تریمیپرامین
تریمیپرامین دارویی از خانوادهٔ ضدافسردگیهای سهحلقهای است که با اثرِ آرامبخشیِ نسبتاً قوی، به تنظیمِ خلقوخو و بهبودِ خواب کمک میکند.
بیشترین کاربرد آن درمانِ افسردگی است، بهویژه در بیمارانی که افسردگیشان با اضطراب یا اختلالِ خواب همراه است.
این دارو میتواند خوابآلودگیِ قابلتوجهی ایجاد کند و پس از مصرفِ طولانی نباید ناگهان قطع شود؛ هر تغییری در نحوهٔ مصرف باید با هماهنگیِ پزشک انجام شود.
پیش از شروعِ دارو دربارهٔ بیماریِ قلبی، بارداری یا شیردهی با پزشک مشورت کنید؛ و اگر افکارِ آسیببهخود، تپشِ نامنظمِ قلب یا نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریمیپرامین دارویی از خانوادهٔ ضدافسردگیهای سهحلقهای (Tricyclic Antidepressant) و از داروهای اثرگذار بر دستگاهِ عصبی است. برخلاف بسیاری از داروهای سهحلقهای که عمدتاً با مهارِ بازجذبِ سروتونین و نوراپینفرین اثر میکنند، بخشِ مهمی از اثرِ تریمیپرامین از تأثیرگذاری بر گیرندههای هیستامینی، سروتونینی و آلفا-آدرنرژیک میآید. همین ویژگی باعث میشود آرامبخشیِ آن نسبت به بسیاری از داروهای مشابه بارزتر باشد و جدا از اثرِ ضدافسردگی، به بهبودِ خواب نیز کمک کند. شکلِ قطرهٔ خوراکیِ آن امکانِ تنظیمِ دقیقِ مقدارِ مصرف را زیرِ نظرِ پزشک فراهم میکند. هدفِ اصلی از تجویزِ آن، تسکینِ افسردگی و بازگرداندنِ آرامش و خوابِ طبیعی است.
موارد مصرف
- درمانِ افسردگیِ اساسی
- افسردگیِ همراه با اضطراب
- افسردگیِ همراه با اختلال در بهخوابرفتن یا کیفیتِ خواب
- کمک به بهبودِ الگویِ خواب در بیمارانِ افسرده
روش مصرف
مصرفِ تریمیپرامین باید دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک و با تنظیمِ تدریجیِ مقدار انجام شود؛ تعدادِ قطره و برنامهٔ زمانیِ مصرف را پزشک بر اساسِ شرایطِ شما تعیین میکند. بهدلیلِ اثرِ آرامبخشِ نسبتاً قوی، معمولاً مصرفِ آن در ساعاتِ نزدیک به خواب توصیه میشود، اما زمانِ دقیق را پزشک مشخص میکند. قطره را میتوان طبقِ راهنماییِ داروساز در کمی آب رقیق کرد. اثرِ ضدافسردگیِ این دارو معمولاً بهتدریج و طیِ چند هفته ظاهر میشود، بنابراین حتی در صورتِ نبودِ بهبودِ فوری، مصرفِ منظم را بدونِ هماهنگی با پزشک قطع نکنید؛ قطعِ ناگهانی پس از مصرفِ طولانی میتواند با علائمی مانندِ بیقراری، تهوع یا اختلالِ خواب همراه باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی اساسی
با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. اثر ضدافسردگی ممکن است ۲ تا ۴ هفته بعد آشکار شود؛ درمان پس از بهبود معمولاً چند ماه ادامه مییابد و قطع دارو باید تدریجی باشد.
افسردگی همراه با اضطراب
بهعلت اثر آرامبخش، اگر کل دوز در یک نوبت مصرف شود، شبها مناسبتر است؛ خوابآلودگی و افت توجه ممکن است رخ دهد.
افسردگی همراه با اختلال در بهخوابرفتن یا کاهش کیفیت خواب
با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است. این دارو برای بیخوابی مستقل از افسردگی کاربرد ندارد.
کمک به بهبود الگوی خواب در بیماران افسرده
این کاربرد فقط در بیماران افسرده است؛ مصرف خودسرانه برای تنظیم خواب یا بیخوابی توصیه نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به تریمیپرامین یا داروهای سهحلقهای دیگر واکنشِ حساسیتی داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماریِ قلبی، اختلالِ ریتمِ قلب یا سکتهٔ قلبیِ اخیر را با پزشک در میان بگذارید.
