ویگاباترین
ویگاباترین یک داروی ضدتشنج است که با افزایش سطح گابا (GABA)، یک ناقل عصبی مهاری در مغز، از بروز و گسترش تشنج جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای درمان اسپاسم نوزادی (سندرم وست) و بهعنوان داروی کمکی در صرع کانونی مقاوم به درمانهای دیگر تجویز میشود.
مهمترین نکته ایمنی این دارو خطر آسیب دائمی به میدان دید است. این آسیب گاهی بدون علامت اولیه رخ میدهد، به همین دلیل معاینه منظم چشمپزشکی در طول درمان ضروری است.
در صورت بروز تاری دید، کاهش میدان دید، خوابآلودگی شدید یا تغییر ناگهانی در خلقوخو، حتماً با پزشک مشورت کنید. همچنین پیش از هرگونه تغییر یا قطع مصرف دارو، با پزشک یا داروساز خود صحبت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ویگاباترین یک داروی ضدتشنج نسلجدید است که در ایران با نام تجاری سابریل نیز شناخته میشود. این دارو با مهار برگشتناپذیر آنزیم تجزیهکننده گابا (GABA transaminase) غلظت این ناقل عصبی مهاری را در مغز بالا میبرد. افزایش گابا فعالیت الکتریکی بیشازحد و نامنظم نورونها را کاهش میدهد و از این راه بروز تشنج را کنترل میکند. برخلاف بسیاری از داروهای ضدصرع دیگر، ویگاباترین عمدتاً بدون تغییر از راه کلیه دفع میشود و در کبد متابولیزه نمیشود. این دارو معمولاً نه بهعنوان خط اول درمان برای همه انواع صرع، بلکه در موقعیتهای مشخصی مانند اسپاسم نوزادی یا صرع مقاوم بهکار میرود.
موارد مصرف
- درمان اصلی اسپاسمهای نوزادی (سندرم وست) در شیرخواران
- درمان کمکی، در کنار داروهای دیگر، برای صرع کانونی مقاوم به درمان در کودکان و بزرگسالان
- کاهش تعداد و شدت حملات تشنجی در بیمارانی که به داروهای ضدصرع دیگر پاسخ کافی ندادهاند
روش مصرف
ویگاباترین را میتوان همراه یا جدا از غذا مصرف کرد؛ بهتر است هر بار در ساعت مشخصی از شبانهروز و طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده مصرف شود تا سطح دارو در بدن ثابت بماند. شکل پودری دارو باید دقیقاً طبق دستور پزشک یا داروساز در آب حل و بلافاصله مصرف شود. مقدار و تعداد دفعات مصرف را فقط پزشک، بر اساس سن، وزن و پاسخ بیمار، در نسخه مشخص میکند و این راهنما جایگزین آن نسخه یا بروشور رسمی داخل بسته دارو نیست. نکته بسیار مهم این است که قطع ناگهانی ویگاباترین میتواند خطر بازگشت یا تشدید تشنج را بهشدت افزایش دهد؛ از این رو هرگونه تغییر یا توقف مصرف باید تدریجی و تنها زیر نظر پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
صرع کانونی مقاوم به درمان و کاهش حملات تشنجی پس از پاسخ ناکافی به داروهای دیگر
فقط بهصورت درمان کمکی و همراه یا بدون غذا مصرف میشود؛ اگر طی ۳ ماه سود بالینی قابلتوجهی دیده نشد، ادامهٔ آن باید بازبینی شود. پایش منظم بینایی و قطع تدریجی درمان ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقه حساسیت یا واکنش آلرژیک به ویگاباترین یا داروهای دیگر
- بیماری کلیوی یا اختلال در عملکرد کلیه، زیرا این دارو عمدتاً از راه کلیه دفع میشود
- هرگونه مشکل چشمی یا بینایی، سابقه خانوادگی بیماری چشم، یا هر تغییری در دید فعلی
- سابقه افسردگی، اضطراب یا سایر مشکلات روانی و رفتاری، بهویژه در کودکان
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی در حال مصرف، بهویژه فنیتوئین (Phenytoin)
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساس خستگی
- سرگیجه
- سردرد
- افزایش وزن
- لرزش خفیف دست
- تهوع یا ناراحتی خفیف گوارشی
- کاهش تدریجی میدان دید (دید محیطی) که ممکن است بدون علامت آشکار پیش برود و در برخی موارد دائمی بماند؛ انجام منظم معاینه چشمپزشکی پیش و در طول درمان ضروری است و هر تغییر در دید باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس؛ در این حالت باید فوراً با اورژانس تماس گرفت یا به مرکز درمانی مراجعه کرد.
- تغییرات ناگهانی خلقوخو مانند افسردگی تازه یا تشدیدشونده، پرخاشگری، بیقراری شدید یا هرگونه فکر آسیب به خود؛ در صورت بروز این نشانهها باید بیدرنگ با پزشک تماس گرفت.
- خوابآلودگی یا بیحالی غیرمعمول و شدید، بهویژه در نوزادان و شیرخواران؛ این حالت باید به پزشک اطلاع داده شود.
- بازگشت یا افزایش ناگهانی تشنجها، بهویژه پس از فراموشکردن دارو یا قطع خودسرانه آن؛ در این شرایط باید سریعاً با پزشک تماس گرفت.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ویگاباترین میتواند غلظت خونی فنیتوئین (Phenytoin)، یک داروی ضدصرع دیگر، را در برخی بیماران کاهش دهد؛ در صورت مصرف همزمان، پزشک ممکن است دوز فنیتوئین را بازبینی کند. مصرف همزمان با الکل یا داروهای آرامبخش و خوابآور میتواند خوابآلودگی، گیجی و کندی واکنش را تشدید کند. ویگاباترین در کبد متابولیزه نمیشود، از این رو تداخل آن با بسیاری از داروهای دیگر نسبت به سایر ضدصرعها محدودتر است، اما این بهمعنای نبود خطر نیست. همیشه فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات گیاهی خود را به پزشک و داروسازتان بگویید تا از هرگونه تداخل احتمالی مطمئن شوید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات درباره مصرف ویگاباترین در بارداری محدود است؛ از سوی دیگر، کنترلنشدن تشنج در دوران بارداری خود میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد. به همین دلیل تصمیم درباره ادامه یا تغییر درمان در بارداری باید حتماً با پزشک متخصص و پیش از هرگونه تغییر خودسرانه گرفته شود. ویگاباترین به مقدار کمی وارد شیر مادر میشود؛ مصرف در دوران شیردهی تنها باید با ارزیابی پزشک و در نظر گرفتن سود و خطر آن برای نوزاد انجام شود.
نگهداری
ویگاباترین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرصها و پودر را در بسته اصلی خود و دور از دسترس کودکان نگه دارید. پیش از مصرف همیشه تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg |
| پودر برای محلول | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۴ برند از ۳۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا قطع ناگهانی ویگاباترین خطرناک است؟
۰۲چرا باید مرتب به چشمپزشک مراجعه کنم؟
۰۳آیا مصرف ویگاباترین با غذا مشکلی ایجاد میکند؟
۰۴اگر یک نوبت دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵آیا ویگاباترین برای همه انواع صرع مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۴ برند از ۳۲ سازنده، در گروه N03AG04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.