استیریپنتول
استیریپنتول دارویی ضدصرع (ضدتشنج) است که بهعنوان داروی کمکی، در کنار دو داروی دیگر، برای کنترل تشنجهای سندرم دراوه به کار میرود.
این دارو بهتنهایی تجویز نمیشود و همیشه همراه با کلوبازام و والپروات، برای کاهش تعداد و شدت تشنجهای سندرم دراوه در کودکان و بزرگسالان استفاده میشود.
استیریپنتول با بسیاری از داروهای دیگر، ازجمله همان دو داروی همراهش، تداخل دارد و میتواند غلظت خونی آنها را بالا ببرد؛ پایش منظم توسط پزشک ضروری است.
اگر خوابآلودگیِ شدید، بیاشتهاییِ چشمگیر و کاهش وزن، یا هر نشانهٔ غیرعادیِ تازه دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
استیریپنتول (که در ایران با نامِ تجاریِ دیاکومیت نیز شناخته میشود) یک داروی ضدصرع (Antiepileptic) از گروهِ داروهای مؤثر بر دستگاهِ عصبی است که بهطور اختصاصی برای درمانِ کمکیِ سندرمِ دراوه ساخته شده؛ سندرمِ دراوه نوعی صرعِ شدید و نادر است که معمولاً از دورانِ شیرخوارگی آغاز میشود. این دارو هرگز بهتنهایی مصرف نمیشود، بلکه همیشه در کنارِ دو داروی ضدصرعِ دیگر یعنی کلوبازام و والپروات به کار میرود. مکانیسمِ اثرِ آن دوگانه است: از یکسو فعالیتِ گابا (GABA)، یک ناقلِ عصبیِ آرامبخشِ طبیعیِ مغز، را تقویت میکند و از سویِ دیگر با کند کردنِ متابولیسمِ کبدیِ داروهای همراه، غلظتِ خونیِ آنها را بالا نگه میدارد. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ تعداد و شدتِ تشنجها در بیمارانی است که با دو داروی پایه بهتنهایی کنترل نمیشوند.
موارد مصرف
- درمانِ کمکیِ تشنجهای مرتبط با سندرمِ دراوه، همراه با کلوبازام و والپروات
- کاهشِ فراوانی و شدتِ تشنجهای ژنرالیزهٔ تونیک-کلونیک در این سندرم
- کمک به کنترلِ تشنجهایی که با دو داروی پایه بهتنهایی مهار نمیشوند
- استفاده در کودکان و بزرگسالانِ مبتلا به سندرمِ دراوه، طبقِ تشخیصِ متخصصِ مغز و اعصاب
روش مصرف
استیریپنتول را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک و همراه با غذا مصرف کنید؛ خوردنِ آن با معدهٔ خالی جذبش را بهشدت کاهش میدهد. کپسول را کامل و با آبِ فراوان قورت دهید و آن را نجوید یا خرد نکنید. اگر از فرمِ پودر برای سوسپانسیون استفاده میکنید، آن را فقط در آب یا آبمیوهٔ رقیق حل کنید و بلافاصله پس از تهیه بنوشید؛ از مخلوطکردنِ آن با نوشیدنیهای گازدار، محصولاتِ لبنی یا نوشیدنیهای حاویِ کافئین خودداری کنید. دوز و تعدادِ دفعاتِ مصرف در روز را فقط پزشک، بر اساسِ شرایطِ بیمار، تعیین میکند. از قطعِ ناگهانیِ دارو خودداری کنید، زیرا مانندِ اغلبِ داروهای ضدصرع، قطعِ یکبارهٔ آن میتواند خطرِ بازگشت یا تشدیدِ تشنج را افزایش دهد؛ هرگونه تغییر یا توقفِ مصرف باید تدریجی و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تشنجهای ژنرالیزهٔ تونیک–کلونیک مقاوم در سندرم دراوه، بهعنوان درمان کمکی همراه با کلوبازام و والپروات
همراه غذا مصرف شود؛ کپسول کامل بلعیده شود و سوسپانسیون بلافاصله پس از آمادهسازی مصرف شود. بهعلت افزایش خوابآلودگی و افزایش اثر کلوبازام، پایش بیمار و احتمال کاهش دوز کلوبازام با نظر پزشک لازم است. مدت درمان تا حفظ اثربخشی ادامه مییابد و قطع آن باید تدریجی باشد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به استیریپنتول یا هر یک از اجزای فرآورده را به پزشک بگویید.