- ابتلا به گلوکوم (افزایشِ فشارِ داخلِ چشم)، بزرگیِ پروستات یا مشکل در دفعِ ادرار، و نیز سابقهٔ صرع را حتماً اطلاع دهید.
- بیماریِ کبدی یا کلیوی، و در سنینِ بالا حساسیتِ بیشتر به سرگیجه و افتِ فشار را با پزشک مطرح کنید.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان، بهویژه هرگونه ضدافسردگیِ دیگر یا مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI)، را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از شروعِ دارو با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- خشکیِ دهان
- خوابآلودگی، بهویژه در روزهای نخستِ مصرف
- یبوست
- تاریِ دید
- افزایشِ وزن
- سرگیجه هنگامِ بلند شدنِ ناگهانی
- بروزِ افکارِ آسیببهخود یا بدترشدنِ ناگهانیِ خلقوخو، بهویژه در نوجوانان، جوانان یا هفتههای نخستِ درمان — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید، یا بیدرنگ خانواده و پزشکِ معالج را در جریان بگذارید.
- ضربانِ نامنظم یا تندِ قلب، تپشِ شدید یا احساسِ تنگیِ نفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- تشنج یا از دست دادنِ هوشیاری — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- تبِ بالا، تعریقِ شدید، لرزش و بیقراریِ غیرعادی، بهخصوص در صورتِ مصرفِ همزمان با داروهایِ دیگرِ اثرگذار بر خلق — این نشانهها میتوانند به سندرمِ سروتونین مربوط باشند و نیازمندِ مراجعهٔ فوریاند.
- ناتوانی در دفعِ ادرار یا دردِ شدید در پایینِ شکم — در این حالت در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تریمیپرامین میتواند با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز تداخلِ خطرناک داشته باشد و مصرفِ همزمان یا نزدیک به هم با آنها معمولاً ممنوع است. همزمانیِ آن با سایرِ داروهای اثرگذار بر خلق یا داروهایی که بر ریتمِ قلب اثر میگذارند نیز نیازمندِ احتیاطِ ویژه است. مصرفِ همزمان با الکل یا سایرِ داروهای آرامبخش میتواند خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری را تشدید کند. داروهای دارایِ اثرِ آنتیکولینرژیک، مانندِ برخی داروهای سرماخوردگی یا آنتیهیستامینها، نیز ممکن است عوارضی مانندِ خشکیِ دهان و یبوست را افزایش دهند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ تریمیپرامین در بارداری، اطلاعاتِ محدودی وجود دارد و تصمیمگیری باید با سنجشِ دقیقِ سود در برابرِ خطر و تنها زیرِ نظرِ پزشک انجام شود؛ نه شروع و نه قطعِ خودسرانهٔ دارو در دورانِ بارداری توصیه نمیشود. تریمیپرامین به مقدارِ کم به شیرِ مادر منتقل میشود، بنابراین اگر شیردهی دارید، پیش از ادامه یا شروعِ مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا سود و خطرِ آن برایِ خودتان و نوزاد بررسی شود.
نگهداری
تریمیپرامین را در دمایِ اتاق و دور از نور و رطوبت نگهداری کنید و همیشه دور از دسترسِ کودکان بگذارید. درِ ظرفِ قطره را پس از هر بار مصرف کاملاً ببندید. پیش از هر استفاده به تاریخِ انقضایِ رویِ بستهبندی توجه کنید و داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده را مصرف نکنید. برایِ دفعِ داروهایِ اضافی یا تاریخگذشته از داروخانه راهنمایی بگیرید و آنها را در فاضلاب یا زبالهٔ عادی نریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 4 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چند وقت طول میکشد تا اثرِ تریمیپرامین را حس کنم؟
۰۲آیا تریمیپرامین اعتیادآور است؟
۰۳آیا مصرفِ این دارو رانندگی را تحتِ تأثیر قرار میدهد؟
۰۴آیا میتوانم قطرهٔ تریمیپرامین را با آب یا آبمیوه مخلوط کنم؟
۰۵اگر یک نوبت از قطره را فراموش کردم، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه N06AA06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.