ترپروستینیل
ترپروستینیل آنالوگ مصنوعی پروستاسیکلین (Prostacyclin) است، مادهای که با گشاد کردن عروق ریه، فشار خون بالای گردش خون ریوی را کاهش میدهد.
این دارو برای درمان فشار خون بالای شریان ریوی و بهبود توان فعالیت بدنی بیماران مبتلا به این بیماری بهکار میرود.
این دارو با پمپ مخصوص و بهصورت انفوزیون پیوسته تجویز میشود؛ قطع ناگهانی آن میتواند وضعیت ریوی را بهشدت وخیم کند، پس هرگز بدون هماهنگی با پزشک انفوزیون را قطع نکنید.
اگر محل تزریق دردناک، قرمز یا متورم شد، پمپ دچار اختلال شد یا نشانههای تشدید بیماری مانند تنگی نفس بیشتر و تورم پا دیدید، بیدرنگ با تیم درمانی تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ترپروستینیل دارویی گشادکنندهٔ عروق ریوی از خانوادهٔ پروستانوئیدهاست که اثری مشابه پروستاسیکلین طبیعی بدن دارد. این دارو با شل کردن عضلات صاف دیوارهٔ عروق ریه و کاهش تجمع پلاکتها، فشار خون بالای شریان ریوی (Pulmonary Arterial Hypertension) را پایین میآورد و بار کاری قلب راست را سبکتر میکند. این دارو معمولاً برای بیمارانی تجویز میشود که فشار خون شریان ریوی گروه یک دارند و با درمانهای خوراکی بهتنهایی کنترل نشدهاند. ترپروستینیل بهصورت محلول تزریقی، از طریق یک پمپ کوچک قابلحمل، بهطور پیوسته و بدون وقفه زیر پوست یا داخل ورید به بدن میرسد. هدف اصلی از این درمان، بهبود توانایی فعالیت بدنی، کاهش علائمی مانند تنگی نفس و کند کردن روند پیشرفت بیماری است.
موارد مصرف
- بهبود توان فعالیت بدنی و کاهش محدودیت حرکتی در فشار خون بالای شریان ریوی
- کاهش علائمی مانند تنگی نفس، خستگی زودرس و ضعف در فعالیتهای روزمره
- کند کردن روند وخیمشدن بالینی بیماری در فشار خون شریان ریوی
- کنترل بیماری در بیمارانی که با درمانهای خوراکی بهتنهایی پاسخ کافی نگرفتهاند
روش مصرف
ترپروستینیل را نمیتوان مانند قرص یا شربت معمولی مصرف کرد؛ این دارو باید با یک پمپ مخصوص انفوزیون، بهطور پیوسته و بدون وقفه، زیر پوست یا از طریق یک کاتتر وریدی به بدن تزریق شود. تیم درمانی نحوهٔ آمادهسازی محلول، تنظیم پمپ، مراقبت از محل تزریق یا کاتتر و تعویض مخزن دارو را آموزش میدهد و پایبندی دقیق به همین آموزشها ضروری است. میزان دارو و سرعت انفوزیون را فقط پزشک معالج، بر اساس پاسخ بدن شما، تنظیم میکند و هر تغییری در آن باید با اجازهٔ پزشک انجام شود. قطع ناگهانی انفوزیون یا خاموششدن پمپ میتواند باعث بازگشت سریع علائم و وخامت خطرناک فشار خون ریوی شود، پس همیشه باید یک پمپ و ملزومات یدکی در دسترس داشته باشید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
فشار خون شریانی ریوی
فقط با پمپ و بهصورت انفوزیون پیوسته مصرف میشود؛ مسیر زیرجلدی ترجیح دارد و مسیر وریدی مرکزی در صورت عدم تحمل آن بهکار میرود. قطع ناگهانی میتواند بیماری را تشدید کند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به ترپروستینیل یا هر یک از اجزای محلول حساسیت دارید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ خونریزی، اختلال انعقاد خون یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون را با پزشک در میان بگذارید.
- بیماریهای کبدی یا کلیوی را به پزشک اطلاع دهید، چون ممکن است در تنظیم درمان اثرگذار باشد.
- اگر فشار خون پایین، اختلال ریتم قلب یا سابقهٔ بیماری عروق کرونر دارید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری را پیش از شروع درمان با پزشک مطرح کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به تیم درمانی نشان دهید.
عوارض احتمالی
- درد، قرمزی یا سفتی محل تزریق، شایعترین عارضه بهویژه در تزریق زیر پوست
- سردرد
- حالت تهوع و اسهال
- گُرگرفتگی و قرمزی پوست
- درد فک، بهویژه در روزهای نخست درمان یا افزایش دوز
- درد مفاصل و پاها بهدلیل گشاد شدن عروق
- نشانههای خونریزی غیرعادی مانند کبودی بیدلیل، خون در ادرار یا مدفوع قیریرنگ: در صورت مشاهده، سریع به پزشک اطلاع دهید.
- افت شدید فشار خون همراه با سرگیجهٔ شدید، سیاهی رفتن چشم یا غشکردن: بنشینید یا دراز بکشید و با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای عفونت محل تزریق یا کاتتر مانند تب، لرز، چرک یا قرمزی گستردهٔ اطراف محل: فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تشدید ناگهانی تنگی نفس، تورم پاها یا احساس خفگی، بهویژه پس از هرگونه وقفه در انفوزیون: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ترپروستینیل با داروهای رقیقکنندهٔ خون و ضدانعقادها مانند وارفارین میتواند خطر خونریزی را افزایش دهد. مصرف همزمان با سایر داروهای کاهندهٔ فشار خون یا ادرارآورها ممکن است افت فشار خون را تشدید کند. برخی داروها مانند جمفیبروزیل میتوانند غلظت خونی ترپروستینیل را بالا ببرند و برخی دیگر مانند ریفامپین آن را کاهش دهند، که هر دو نیازمند تنظیم دقیق درمان توسط پزشکاند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف ترپروستینیل در بارداری محدود است و خود فشار خون بالای شریان ریوی نیز میتواند برای مادر و جنین پرخطر باشد؛ به همین دلیل تصمیم دربارهٔ ادامه یا تغییر درمان در بارداری باید حتماً با مشورت پزشک متخصص و با سنجش سود و خطر برای هر دو انجام شود. مشخص نیست که ترپروستینیل وارد شیر مادر میشود یا نه، پس مصرف آن در دوران شیردهی هم باید فقط زیر نظر پزشک باشد.
نگهداری
محلول ترپروستینیل را طبق دستور روی بستهبندی، معمولاً در دمای اتاق و دور از نور مستقیم نگهداری کنید و نگذارید یخ بزند. مخزنها و لولههای پمپ را طبق برنامهٔ آموزشدیده و در فواصل منظم تعویض کنید و از مصرف محلولی که رنگ یا شفافیتش تغییر کرده خودداری کنید. دارو و تمام ملزومات پمپ را دور از دسترس کودکان نگه دارید و همیشه یک منبع پشتیبان دارو و باتری برای پمپ همراه داشته باشید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا ترپروستینیل با پمپ تزریق میشود، نه با قرص؟
۰۲اگر پمپ خراب شود یا انفوزیون قطع شود چه باید کرد؟
۰۳چرا محل تزریق درد میکند و آیا این طبیعی است؟
۰۴آیا ترپروستینیل فشار خون ریوی را کاملاً درمان میکند؟
۰۵آیا مصرف الکل یا داروهای دیگر با ترپروستینیل مشکلساز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه B01AC21. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.