سولپیراید
سولپیراید دارویی ضدروانپریشی از خانوادهٔ بنزامیدهاست که با اثرگذاری بر دوپامین مغز عمل میکند. بسته به دوز مصرفی، اثر آن میتواند فعالکننده یا آرامبخش باشد.
این دارو بیشتر برای اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روانپریشی در دوزهای بالاتر، و برای سرگیجه یا برخی موارد افسردگی در دوزهای پایینتر تجویز میشود.
سولپیراید میتواند سطح هورمون پرولاکتین را بالا ببرد و در برخی افراد بر ریتم قلب اثر بگذارد؛ مصرف آن باید دقیقاً طبق نظر و نسخهٔ پزشک باشد.
اگر تپش قلب نامنظم، تب بالا همراه با سفتی شدید عضلانی، یا تغییرات غیرعادی در قاعدگی یا شیر پستان مشاهده کردید، حتماً و در اسرع وقت با پزشک خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سولپیراید دارویی از دستهٔ ضدروانپریشیها و از زیرگروه بنزامیدهاست که با تأثیر گزینشی بر گیرندههای دوپامین در مغز عمل میکند. در دوزهای بالاتر، این دارو عمدتاً فعالیت دوپامین را مهار میکند و اثر ضدروانپریشی نشان میدهد؛ در دوزهای پایینتر، اثر آن متفاوت و گاهی فعالکننده است. به همین ویژگی دوگانه، سولپیراید هم در درمان اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روانپریشی، و هم در دوزهای پایینتر برای سرگیجه و برخی موارد افسردگی، به کار میرود. نام برند شناختهشدهٔ آن در ایران دوگماتیل است.
موارد مصرف
- درمان اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روانپریشی حاد و مزمن
- کاهش علائمی مانند توهم، هذیان و افکار آشفته در بیماریهای روانپریشی
- درمان سرگیجه با منشأ اختلال در دستگاه دهلیزی گوش داخلی
- درمان برخی موارد افسردگی، بهویژه در دوزهای پایینتر و طبق تشخیص پزشک
روش مصرف
سولپیراید به شکل قرص و طبق برنامهٔ زمانیای که پزشک تعیین میکند مصرف میشود؛ بهتر است هر روز در ساعتهای مشخصی خورده شود تا سطح دارو در بدن یکنواخت بماند. در دوزهای پایینتر، گاهی مصرف صبحگاهی توصیه میشود، زیرا دارو در چنین دوزهایی میتواند اثر فعالکننده داشته باشد و در صورت مصرف دیروقت، خواب شبانه را مختل کند؛ اما زمانبندی دقیق مصرف را پزشک یا داروساز مشخص میکند. این قرص را میتوان با غذا یا بدون غذا میل کرد، مگر آنکه پزشک دستور دیگری داده باشد. مقدار و مدت مصرف را دقیقاً طبق نسخهٔ پزشک رعایت کنید و بهویژه در مصرف طولانیمدت، بدون مشورت با پزشک، مصرف را ناگهان قطع نکنید؛ زیرا قطع ناگهانی میتواند به بازگشت یا تشدید علائم منجر شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روانپریشی حاد و مزمن (ازجمله توهم، هذیان و افکار آشفته)
نوبتهای چندگانه بهتر است از صبح تا اوایل عصر توزیع شوند؛ درمان معمولاً طولانیمدت است و قطع ناگهانی میتواند باعث عود علائم شود.
سرگیجه ناشی از اختلال دستگاه دهلیزی گوش داخلی
مدت درمان به علت و پاسخ بالینی بستگی دارد؛ پس از کنترل سرگیجه، کاهش یا قطع دارو باید تدریجی باشد.
برخی موارد افسردگی منتخب، بهویژه افسردگی مقاوم به درمان یا همراه علائم روانپریشی
این کاربرد با دوز پایینتر از دوز ضدروانپریشی انجام میشود؛ بروز بیقراری یا افزایش غیرعادی انرژی نیازمند ارزیابی سریع است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به سولپیراید یا هر یک از اجزای آن حساسیت نشان دادهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- اگر فئوکروموسیتوم (تومور غدهٔ فوقکلیوی) یا هرگونه تومور وابسته به پرولاکتین دارید، پزشک را در جریان بگذارید؛ این دارو ممکن است برایتان مناسب نباشد.
- اگر سابقهٔ بیماری قلبی، بینظمی ضربان قلب، پارکینسون، صرع یا تشنج دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
- اگر دچار نارسایی کلیه هستید، ممکن است پزشک نیاز به تنظیم دوز داشته باشد.
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهیای را که مصرف میکنید به پزشک یا داروساز بگویید، بهویژه داروهای مربوط به پارکینسون یا ریتم قلب.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک صحبت کنید.
عوارض احتمالی
- بیخوابی، بهویژه در دوزهای پایینتر
- خوابآلودگی یا احساس کندی، معمولاً در دوزهای بالاتر
- افزایش وزن
- یبوست یا ناراحتی خفیف گوارشی
- سردرد یا سرگیجهٔ خفیف، بهویژه در ابتدای مصرف
- علائم خارجهرمی مانند لرزش دست، سفتی عضلانی یا حرکات غیرارادی ناخواسته: در صورت بروز، به پزشک اطلاع دهید تا دارو یا دوز آن بازبینی شود.
- افزایش پرولاکتین که میتواند به ترشح شیر از پستان (در زنان و گاه مردان)، بزرگشدن سینهها یا قطعشدن قاعدگی منجر شود: این علائم را با پزشک در میان بگذارید.
- تپش قلب نامنظم، غش یا سرگیجهٔ شدید که ممکن است نشانهٔ اختلال ریتم قلب باشد: فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- تب بالا همراه با سفتی شدید عضلانی، تعریق زیاد و گیجی، که میتواند نشانهٔ عارضهای نادر اما خطرناک به نام سندرم بدخیم نورولپتیک باشد: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سولپیراید با داروهایی که میتوانند ریتم قلب را مختل کنند، تداخل جدی دارد و مصرف همزمانشان باید فقط با نظر و نظارت پزشک باشد. مصرف همزمان با لوودوپا و سایر داروهای تقویتکنندهٔ دوپامین، مانند برخی داروهای رایج در درمان پارکینسون، بهدلیل اثر متضاد با سولپیراید توصیه نمیشود. الکل و داروهای آرامبخش یا خوابآور نیز میتوانند خوابآلودگی یا گیجی ناشی از این دارو را تشدید کنند. برخی داروهای پایینآورندهٔ فشار خون هم ممکن است در کنار سولپیراید اثر قویتری بگذارند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف سولپیراید در بارداری محدود است و تصمیم برای مصرف آن، بهویژه در سهماههٔ پایانی بارداری، تنها بر عهدهٔ پزشک است، زیرا داروهای این خانواده میتوانند در روزهای نزدیک به زایمان بر نوزاد اثر بگذارند. سولپیراید همچنین در شیر مادر ترشح میشود؛ از اینرو تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی در دوران مصرف این دارو باید حتماً با پزشک گرفته شود.
نگهداری
سولپیراید را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید. مانند هر داروی دیگر، آن را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سولپیراید فقط برای بیماریهای روانی تجویز میشود؟
۰۲چرا سولپیراید میتواند باعث ترشح شیر از پستان یا تغییر در قاعدگی شود؟
۰۳آیا میتوان مصرف سولپیراید را خودسرانه قطع کرد؟
۰۴سولپیراید چه مدت طول میکشد تا اثرش مشخص شود؟
۰۵آیا سولپیراید باعث افزایش وزن میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه N05AL01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.