت بروز آسپیراسیون ادامهٔ تجویز متوقف شود.

دفکوگرافی برای بررسی نحوهٔ دفع روده و عملکرد راست‌روده

بزرگسالانحدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌لیتر خمیر نیمه‌جامد باریم از راه مقعد، یک نوبت بلافاصله پیش از تصویربرداری؛ مقدار تا پرشدن مناسب راست‌روده تنظیم می‌شود.

خمیر باید قوامی شبیه مدفوع داشته باشد و فقط توسط تیم تصویربرداری وارد راست‌روده شود؛ مصرف مایعات پس از آزمون طبق دستور مرکز انجام شود.

تنظیم دوز: باریم سولفات تقریباً جذب نمی‌شود؛ بنابراین در نارسایی کبدی و معمولاً نارسایی کلیه کاهش دوز ناشی از اختلال دفع لازم نیست، اما در نارسایی کلیه، کم‌آبی، یبوست، کاهش حرکات روده و سالمندان خطر اضافه‌بار مایع و گیرکردن باریم بیشتر است. این فرآورده معمولاً در یک جلسه و یک نوبت داده می‌شود، حداکثر روزانهٔ ثابتی ندارد و مقدار دقیق را پزشک یا رادیولوژیست بر اساس نوع آزمون، سن، وزن، وضعیت بالینی و عملکرد کلیه و کبد تعیین می‌کند.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به باریم سولفات یا اجزای طعم‌دهنده و افزودنیِ سوسپانسیون واکنشِ حساسیتی داشته‌اید، به تیمِ تصویربرداری اطلاع دهید
  • اگر احتمالِ سوراخ‌شدگی یا انسدادِ روده در شما مطرح است، حتماً پیش از آزمایش پزشک را آگاه کنید
  • اگر به‌تازگی جراحیِ گوارشی داشته‌اید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید
  • در صورتِ اختلالِ بلع یا سابقهٔ ورودِ غذا به ریه، تیمِ تصویربرداری باید از پیش مطلع باشد
  • بارداریِ قطعی یا احتمالی را پیش از انجامِ هر آزمایشِ اشعهٔ ایکس حتماً اطلاع دهید
  • سابقهٔ یبوستِ شدید یا بیماری‌های رودهٔ بزرگ را با پزشک در میان بگذارید
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • یبوستِ موقت پس از آزمایش
  • مدفوعِ سفید یا کم‌رنگ تا چند روز
  • نفخ و دلدردِ خفیف
  • حالتِ تهوع
  • طعمِ گچی یا نامطبوع در دهان پس از مصرفِ خوراکی
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نبودِ دفعِ مدفوع یا گاز به مدتِ چند روز پس از آزمایش: با پزشک تماس بگیرید، زیرا ممکن است نشانهٔ گیرکردنِ باریم در روده باشد
  • دردِ شدید و مداومِ شکم همراه با تب یا سفتیِ شکم: فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • سرفه، تنگیِ نفس یا دردِ قفسهٔ سینه پس از قورت‌دادنِ باریم: فوراً به اورژانس مراجعه کنید، زیرا ممکن است باریم وارد ریه شده باشد
  • نشانه‌های حساسیتِ شدید مانند کهیرِ گسترده، تورمِ صورت یا لب‌ها و تنگیِ نفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

چون باریم سولفات تقریباً در رودهٔ سالم حل و جذب نمی‌شود، تداخلِ دارویی به‌شکلِ معمول ندارد، اما به‌صورتِ فیزیکی می‌تواند جذبِ برخی داروهای خوراکیِ هم‌زمان را کاهش دهد یا به تأخیر بیندازد، پس بهتر است فاصلهٔ زمانیِ مصرفِ داروهای دیگر با این آزمایش رعایت شود. باقی‌ماندهٔ باریم در دستگاه گوارش ممکن است تا چند روز روی نتیجهٔ آزمایش‌های تصویربرداریِ دیگر مانند سی‌تی‌اسکن یا سونوگرافی اثر بگذارد، پس اگر قرار است آزمایشِ دیگری هم انجام دهید، حتماً به پزشک بگویید. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایتان را همیشه به پزشک و داروساز بگویید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

باریم سولفات به مقدارِ قابلِ‌توجهی وارد خونِ مادر یا شیر نمی‌شود، اما این آزمایش معمولاً با اشعهٔ ایکس همراه است و پزشک پیش از انجامِ آن در دورانِ بارداری، سودمندیِ آزمایش را در برابرِ خطرِ احتمالی می‌سنجد و فقط در صورتِ ضرورت آن را درخواست می‌کند. اگر شیرده هستید یا احتمالِ بارداری می‌دهید، پیش از آزمایش حتماً به پزشک یا مرکزِ تصویربرداری اطلاع دهید تا ایمن‌ترین تصمیم برایتان گرفته شود.

