تیکاگرلور
تیکاگرلور دارویی از دستهٔ ضدپلاکتهاست که از چسبیدنِ پلاکتها به یکدیگر و تشکیلِ لختهٔ خونی در عروقِ قلب جلوگیری میکند.
این دارو معمولاً در کنارِ آسپرین، برای پیشگیری از حملهٔ قلبیِ مجدد و سکتهٔ مغزی در افرادی با سابقهٔ حملهٔ قلبی، آنژینِ ناپایدار یا استنتگذاریِ عروقِ کرونر تجویز میشود.
مهمترین نکته دربارهٔ تیکاگرلور، خطرِ خونریزی است؛ قطعِ ناگهانیِ آن بدونِ نظرِ پزشک نیز میتواند خطرِ لختگی و حملهٔ قلبی را افزایش دهد.
اگر نشانههای خونریزیِ غیرعادی، تنگیِ نفسِ شدید یا کبودیِ بیدلیل دیدید، یا قرار است تحتِ عملِ جراحی یا کارِ دندانپزشکی قرار بگیرید، حتماً پیش از هر اقدامی با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیکاگرلور یک داروی ضدپلاکتِ خوراکی برای پیشگیری از لختهٔ خونی در عروقِ قلب است که در ایران با نامهای تجاریِ گوناگونی از جمله بریلینتا، تیکورا، اسلینتا و تیکالیکس عرضه میشود. این دارو با مسدود کردنِ گیرندهٔ P2Y12 در سطحِ پلاکتها، از فعالشدن و بههمچسبیدنِ آنها جلوگیری میکند و برخلافِ برخی داروهای مشابه، اثرش سریعتر آغاز میشود. هدفِ اصلیِ مصرفِ تیکاگرلور، کاهشِ خطرِ حملهٔ قلبیِ مجدد، سکتهٔ مغزی و مرگِ ناشی از مشکلاتِ قلبیعروقی در بیمارانِ پرخطر است. این دارو معمولاً در کنارِ آسپرین و تحتِ نظارتِ پزشکِ متخصصِ قلب مصرف میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از حملهٔ قلبیِ مجدد و رویدادهای قلبیعروقیِ خطرناک در بیمارانِ مبتلا به سندرمِ حادِ کرونری (مانندِ آنژینِ ناپایدار یا سکتهٔ قلبی)
- پیشگیری از لختگیِ استنتِ عروقِ کرونر پس از آنژیوپلاستی
- کاهشِ خطرِ حملهٔ قلبی و سکتهٔ مغزی در درمانِ طولانیمدت و پیشگیرانهٔ بیمارانِ پرخطری که پیشتر دچارِ حملهٔ قلبی شدهاند
- مصرف در کنارِ آسپرین بهعنوانِ بخشی از درمانِ ضدپلاکتیِ ترکیبی، طبقِ تشخیصِ پزشکِ متخصصِ قلب
روش مصرف
تیکاگرلور را دقیقاً طبقِ برنامه و زمانبندیای که پزشک برایتان تعیین کرده و معمولاً در کنارِ آسپرین مصرف کنید؛ این دارو را میتوان با یا بدونِ غذا خورد، هرچند مصرفِ همراه با غذا میتواند از ناراحتیِ گوارشیِ احتمالی بکاهد. سعی کنید مصرف را در ساعاتِ ثابتی از شبانهروز انجام دهید تا فراموش نشود، زیرا پایبندیِ کامل به برنامهٔ دارویی برای اثربخشیِ درمان حیاتی است. بسته به مرحلهٔ درمان و وضعیتِ قلبیتان، ممکن است پزشک در ادامه از قدرتِ پایینترِ همین دارو استفاده کند؛ این تغییر طبیعی است و تنها باید طبقِ تجویزِ پزشک انجام شود. بههیچوجه بدونِ مشورت با پزشک، مصرفِ تیکاگرلور را قطع نکنید یا خودسرانه دوزِ آن را تغییر ندهید، زیرا قطعِ زودهنگام—بهویژه در بیمارانِ استنتگذاریشده—میتواند خطرِ لختگیِ ناگهانیِ عروق و حملهٔ قلبی را بهشدت افزایش دهد. اگر قرار است تحتِ عملِ جراحی یا کارِ دندانپزشکی قرار بگیرید، از پیش پزشک یا جراحِ خود را دربارهٔ مصرفِ این دارو مطلع کنید تا دربارهٔ زمانِ احتمالیِ قطعِ موقتِ آن تصمیمگیری شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سندرم حاد کرونری (مانند آنژین ناپایدار یا سکتهٔ قلبی)
با یا بدون غذا مصرف میشود و معمولاً همراه آسپرین با دوز نگهدارندهٔ روزانهٔ ۷۵ تا ۱۰۰ میلیگرم است؛ خطر خونریزی مهم است.
