آسناپین
آسناپین یک داروی ضدروانپریشی نسل دوم (آتیپیک) است که با اثرگذاری بر گیرندههای دوپامین و سروتونین در مغز، به تنظیم افکار، خلق و رفتار کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمان اسکیزوفرنی و دورههای حاد شیدایی یا مختلط در اختلال دوقطبی نوع یک در بزرگسالان تجویز میشود، گاهی بهتنهایی و گاهی همراه داروهای دیگر.
این قرص باید زیر زبان گذاشته شود تا کاملاً حل شود، نه قورت داده شود؛ قورتدادن آن اثربخشی دارو را بهشدت کم میکند.
اگر تب بالا، سفتی شدید عضلات، حرکات غیرارادی جدید یا نشانههای واکنش آلرژیک شدید دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ برای هر تغییر نگرانکننده در خلق یا رفتار هم با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آسناپین از خانوادهٔ داروهای ضدروانپریشی نسل دوم (آتیپیک) است و در گروه درمانی داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی مرکزی قرار میگیرد. این دارو با تعدیل فعالیت گیرندههای دوپامین و سروتونین در مغز، به کاهش علائمی مانند توهم، هذیان، بینظمی فکر و نوسان شدید خلق کمک میکند. ویژگی متمایز آسناپین این است که بهصورت قرص زیرزبانی مصرف میشود، نه قرص خوراکی معمولی، چون در صورت قورتدادن، جذب آن از دستگاه گوارش بسیار ضعیف خواهد بود. هدف اصلی درمان، کنترل علائم حاد روانی و پیشگیری از بازگشت آنها در درازمدت است، آن هم با کمترین آسیب به زندگی روزمرهٔ فرد. مصرف این دارو همیشه باید زیر نظر مستقیم روانپزشک انجام شود.
موارد مصرف
- درمان اسکیزوفرنی در بزرگسالان
- درمان دورههای حاد شیدایی یا مختلط در اختلال دوقطبی نوع یک
- درمان کمکی همراه با لیتیوم یا والپروات در اختلال دوقطبی
- درمان نگهدارنده برای پیشگیری از عود اختلال دوقطبی نوع یک
- کنترل علائم روانپریشی مانند توهم و هذیان
روش مصرف
آسناپین را دقیقاً طبق دستور پزشک و بر روی برنامهای منظم مصرف کنید. قرص را زیر زبان بگذارید و اجازه دهید بدون جویدن یا قورتدادن، بهطور کامل حل شود؛ تا حدود ده دقیقه پس از آن از خوردن و آشامیدن خودداری کنید تا جذب دارو دچار اختلال نشود. بهتر است زمان مصرف در هر روز ثابت باشد تا اثر دارو یکنواختتر بماند. حتی اگر حالتان بهتر شد، بدون هماهنگی با پزشک، مصرف را قطع یا مقدار آن را تغییر ندهید، چون قطع ناگهانی میتواند به بازگشت علائم یا بروز عوارض دیگر بینجامد. مقدار دقیق و مدت درمان شما را فقط پزشک معالج، متناسب با شرایط خودتان، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اسکیزوفرنی در بزرگسالان و علائم روانپریشی همراه آن مانند توهم و هذیان
دوز ۱۰ میلیگرم هر ۱۲ ساعت معمولاً سود بیشتری از ۵ میلیگرم ندارد و ممکن است عوارض بیشتری ایجاد کند.
دورهٔ حاد شیدایی یا مختلط در اختلال دوقطبی نوع ۱
افزایش دوز در کودکان باید مرحلهای و دقیق باشد.
درمان کمکی اختلال دوقطبی نوع ۱ همراه با لیتیوم یا والپروات
دوز لیتیوم یا والپروات و پایش آزمایشهای مربوط به آنها جداگانه تنظیم میشود؛ در صورت پاسخ، ادامهٔ درمان پس از دورهٔ حاد ممکن است لازم باشد.
درمان نگهدارندهٔ اختلال دوقطبی نوع ۱ برای پیشگیری از عود
نیاز به ادامهٔ درمان و عوارض باید بهصورت دورهای ارزیابی شود و قطع دارو بدون نظر پزشک انجام نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به آسناپین یا هر یک از اجزای آن حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان، بهویژه داروهای آرامبخش یا قلبی، را به پزشک نشان دهید.
