ملانوسیت-کراتینوسیت اتولوگ پوستی
ریکالرسل سوسپانسیونی از سلولهای ملانوسیت و کراتینوسیتِ پوستِ خودِ بیمار است که در یک جلسهٔ درمانی از نمونهٔ کوچکی از پوستِ سالمِ او تهیه و روی ناحیهٔ آمادهشدهٔ پوست اعمال میشود.
بیشتر برای بازگرداندنِ رنگدانهٔ پوست در لکههای سفیدِ پایدارِ ویتیلیگو و کمک به ترمیمِ زخمهای پوستیِ وسیع مانندِ سوختگی به کار میرود.
چون این سلولها از بدنِ خودِ فرد گرفته میشوند خطرِ پسزدنِ ایمنی پایین است، اما این روش باید فقط توسطِ پزشکِ متخصص و در مرکزِ درمانیِ مجهز انجام شود.
اگر محلِ نمونهبرداری یا محلِ درمان نشانههای عفونت، خونریزیِ مداوم یا دردِ شدید نشان داد، یا رنگآمیزیِ پوست پس از گذشتِ چند ماه بازنگشت، حتماً با پزشک مشورت کن.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ریکالرسل نامِ تجاریِ فرآوردهای سلولی و اتولوگ (Autologous) است که از نمونهٔ بسیار کوچکی از پوستِ سالمِ خودِ بیمار تهیه میشود و حاویِ ملانوسیت (سلولهای رنگدانهسازِ پوست) و کراتینوسیت (سلولهای اصلیِ لایهٔ روییِ پوست) است. این سوسپانسیونِ سلولی در همان جلسهٔ درمانی، با دستگاهی مخصوص از نمونهٔ پوستی جدا و آماده میشود و سپس روی ناحیهای از پوست که پیشتر توسطِ پزشک آمادهسازی شده (برای نمونه با لیزر یا درمابریژن) پاشیده یا اعمال میگردد. هدفِ اصلیِ آن، کمک به بازسازیِ رنگدانهٔ پوست در لکههای سفیدِ پایدار یا پشتیبانی از ترمیمِ زخمهای پوستیِ وسیع است. چون سلولها از بدنِ خودِ فرد گرفته میشوند، خطرِ پسزدنِ ایمنی یا انتقالِ بیماری از فردِ دیگر وجود ندارد. این روش تنها در مراکزِ درمانیِ مجهز و توسطِ پزشکِ متخصص، معمولاً متخصصِ پوست یا جراحِ پلاستیک، انجام میشود.
موارد مصرف
- بازگرداندنِ رنگدانهٔ پوست در لکههای سفیدِ پایدارِ ناشی از ویتیلیگو
- کمک به ترمیمِ زخمهای پوستیِ وسیع، از جمله سوختگیهای عمیق
- کاهشِ نیاز به برداشتنِ پوستِ سالمِ بیشتر برای پیوند، در آسیبهای گستردهٔ پوستی
- کمک به بازسازیِ رنگدانهٔ پوست در برخی اسکارها یا نواحیِ بیرنگشده پس از جراحی یا آسیب
روش مصرف
این فرآورده دارویی نیست که در خانه مصرف شود؛ کاربردِ آن یک روشِ درمانیِ تخصصی است که تنها باید توسطِ پزشکِ متخصص، در مطب یا اتاقِ عملِ مجهز، انجام شود. معمولاً ابتدا با بیحسیِ موضعی، نمونهٔ بسیار نازک و کوچکی از پوستِ سالمِ بیمار (اغلب از ناحیهای کمنمایان مانندِ ران) برداشته و در همان جلسه با دستگاهِ مخصوص به سوسپانسیونِ سلولی تبدیل میشود؛ این سوسپانسیون سپس روی ناحیهای از پوست که پیشتر توسطِ پزشک آماده شده، پاشیده یا اعمال میشود. مراقبت از هر دو محل، یعنی محلِ نمونهبرداری و محلِ درمان، در روزها و هفتههای پس از روش (پانسمان، پرهیز از نورِ مستقیمِ آفتاب، خودداری از خاراندن) اهمیت دارد و باید دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک انجام شود. نتیجه بهتدریج و طیِ چند هفته تا چند ماه ظاهر میشود و پیگیریِ منظم با پزشک برای ارزیابیِ روندِ بهبودی ضروری است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بازگرداندن رنگدانهٔ پوست در لکههای سفیدِ پایدارِ ناشی از ویتیلیگو
برای ویتیلیگوی پایدار و در شرایط استریل انجام میشود؛ تکرار درمان به پاسخ درمانی و پروتکل مرکز بستگی دارد.