پیشگیری از لختگی استنت پس از آنژیوپلاستی و استنتگذاری کرونری
معمولاً همراه آسپرین مصرف میشود؛ قطع خودسرانه، بهویژه پس از استنتگذاری، خطر لختگی استنت را افزایش میدهد.
پیشگیری طولانیمدت پس از سکتهٔ قلبی در بیماران پرخطر
معمولاً همراه آسپرین با دوز روزانهٔ ۷۵ تا ۱۰۰ میلیگرم مصرف میشود و برای این رژیم، دوز بارگیری جدید لازم نیست.
درمان ضدپلاکتی ترکیبی همراه آسپرین در سندرم حاد کرونری یا پس از استنتگذاری
آسپرین را خودسرانه قطع نکنید و از مصرف دوزهای بالاتر از مقدار تجویزشده پرهیز کنید؛ خطر خونریزی افزایش مییابد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ قبلی به تیکاگرلور یا سایرِ اجزای این دارو را به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ خونریزیِ داخلِ مغزی یا هرگونه خونریزیِ فعال و شدید را حتماً بگویید، زیرا مصرفِ این دارو در این شرایط منع دارد.
- اگر سابقهٔ بیماریِ کبدی، بهویژه نارساییِ شدیدِ کبد دارید، پزشک را مطلع کنید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی—بهویژه رقیقکنندههای خون و ضدالتهابهای غیراستروئیدی—را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سابقهٔ آسم، مشکلاتِ تنفسی یا ریتمِ نامنظمِ قلب (بهویژه ضربانِ آهسته) دارید، پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
عوارض احتمالی
- کبودیِ آسان یا خونریزیِ خفیفِ پوستی
- تنگیِ نفسِ خفیف تا متوسط، بهویژه در هفتههای نخستِ مصرف
- سردرد
- سرگیجه
- خونریزیِ خفیفِ لثه یا بینی
- خونریزیِ شدید یا غیرمعمول، مانندِ خونِ فراوان در ادرار یا مدفوع، مدفوعِ سیاهرنگ، یا استفراغِ خونی — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای خونریزیِ داخلِ مغزی مانندِ سردردِ ناگهانی و بسیار شدید، گیجی، ضعفِ یکطرفهٔ بدن یا مشکل در صحبتکردن — با اورژانس تماس بگیرید.
- تنگیِ نفسِ شدید و ناگهانی که با استراحت هم بهبود نمییابد — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضربانِ قلبِ بسیار کند همراه با سرگیجهٔ شدید یا غش — به پزشک مراجعه کنید و در صورتِ شدت، با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیکاگرلور با برخی داروها تداخلِ مهم دارد. مصرفِ همزمان با مهارکنندههای قویِ آنزیمِ کبدیِ CYP3A4، مانندِ برخی داروهای ضدقارچ و بعضی آنتیبیوتیکها، میتواند غلظتِ خونیِ تیکاگرلور و خطرِ خونریزی را افزایش دهد؛ در مقابل، القاکنندههای قویِ همین آنزیم ممکن است اثربخشیِ دارو را کم کنند. مصرفِ همزمان با رقیقکنندههای دیگرِ خون و ضدالتهابهای غیراستروئیدی (مانندِ ایبوپروفن)، خطرِ خونریزی را بیشتر میکند. تیکاگرلور همچنین میتواند غلظتِ برخی داروهای کاهندهٔ چربیِ خون از خانوادهٔ استاتینها و نیز دیگوکسین را در بدن بالا ببرد، و مصرفِ زیادِ آبِ گریپفروت نیز توصیه نمیشود. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ کافی دربارهٔ ایمنیِ تیکاگرلور در بارداریِ انسان در دست نیست و بهطورِکلی مصرفِ آن در دورانِ بارداری توصیه نمیشود، مگر آنکه پزشک با در نظر گرفتنِ ضرورتِ درمانِ قلبی، آن را لازم بداند. هنوز مشخص نیست این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود یا خیر؛ بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی باید تنها با تأیید و نظارتِ پزشک انجام شود.
نگهداری
تیکاگرلور را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهٔ اصلیِ خودش. این دارو را دور از دیدِ و دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضای آن را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 90 mg |
| قرص | 60 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ تیکاگرلور را میتوان خودسرانه قطع کرد؟
۰۲چرا برخی بیماران هنگامِ مصرفِ تیکاگرلور دچارِ تنگیِ نفس میشوند؟
۰۳آیا باید تیکاگرلور را همیشه همراه با آسپرین مصرف کرد؟
۰۴پیش از عملِ جراحی یا دندانپزشکی دربارهٔ تیکاگرلور چه باید کرد؟
۰۵آیا نوشیدنِ الکل یا آبِ گریپفروت با تیکاگرلور مشکلساز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۶ سازنده، در گروه B01AC24. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.