- سابقهٔ بیماری قلبی، فشار خون پایین یا اختلال ریتم قلب را بازگو کنید.
- ابتلا به دیابت، اختلال چربی خون یا اضافهوزن را با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو میتواند بر آنها اثر بگذارد.
- اگر بیماری کبدی شدید دارید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید؛ ممکن است این دارو برای شما مناسب نباشد.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و نیز سابقهٔ تشنج یا زوال شناخت، پیش از شروع دارو با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساس خستگی
- بیحسی یا کرختی موقت دهان و زبان پس از مصرف
- سرگیجه
- افزایش اشتها و افزایش وزن
- بیقراری یا لرزش خفیف دستها
- خشکی دهان
- تب بالا، سفتی شدید عضلات، تعریق زیاد و گیجی ناگهانی: این علائم میتوانند نشانهٔ یک واکنش نادر اما خطرناک باشند؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس و بلع: نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است؛ بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید.
- غش، تپش نامنظم قلب یا سرگیجهٔ شدید هنگام بلندشدن: میتواند نشانهٔ افت فشار یا اختلال ریتم قلب باشد؛ به پزشک اطلاع دهید و در صورت شدت، به اورژانس مراجعه کنید.
- حرکات غیرارادی و تکرارشوندهٔ صورت، زبان یا اندامها: میتواند نشانهٔ یک عارضهٔ دیرپا در سیستم عصبی باشد؛ هرچه زودتر با پزشک تماس بگیرید.
- بدترشدن ناگهانی خلق، افکار آسیب به خود یا رفتار غیرمعمول: بیدرنگ با خانواده، پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
- تشنگی زیاد، ادرار زیاد یا خستگی غیرعادی که ممکن است نشانهٔ بالارفتن قند خون باشد: در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آسناپین میتواند با داروهای آرامبخش، الکل، بنزودیازپینها و مسکنهای مخدر تداخل کند و خوابآلودگی را تشدید کند. مصرف همزمان با سایر داروهای ضدروانپریشی یا داروهایی که ریتم قلب را تحت تأثیر قرار میدهند نیز باید با احتیاط و زیر نظر پزشک انجام شود. برخی داروها مانند فلووکسامین میتوانند سطح خونی آسناپین را بالا ببرند، و آسناپین نیز ممکن است اثر برخی داروهای دیگر مانند پاروکستین را تقویت کند. داروهای پایینآورندهٔ فشار خون نیز در ترکیب با آسناپین میتوانند خطر افت فشار و سرگیجه را بیشتر کنند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ بیخطربودن کامل آسناپین در بارداری در دست نیست و مصرف داروهای این خانواده در سهماههٔ پایانی بارداری میتواند در نوزاد علائم گذرا مانند بیقراری یا لرزش ایجاد کند. تصمیم مصرف در دوران بارداری باید با سنجش دقیق سود و خطر و تنها زیر نظر پزشک گرفته شود؛ بدون هماهنگی با پزشک، خودسرانه مصرف را قطع نکنید، چون بازگشت ناگهانی علائم نیز میتواند خطرناک باشد. مقدار کمی از این دارو ممکن است در شیر مادر ترشح شود، بنابراین شیردهی در دوران مصرف آسناپین باید با نظر پزشک باشد.
نگهداری
آسناپین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرص را تا لحظهٔ مصرف در بلیستر اصلی خود نگه دارید و هنگام بازکردن، فویل روی آن را با احتیاط جدا کنید تا قرص نشکند. این دارو، مانند همهٔ داروها، باید دور از دید و دسترس کودکان نگهداری شود. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید قرص آسناپین را زیر زبان بگذارم و آن را قورت ندهم؟
۰۲چرا بعد از مصرف این قرص، دهانم برای مدتی بیحس میشود؟
۰۳آیا بلافاصله بعد از مصرف قرص میتوانم چیزی بخورم یا بنوشم؟
۰۴آیا آسناپین باعث افزایش وزن میشود؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کنم، چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N05AH05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.