آلمتوزومب
آلمتوزومب یک پادتن تکدودمانی و داروی تعدیلکنندهٔ سیستم ایمنی است. با کاهش موقت برخی لنفوسیتها، فعالیت نابجای ایمنی یا سلولهای بدخیم بی را کم میکند و به شکل کنسانتره برای انفوزیون وریدی عرضه میشود.
بیشتر برای اماس عودکننده با فعالیت بالا در بزرگسالانی بهکار میرود که درمانهای قبلی کافی نبوده یا بیماری بهسرعت پیش میرود. برخی فرآوردههای آن برای لوسمی لنفوسیتی مزمن سلول بی نیز، فقط زیر نظر متخصص خون، استفاده میشوند.
آلمتوزومب میتواند هنگام انفوزیون واکنش شدید ایجاد کند و حتی ماهها یا سالها بعد باعث بیماریهای خودایمنی، افت سلولهای خونی، عفونت جدی یا آسیب کلیه و کبد شود. پایش آزمایشگاهی طولانیمدت و توجه به نشانههای هشدار ضروری است.
اگر عفونت فعال، بیماری تیروئید یا خودایمنی، مشکل قلبی، فشارخون کنترلنشده، بیماری کلیه یا کبد، اختلال خونریزی یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون دارید، پیش از درمان اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، واکسنهای اخیر و همهٔ داروها و مکملها نیز باید از قبل بررسی شوند.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آلمتوزومب با نامهای تجاری لمترادا و آلمتوزومب شناخته میشود و در ردهٔ داروهای ضدسرطان و تعدیلکنندهٔ ایمنی قرار دارد. این پادتن به نشانهای روی لنفوسیتهای بی و تی متصل میشود و با کاهش این سلولها، فعالیت نابجای سیستم ایمنی یا سلولهای بدخیم بی را کم میکند؛ بازسازی سلولها بهتدریج رخ میدهد. در اماس، هدف کاهش عود و فعالیت بیماری است و در لوسمی لنفوسیتی مزمن سلول بی، هدف کاهش سلولهای سرطانی است. فرآوردهٔ دادهشده کنسانترهٔ تزریقی با قدرت ۱۰ میلیگرم در هر میلیلیتر است که پس از رقیقسازی بهصورت انفوزیون وریدی در مرکز درمانی داده میشود.
موارد مصرف
- اماس عودکننده ـ فروکشکنندهٔ بسیار فعال در بزرگسالان، وقتی فعالیت بیماری با درمانهای پیشین کافی کنترل نشده است.
- اشکال عودکنندهٔ اماس در بزرگسالان، از جمله اماس پیشروندهٔ ثانویهٔ فعال، طبق تشخیص متخصص مغز و اعصاب.
- لوسمی لنفوسیتی مزمن سلول بی، در فرآوردهها و برنامههای درمانی اختصاصیِ خون و سرطان.
روش مصرف
آلمتوزومب خوراکی نیست؛ کنسانتره باید پس از رقیقسازی بهصورت انفوزیون وریدی، فقط در مرکز درمانی مجهز و توسط کارکنان آموزشدیده داده شود. چون دارو وریدی است، همراه یا جدا از غذا بودن مطرح نیست؛ زمان انفوزیون، تعداد روزهای هر دوره و فاصلهٔ دورهها به بیماری و فرآورده بستگی دارد و مقدار آن را پزشک تعیین میکند. پیش از انفوزیون ممکن است کورتون، داروی ضدحساسیت و تببر و نیز داروی پیشگیری از عفونت هرپس تجویز شود. هنگام تزریق و مدتی پس از آن علائم حیاتی پایش میشود؛ در درمان اماس، شمارش سلولهای خون، عملکرد کلیه، آزمایش ادرار، کارکرد تیروئید و گاهی معاینهٔ پوست برای مدت طولانی پس از آخرین دوره پیگیری میشوند. اگر نوبت یا دورهای به تعویق افتاد، خودسرانه آن را جبران نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت قبلی به آلمتوزومب یا مواد تشکیلدهنده، یا سابقهٔ واکنش شدید به انفوزیون را اطلاع دهید.
- تب، عفونت فعال یا اخیر، عفونت اچآیوی، سل، هپاتیت بی یا سی، یا عفونتهای مکرر را گزارش کنید؛ در عفونت شدید، شروع درمان معمولاً تا بهبود کامل به تعویق میافتد.
- بیماری تیروئید یا خودایمنی دیگر، بیماری کلیه یا کبد، فشارخون کنترلنشده، بیماری قلبی، سابقهٔ سکته یا پارگی جدارهٔ رگهای گردن و مغز را اطلاع دهید.
- سابقهٔ خونریزی یا اختلال انعقاد، کاهش پلاکت، و مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون یا ضدپلاکت باید پیش از درمان بررسی شود.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی و واکسنهای اخیر، بهویژه واکسن زنده، را پیش از شروع درمان اعلام کنید.
- در کودکان، سالمندان و افراد دارای نارسایی کلیه یا کبد، تجربهٔ درمان محدودتر است و تصمیمگیری و پایش باید اختصاصی باشد؛ فهرست کامل داروها، ویتامینها و مکملها و آزمایشهای پایه نیز باید بررسی شود.