- اگر بیماریِ کبدی یا کلیوی دارید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید، زیرا ممکن است مصرفِ این دارو در این شرایط توصیه نشود.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ دارویی مصرفی خود، بهویژه سایرِ داروهای ضدصرع، را به پزشک و داروساز ارائه دهید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ دارو با پزشک مشورت کنید.
- در صورتِ وجودِ سابقهٔ کاهشِ گلبولهای سفید یا پلاکتِ خون، پزشک را مطلع کنید، زیرا ممکن است نیاز به آزمایشِ خونِ دورهای باشد.
- برای کودکان، روندِ وزنگیری و رشد باید در طولِ درمان توسطِ پزشک پیگیری شود.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و کاهشِ هوشیاری
- کاهشِ اشتها و کاهشِ وزن
- تهوع و استفراغ
- بیقراری یا اختلال در خواب (بیخوابی)
- عدمِ تعادل در راه رفتن (آتاکسی) و افتِ تونِ عضلانی
- نشانههای عفونتِ مکرر، تب یا کبودیِ غیرعادی — میتواند نشانهٔ کاهشِ گلبولهای سفید یا پلاکتِ خون باشد؛ نیازمندِ آزمایشِ خون و بررسیِ پزشک است.
- خوابآلودگیِ شدید یا گیجیِ غیرعادی، بهویژه در ترکیب با داروهای همراه — در این حالت با پزشک تماس بگیرید.
- کاهشِ وزنِ چشمگیر یا بیاشتهاییِ شدید، بهویژه در کودکان — باید به پزشک گزارش شود تا روندِ رشد پیگیری شود.
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانند کهیر، تورمِ صورت و لبها یا مشکل در تنفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بروزِ تشنجِ جدید یا تغییر در الگوی تشنجها — به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
استیریپنتول با مهارِ برخی آنزیمهای کبدی، متابولیسمِ کلوبازام و والپروات (دو داروی همراهِ آن) را کند میکند و غلظتِ خونیِشان را بالا میبرد؛ به همین دلیل پزشک معمولاً دوزِ این داروهای همراه را در طولِ درمان بازبینی میکند. این دارو میتواند با بسیاری از داروهای دیگری که از همان مسیرِ آنزیمیِ کبد متابولیزه میشوند نیز تداخل داشته باشد، از جمله برخی داروهای قلبیعروقی، برخی داروهای ضدصرعِ دیگر و حتی کافئین یا تئوفیلین. مصرفِ همزمان با الکل یا هر داروی آرامبخش و خوابآور نیز میتواند خوابآلودگی را تشدید کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطرِ تداخل بررسی و در صورتِ نیاز دوزها تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ استیریپنتول در بارداریِ انسان هنوز محدود است، بنابراین تصمیم برای شروع یا ادامهٔ آن در بارداری باید با سنجشِ دقیقِ سود و خطر و توسطِ پزشکِ متخصص گرفته شود؛ ازآنجاکه تشنجِ کنترلنشده در بارداری خود خطرناک است، قطعِ خودسرانهٔ دارو توصیه نمیشود. دربارهٔ ترشحِ این دارو در شیرِ مادر نیز اطلاعاتِ کافی در دست نیست؛ در دورانِ شیردهی حتماً با پزشک مشورت کنید تا بر اساسِ شرایطِ شما تصمیمگیری شود.
نگهداری
استیریپنتول را در دمای زیرِ ۳۰ درجهٔ سلسیوس، دور از نور و رطوبت و در بستهبندیِ اصلیِ خود نگهداری کنید. آن را دور از دیدِ و دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 250 mg |
| پودر برای سوسپانسیون | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا استیریپنتول را میتوان بهتنهایی و بدونِ داروهای دیگر مصرف کرد؟
۰۲چرا باید استیریپنتول را حتماً همراه با غذا مصرف کرد؟
۰۳آیا با شروعِ استیریپنتول باید دوزِ داروهای دیگرِ ضدصرع تغییر کند؟
۰۴آیا مصرفِ استیریپنتول نیاز به آزمایشِ خونِ منظم دارد؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو فراموش شود چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۳ سازنده، در گروه N03AX17. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.