کمک به ترمیم زخمهای پوستی وسیع، از جمله سوختگیهای عمیق
پیش از استفاده باید عفونت کنترل و بستر زخم آماده شود؛ برنامهٔ تکرار ثابت ندارد.
کاهش نیاز به برداشت پوست سالمِ بیشتر برای پیوند در آسیبهای گستردهٔ پوستی
هدف، افزایش پوشش ناحیهٔ آسیبدیده با کاهش وسعت پوست برداشتشده از محل دهنده است.
کمک به بازسازی رنگدانهٔ پوست در برخی جای زخمها یا نواحی بیرنگشده پس از جراحی یا آسیب
انتخاب بیمار به پایداری ضایعه، عمق جای زخم، خونرسانی مناسب و نبود عفونت بستگی دارد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به بیحسیِ موضعی یا موادِ ضدعفونیکننده و آمادهسازیِ پوست
- هرگونه بیماری یا عفونتِ فعالِ پوستی در ناحیهٔ نمونهبرداری یا محلِ درمان
- اختلالاتِ انعقادِ خون یا مصرفِ داروهای رقیقکنندهٔ خون
- بیماریهای زمینهای مانندِ دیابت یا هر عاملی که روندِ بهبودِ زخم را کند میکند
- بارداری یا شیردهی، و در کودکان و سالمندان نیازِ بررسیِ دقیقترِ پزشک برای تناسبِ روش
- سابقهٔ اسکارِ ضخیم یا کلوئید در پوست
عوارض احتمالی
- دردِ خفیف، قرمزی یا تورم در محلِ نمونهبرداری و محلِ درمان
- خارش در طیِ روندِ بهبودی
- خشکی، پوستهپوستهشدن یا حساسیتِ موقتِ پوست در ناحیهٔ درمانشده
- رنگآمیزیِ نامنظم یا موقتِ پوست در ابتدای دورهٔ بهبودی
- نشانههای عفونت مانندِ افزایشِ قرمزی، گرمی، تورمِ فزاینده یا ترشحِ چرکی همراه با تب: فوراً به پزشک مراجعه کنید
- خونریزیِ محلِ نمونهبرداری که بندنمیآید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت یا گلو و تنگیِ نفس: با اورژانس تماس بگیرید
- شکلگیریِ اسکارِ ضخیم، برجسته یا کلوئیدیِ غیرمنتظره
- بهبودنیافتنِ زخم یا بازشدنِ مجددِ آن پس از گذشتِ زمانِ معمولِ ترمیم
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این روش برخلافِ داروهای خوراکی بهطورِ مستقیم واردِ تداخلِ شیمیایی با سایرِ داروها نمیشود، اما برخی داروها و شرایط میتوانند روی نتیجهٔ درمان و روندِ بهبودیِ زخم اثر بگذارند. برای نمونه، داروهای رقیقکنندهٔ خون خطرِ خونریزیِ محلِ نمونهبرداری را بالا میبرند و داروهای سرکوبکنندهٔ سیستمِ ایمنی یا کورتیکواستروئیدها میتوانند بهبودِ زخم و جاگیریِ سلولها را کندتر کنند. پیش از انجامِ این روش، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا ایمنیِ کامل بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ تخصصیِ کافی دربارهٔ انجامِ این روش در دورانِ بارداری یا شیردهی در دست نیست. چون در بیشترِ موارد یک اقدامِ انتخابی و غیرِاورژانسی است، معمولاً پزشکان ترجیح میدهند آن را تا پس از پایانِ بارداری و دورانِ شیردهی به تعویق بیندازند. در مواردِ ضروریتر، مانندِ درمانِ زخمهای وسیع، تصمیمگیری باید با سنجشِ دقیقِ سود و خطر و تنها با نظرِ پزشکِ معالج انجام شود.
نگهداری
این فرآورده برخلافِ بیشترِ داروها در خانه نگهداری نمیشود؛ سوسپانسیونِ سلولی بلافاصله پس از آمادهسازی و در همان جلسهٔ درمانی توسطِ تیمِ پزشکی روی پوست اعمال میشود و امکانِ ذخیرهسازیِ آن برای مصرفِ بعدی وجود ندارد. وسایلِ پانسمان یا کِرمهایی را که پزشک برای مراقبتِ پس از روش تجویز میکند، طبقِ دستورِ رویِ بستهبندی، دور از دسترسِ کودکان و با توجه به تاریخِ انقضا نگهداری کن.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 4 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱این روش برای چه کسانی مناسب است؟
۰۲چقدر طول میکشد تا نتیجه دیده شود؟
۰۳آیا محلِ نمونهبرداریِ پوست جای زخم بهجا میگذارد؟
۰۴آیا این روش دردناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه D11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.