آمینوبنزوات پتاسیم
آمینوبنزوات پتاسیم دارویی از دستهٔ داروهای ضدفیبروز است که برای نرمترکردن و کاهشِ بافتِ اسکاری (فیبروزی) در برخی بیماریهای پوست و بافتِ همبند به کار میرود.
بیشترین کاربردِ آن در بیماریهای همراه با سفتی و فیبروزِ پوست مانندِ اسکلرودرمی، درماتومیوزیت و بیماریِ پیرونی است.
این دارو میتواند به کبد آسیب برساند؛ به همین دلیل در طولِ درمان باید عملکردِ کبد بهطورِ منظم بررسی شود.
در صورتِ زردیِ پوست یا چشم، خستگیِ غیرعادی، تیرهشدنِ ادرار یا هر واکنشِ پوستیِ ناگهانی، در اسرعوقت با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آمینوبنزوات پتاسیم نمکِ پتاسیمیِ اسیدِ پارا-آمینوبنزوئیک است و در گروهِ داروهای ضدفیبروز جای میگیرد. مکانیسمِ دقیقِ اثرِ آن بهطورِ کامل شناختهنشده، اما تصور میشود با بهبودِ اکسیژنرسانی به بافت و کاهشدادنِ سرعتِ تبدیلِ بافتِ سالم به بافتِ اسکاری عمل میکند. این دارو سالهاست در درمانِ بیماریهایی که با سفتی و فیبروزِ پوست و بافتِ زیرِ آن همراهاند به کار میرود. هدفِ اصلیِ درمان، نرمترکردنِ بافتِ فیبروزی و بهبودِ انعطافپذیریِ پوست است، نه درمانِ قطعیِ بیماریِ زمینهای. پاسخ به این دارو معمولاً تدریجی است و صبر و پایبندی به درمان اهمیتِ زیادی دارد.
موارد مصرف
- اسکلرودرمیِ موضعی (مورفیا) و اسکلرودرمیِ خطی
- اسکلرودرمیِ سیستمیک و سفتیِ گستردهٔ پوست
- بیماریِ پیرونی (خمیدگیِ دردناکِ ناشی از پلاکِ فیبروزی)
- درماتومیوزیت
روش مصرف
این دارو معمولاً بهصورتِ پودر یا قرص و در چند نوبتِ روزانه مصرف میشود؛ خوردنِ آن همراه با غذا میتواند از ناراحتیِ گوارشی بکاهد. اگر از شکلِ پودری استفاده میکنید، آن را طبقِ توضیحِ داروساز در مقدارِ مشخصی آب یا آبِمیوه حل کنید و بلافاصله بنوشید، نه اینکه از پیش آماده و نگهداری شود. چون اثرِ این دارو تدریجی است و رسیدن به نتیجهٔ درمانی معمولاً هفتهها تا چند ماه طول میکشد، پایبندی به برنامهٔ مصرفِ تجویزشده اهمیتِ زیادی دارد و نباید بدونِ مشورتِ پزشک، مصرف را ناگهان قطع یا دوز را خودسرانه تغییر داد. مقدارِ دقیقِ مصرف در هر نوبت و تعدادِ نوبتهای روزانه را فقط پزشک یا داروسازِ شما بر اساسِ شرایطِ بالینیتان تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اسکلرودرمی موضعی (مورفهآ) و اسکلرودرمی خطی
پودر را خشک مصرف نکنید؛ آن را در آب سرد یا آبمیوه حل کنید و همراه غذا بنوشید. پاسخ درمانی ممکن است پس از ۳ ماه یا بیشتر ظاهر شود.
اسکلرودرمی سیستمیک و سفتی گستردهٔ پوست
مصرف منظم لازم است؛ پودر را پیش از مصرف در آب سرد یا آبمیوه حل کنید. اثر درمانی ممکن است پس از ۳ ماه یا بیشتر آشکار شود.
بیماری پیرونی (خمیدگی دردناک آلت ناشی از پلاک فیبروزی)
پودر را خشک نخورید و هر نوبت را همراه غذا مصرف کنید؛ طول درمان معمولاً نباید از ۱ سال بیشتر شود.
درماتومیوزیت
مصرف همراه غذا یا میانوعده احتمال ناراحتی گوارشی و افت قند هنگام کمخوری را کاهش میدهد؛ پودر باید در آب یا آبمیوه حل شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به آمینوبنزوات پتاسیم یا ترکیباتِ مشابه
- بیماریِ کبدی یا سابقهٔ اختلال در عملکردِ کبد
- بیماریِ کلیوی، بهویژه بهدلیلِ محتوایِ پتاسیمِ این دارو
- دیابت و مصرفِ داروهای پایینآورندهٔ قندِ خون
- مصرفِ همزمانِ آنتیبیوتیکهای سولفونامیدی
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
عوارض احتمالی
- تهوع و بیاشتهایی
- ناراحتیِ گوارشی و سوءهاضمه
- بثوراتِ خفیفِ پوستی
- تبِ خفیف
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرعادی: میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد؛ در صورتِ بروز، سریع به پزشک مراجعه کنید.
- لرزش، تعریقِ شدید یا سرگیجهٔ ناگهانی، بهویژه در افرادِ دیابتی: میتواند نشانهٔ افتِ قندِ خون باشد؛ به پزشک اطلاع دهید.
- بثوراتِ گسترده، تاول یا پوستهریزیِ شدیدِ پوست: نشانهٔ واکنشِ حساسیتیِ جدی است؛ مصرفِ دارو را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- تورمِ صورت و گلو یا تنگیِ نفس: نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آمینوبنزوات پتاسیم میتواند اثرِ ضدباکتریاییِ آنتیبیوتیکهای سولفونامیدی را کاهش دهد؛ به همین دلیل مصرفِ همزمانِ این دو معمولاً توصیه نمیشود. این دارو همچنین ممکن است اثرِ داروهای پایینآورندهٔ قندِ خون را تشدید کند و خطرِ افتِ قندِ خون را بالا ببرد. از آنجا که حاویِ پتاسیم است، مصرفِ همزمان با مکملهای پتاسیم یا داروهایی که پتاسیمِ خون را افزایش میدهند نیز باید با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی و مطمئن دربارهٔ بیخطربودنِ این دارو در بارداری و شیردهی در دسترس نیست. به همین دلیل، مصرفِ آن در این دوران فقط زمانی توصیه میشود که پزشک، پس از سنجشِ فایده و خطر، آن را ضروری بداند. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور و گرمای مستقیم نگهداری کنید. آن را دور از دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضایِ آن را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید و آن را در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب نریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پودر | 500 mg |
| پودر | 3 g |
| قرص | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا اثرِ این دارو اینقدر طول میکشد؟
۰۲آیا مصرفِ این دارو نیاز به آزمایشِ خون دارد؟
۰۳آیا مصرفِ همزمانِ این دارو با آنتیبیوتیک مشکلی دارد؟
۰۴چرا بعضی از اشکالِ این دارو بهصورتِ پودر است؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۱ سازنده، در گروه D11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.