۱۰

نگهداری

اگر پودر یا سوسپانسیونِ باریم سولفات برای آماده‌سازیِ خانگی به شما داده شده، آن را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه دارید و درِ ظرف را پس از هر بار استفاده محکم ببندید. پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید، فرآورده را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و طبقِ راهنمای برچسب، پیش از استفاده آن را خوب تکان دهید تا یکدست شود.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
پودر برای سوسپانسیون135 g
پودر برای سوسپانسیون1 g / 1mL
سوسپانسیون1 g / 1mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۵ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
باریوم سولفات BARIUM SULFATE
1 BOTTLE in 1 BOX
Snow Pharmaceuticals, LLC
سوسپانسیون
باریم سولفات BARIUM SULFATE
1 SACHET in 1 BOX
داروسازی اکسیر
پودر برای سوسپانسیون
باریم سولفات BARIUM SULFATE
15 SACHET in 1 BOX · 20 SACHET in 1 BOX
فارماشیمی
پودر برای سوسپانسیون
باریم سولفات 135 گرمی ساشه BARIUM SULFATE 135G SACHET
فارماشیمی
پودر برای سوسپانسیون
باریم سولفات-شفا® 135گ ساشه BARIUM SULFATE-SHAFA® 135G SACHET
لابراتوار داروسازی و بهداشتی شفا
پودر برای سوسپانسیون
باریم نیکسادا BARIUM NIXADA
1 BOTTLE in 1 BOX
نیک سامان دارو
سوسپانسیون
بارکس BAREX
1 BOTTLE in 1 BOX · 15 SACHET in 1 BOX
کارخانجات دارو پخش
سوسپانسیونپودر برای سوسپانسیون
باریم سولفات 135 گرمی ساشه BARIUM SULFATE 135G SACHET
کارخانجات دارو پخش
پودر برای سوسپانسیون
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا بعد از آزمایشِ باریم، مدفوعم سفید می‌شود؟
چون بخشی از باریمی که خورده‌اید تا چند روز در رودهٔ بزرگ باقی می‌ماند و رنگِ آن روی مدفوع اثر می‌گذارد. این وضعیت معمولاً طبیعی است و با نوشیدنِ مایعاتِ کافی طیِ چند روز برطرف می‌شود.
۰۲آیا باریم سولفات چون از فلزاتِ سنگین است، برای بدن خطرناک است؟
باریم سولفات برخلافِ نمک‌های محلولِ باریم تقریباً در آب حل نمی‌شود و از رودهٔ سالم جذب نمی‌شود، به همین دلیل در آزمایش‌های تشخیصی برای بدن بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود. نگرانیِ جدی تنها زمانی مطرح است که رودهٔ سوراخ‌شده یا مسدود باشد.
۰۳چرا باید پیش از آزمایش ناشتا باشم یا رودهٔ خود را آماده کنم؟
معدهٔ خالی و رودهٔ تمیز باعث می‌شود باریم سولفات به‌خوبی روی دیوارهٔ گوارش بنشیند و تصاویرِ واضح‌تری به‌دست آید. اگر غذا یا مدفوع در مسیر باقی بماند، ممکن است ضایعاتِ کوچک دیده نشوند.
۰۴بعد از آزمایش برای رفعِ یبوست چه کنم؟
نوشیدنِ آبِ فراوان و کمی فعالیتِ بدنیِ سبک معمولاً به دفعِ باریمِ باقی‌مانده کمک می‌کند. اگر پس از چند روز اصلاً مدفوع یا گاز دفع نکردید، با پزشکِ خود تماس بگیرید.
۰۵تفاوتِ باریم سولفات با موادِ حاجبِ یددار چیست؟
باریم سولفات مخصوصِ تصویربرداریِ گوارشی از راهِ خوراکی یا مقعدی است و از رودهٔ سالم جذب نمی‌شود، در حالی‌که موادِ حاجبِ یددار معمولاً تزریقی‌اند و وارد جریانِ خون می‌شوند. انتخاب بین این دو را پزشک بر اساسِ نوعِ آزمایش و شرایطِ بیمار تعیین می‌کند.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۵ برند از ۶ سازنده، در گروه V08BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.