تامسولوسین
تامسولوسین دارویی از دستهٔ مسدودکنندههای گیرندهٔ آلفا-۱ است که با شلکردنِ عضلاتِ صافِ پروستات و گردنِ مثانه، عبورِ ادرار را آسانتر میکند.
بیشترین کاربردِ آن کاهشِ علائمِ ادراریِ ناشی از بزرگیِ خوشخیمِ پروستات در مردان است؛ مانندِ تکررِ ادرار، ضعفِ جریان و بیدارشدنِ شبانه برای دفعِ ادرار.
مهمترین نکته، احتمالِ افتِ فشارِ خون و سرگیجه هنگامِ برخاستنِ ناگهانی از حالتِ نشسته یا خوابیده است، بهویژه در آغازِ درمان.
اگر قرار است تحتِ عملِ جراحیِ آبمروارید (کاتاراکت) قرار بگیرید، پیش از عمل حتماً به چشمپزشک اطلاع دهید؛ همچنین در صورتِ سرگیجهٔ مکرر، غش یا هر نشانهٔ نگرانکننده، با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تامسولوسین (Tamsulosin) دارویی از خانوادهٔ مسدودکنندههای گیرندهٔ آلفا-۱ آدرنرژیک (Alpha-1 Blocker) است. این دارو بهطورِ نسبتاً اختصاصی بر گیرندههای موجود در بافتِ پروستات و گردنِ مثانه اثر میگذارد و با شلکردنِ این عضلاتِ صاف، مقاومتِ مسیرِ خروجیِ ادرار را کم میکند و عبورِ ادرار را روانتر میسازد. برخلافِ داروهایی که اندازهٔ پروستات را کوچک میکنند، تامسولوسین فقط نشانهها را کاهش میدهد و بر اندازهٔ غده اثری ندارد؛ به همین دلیل معمولاً بهصورتِ طولانیمدت و مستمر مصرف میشود. به دلیلِ همین گزینشپذیریِ نسبی، اثرِ آن بر فشارِ خونِ عمومیِ بدن نسبت به برخی مسدودکنندههای آلفای غیرِاختصاصی کمتر است، هرچند بهطورِ کامل از بین نمیرود.
موارد مصرف
- کاهشِ علائمِ ادراریِ ناشی از بزرگیِ خوشخیمِ پروستات، مانندِ تکررِ ادرار و فوریتِ آن
- روانترکردنِ جریانِ ادرار در مردانِ مبتلا به بزرگیِ پروستات
- کاهشِ دفعاتِ بیدارشدنِ شبانه برای دفعِ ادرار (نوکتوری) مرتبط با پروستات
- کمک به تخلیهٔ کاملترِ مثانه در انسدادِ خفیف تا متوسطِ ناشی از پروستات
- کمک به دفعِ طبیعیِ سنگهای کوچکِ حالب، به تشخیص و تحتِ نظرِ پزشک
روش مصرف
تامسولوسین را معمولاً هر روز، تقریباً در یک ساعتِ ثابت و حدودِ نیمساعت پس از همان وعدهٔ غذاییِ روزانه میل میکنند؛ این هماهنگی به جذبِ یکنواختترِ دارو در بدن کمک میکند. کپسول یا قرص را کامل و با یک لیوان آب قورت دهید و هرگز آن را خرد، جویده یا باز نکنید، چون این کار رهاشِ آهستهٔ دارو را برهم میزند. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک، بر اساسِ نسخه، تعیین میکند و نباید بدونِ مشورت تغییر کند. در روزهای شروعِ درمان یا هر تغییرِ دیگری، احتمالِ سرگیجه بیشتر است؛ پس تا اطمینان از واکنشِ بدن، از رانندگی یا کارهای نیازمندِ هوشیاریِ کامل خودداری کنید. همچنین دارو را بدونِ مشورت با پزشک قطع نکنید، چون کنترلِ پایدارِ علائم معمولاً به مصرفِ منظم و طولانیمدت نیاز دارد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
علائم ادراری ناشی از بزرگی خوشخیم پروستات، از جمله تکرر و فوریت ادرار، جریان ضعیف، بیدارشدن شبانه و تخلیه ناکامل مثانه
پس از صبحانه یا نخستین وعده غذایی روز مصرف شود. کپسول یا قرص آهستهرهش را کامل ببلعید و نجویید، خرد نکنید یا باز نکنید؛ هنگام شروع درمان یا افزایش دوز، مراقب سرگیجه و افت فشار هنگام برخاستن باشید.