عوارض احتمالی
- سردرد و سرگیجه، بهویژه هنگام انفوزیون یا در شبانهروز نخست.
- تب، لرز، خستگی و احساس ناخوشی یا علائم شبهآنفلوانزا.
- تهوع، ناراحتی شکمی، اسهال یا استفراغ.
- بثورات پوستی، خارش، قرمزی، گرگرفتگی یا کهیر خفیف.
- عفونتهای خفیف دستگاه تنفسی یا ادراری و عود تبخال.
- کاهش گذرای برخی گلبولهای سفید یا تغییرات موقت فشارخون و ضربان قلب در پایش.
- حساسیت یا واکنش شدید حین انفوزیون، مانند تنگی نفس، احساس بستهشدن گلو، تورم صورت یا زبان، کهیر گسترده، درد قفسهٔ سینه، غش یا افت شدید فشارخون؛ فوراً به پرستار اطلاع دهید و اگر پس از ترخیص رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائم قلبی، سکته یا خونریزی ریوی در ساعات تا روزهای پس از انفوزیون، مانند درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس، سرفهٔ خونی، سردرد ناگهانی شدید، افتادگی صورت، ضعف یکطرفه، اختلال گفتار یا درد گردن؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی یا افت خطرناک سلولهای خونی، مانند کبودی بیدلیل، نقطههای قرمز پوستی، خوندماغ یا خونریزی لثه، ادرار یا مدفوع خونی، قاعدگی بسیار شدید، رنگپریدگی یا تب؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و در خونریزی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای آسیب کلیه یا کبد، مانند ادرار کفآلود یا خونی، کمشدن ادرار، ورم، زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شکم یا کبودی آسان؛ برای ارزیابی سریع پزشکی مراجعه کنید.
- عفونت جدی، مانند تب پایدار، لرز، سرفه یا تنگی نفس، سوزش ادرار، زخمهای دهانی گسترده، گیجی یا سفتی گردن؛ سریعاً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- علائم خودایمنی دیررس، مانند تغییرات واضح تیروئید، تب طولانی همراه با تورم غدد یا بثورات، تشنج، گیجی، تغییر شخصیت یا حافظه، یا تودهٔ جدید گردن و تغییر پایدار صدا؛ در اسرع وقت ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مستقیم مهمی با غذا شناخته نشده و چون دارو وریدی است، غذا جذب آن را تغییر نمیدهد. مصرف همزمان یا نزدیکِ داروهای سرکوبگر ایمنی، ضدسرطان یا برخی درمانهای اماس میتواند خطر عفونت و افت سلولهای خونی را بیشتر کند؛ داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدپلاکت نیز بهسبب خطر خونریزی باید حتماً بررسی شوند. واکسنهای زنده را نزدیک دورهٔ درمان یا پس از آن بدون اجازهٔ متخصص دریافت نکنید. برای کاهش خطر عفونت، در اطراف دورهٔ درمان از گوشت خام یا نیمپز، پنیر نرم و لبنیات غیرپاستوریزه پرهیز کنید. الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارد، اما در زمان تب، سرگیجه، عفونت یا مصرف داروهای همراه بهتر است مصرف نشود. فهرست کامل داروها، ویتامینها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای انسانی دربارهٔ بارداری محدود است و آلمتوزومب ممکن است از جفت عبور کند؛ بنابراین در بارداری فقط زمانی استفاده میشود که متخصص ضرورت درمان را بیشتر از خطر احتمالی بداند. اگر احتمال بارداری دارید یا در طول درمان باردار شدید، پیش از انفوزیون یا بلافاصله به پزشک اطلاع دهید؛ در برنامههای درمانی اماس، پیشگیری مؤثر از بارداری در دورهٔ درمان و تا چهار ماه پس از هر دوره توصیه میشود. عبور دارو به شیر انسان مشخص نیست و خطر برای نوزاد را نمیتوان رد کرد؛ شیردهی در دورهٔ درمان و تا چهار ماه پس از آخرین انفوزیون هر دوره توصیه نمیشود.
نگهداری
ویال کنسانتره را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در جعبهٔ اصلی و دور از نور نگه میدارند؛ آن را منجمد یا تکان ندهید. این دارو معمولاً در مرکز درمانی آماده و تزریق میشود؛ اگر ویال در اختیار شماست، شرایط درجشده روی بسته را رعایت کنید و پس از تاریخ انقضا یا در صورت تغییر رنگ و وجود ذرات از آن استفاده نکنید. محلول رقیقشده باید طبق زمانبندی مرکز درمانی مصرف شود و دارو همیشه دور از دسترس کودکان باشد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 10 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آلمتوزومب همان شیمیدرمانی است؟
۰۲آیا میتوان آلمتوزومب را در منزل تزریق کرد؟
۰۳چرا بعد از تمام شدن دوره، آزمایشها ادامه دارد؟
۰۴آیا میتوانم هنگام درمان با آلمتوزومب واکسن بزنم؟
۰۵اگر پیش از نوبت انفوزیون تب یا عفونت گرفتم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۴ سازنده، در گروه L01XC04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.