کمک به دفع طبیعی سنگ کوچک حالب
فقط برای سنگی که پزشک مناسب دفع خودبهخودی تشخیص داده است؛ در صورت تب، لرز، کاهش ادرار یا درد کنترلنشده، ارزیابی فوری پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به تامسولوسین یا داروهای مشابهِ همین گروه را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر سابقهٔ افتِ فشارِ خونِ وضعیتی هنگامِ ایستادن، غش، یا بیماریِ کبدی یا کلیوی دارید، پیش از شروعِ دارو به پزشک بگویید.
- اگر برنامهٔ جراحیِ چشم، بهویژه عملِ آبمروارید (کاتاراکت) دارید، حتماً پیش از عمل به چشمپزشک اطلاع دهید که این دارو را مصرف میکنید یا پیشتر مصرف کردهاید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی، بهویژه سایرِ داروهای فشارِ خون یا داروهای اختلالِ نعوظ، را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- سرگیجهٔ خفیف
- سردرد
- تغییر در انزال، مانندِ کاهشِ حجمِ مایعِ منی یا انزالِ برگشته
- آبریزش یا گرفتگیِ بینی
- احساسِ ضعف یا خستگیِ خفیف
- سرگیجه یا سیاهیرفتنِ چشم هنگامِ ایستادنِ ناگهانی از حالتِ نشسته یا خوابیده — در این حالت بنشینید یا دراز بکشید تا احساسِ بهتری پیدا کنید.
- غش یا از حال رفتنِ واقعی — اگر رخ داد، بهویژه در صورتِ تکرار، به پزشک اطلاع دهید.
- نعوظِ طولانیمدت و دردناک که بدونِ تحریکِ جنسی رخ میدهد و بیش از چند ساعت ادامه دارد؛ این وضعیت اورژانسی است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ ناگهانیِ صورت، لب، زبان یا گلو، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تامسولوسین میتواند با سایرِ داروهای کاهشدهندهٔ فشارِ خون و مسدودکنندههای آلفای دیگر، اثرِ افتفشاریِ افزاینده داشته باشد؛ به همین دلیل ترکیبِ همزمانِ آنها معمولاً توصیه نمیشود. برخی داروهایی که بر آنزیمهای خاصِ کبد اثر میگذارند، مانندِ برخی داروهای ضدقارچ یا ضدافسردگی، میتوانند غلظتِ خونیِ تامسولوسین را بالا ببرند و نیازِ به احتیاطِ بیشتر دارند. داروهای درمانِ اختلالِ نعوظ نیز در کنارِ تامسولوسین میتوانند افتِ فشارِ خونِ علامتدار ایجاد کنند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخلهای احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تامسولوسین برای درمانِ بزرگیِ پروستات، وضعیتی مختصِ مردان، تجویز میشود و کاربردی برای زنان ندارد؛ بنابراین موضوعِ بارداری یا شیردهی دربارهٔ مصرفِ این دارو مطرح نیست. با این حال، اگر پزشکی به هر دلیلِ دیگری مصرفِ این دارو یا دارویی مشابه را برای فردی در سنینِ باروری یا دورانِ شیردهی در نظر بگیرد، این موضوع را حتماً باید با پزشک در میان گذاشت.
نگهداری
تامسولوسین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهٔ اصلیِ خود. ظرفِ دارو را دور از دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول آهستهرهش | 0.4 mg |
| قرص آهستهرهش | 0.4 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۹ برند از ۳۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تامسولوسین اندازهٔ پروستات را کوچک میکند؟
۰۲چرا باید تامسولوسین را هر روز پس از همان وعدهٔ غذایی مصرف کرد؟
۰۳آیا مصرفِ تامسولوسین روی زندگیِ جنسی اثر میگذارد؟
۰۴اگر قرار است عملِ آبمروارید (کاتاراکت) انجام دهم، مصرفِ تامسولوسین مشکلی ایجاد میکند؟
۰۵آیا میتوان تامسولوسین را همراه با داروهای دیگرِ فشارِ خون مصرف کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۹ برند از ۳۹ سازنده، در گروه G04CA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.