سدیم بی‌کربنات

سدیم بی‌کربنات یک نمک قلیایی است که در بدن نیز به‌طور طبیعی وجود دارد و نقش اصلی آن بافرکردن، یعنی خنثی‌کردن اسید اضافی در خون و مایعات بدن است. شکل تزریقی ۴٫۲ درصد آن در ردهٔ داروهای مؤثر بر خون و خون‌سازی قرار می‌گیرد و معمولاً در بخش اورژانس، مراقبت‌های ویژه یا دیالیز به کار می‌رود. مکانیسم اثر آن ساده است: یون بی‌کربنات با یون هیدروژن اضافی در خون ترکیب و آن را خنثی می‌کند و در نتیجه اسیدیتهٔ خون به حالت طبیعی نزدیک‌تر می‌شود. هدف اصلی از تجویز آن، اصلاح سریع و کنترل‌شدهٔ اسیدیتهٔ خون در شرایطی است که بدن به‌تنهایی توان جبران آن را ندارد.

سدیم بی‌کربنات تزریقی داروی مصرف خانگی نیست؛ تزریق آن — به‌صورت آهسته درون‌وریدی یا به شکل انفوزیون — کاملاً در اختیار پزشک و کادر درمانی بیمارستان است. پزشک بر اساس نتیجهٔ آزمایش گازهای خون و شرایط بالینی هر بیمار، سرعت و نحوهٔ تزریق را تعیین می‌کند و در طول و پس از آن، ضربان قلب، فشار خون و سطح الکترولیت‌های خون — به‌ویژه پتاسیم و کلسیم — را به‌دقت پایش می‌کند. بیمار یا همراهان او نباید نگران «نحوهٔ مصرف» باشند، چرا که تمام مراحل، از تعیین سرعت تزریق تا پایش پاسخ بدن، زیر نظر مستقیم تیم درمانی انجام می‌شود.

قلیایی‌شدن خون و ادرار ناشی از سدیم بی‌کربنات می‌تواند بر اثر برخی داروهای دیگر تأثیر بگذارد؛ برای نمونه ممکن است دفع کلیوی برخی داروها را تغییر دهد یا اثر داروهای قلبی مانند دیگوکسین را تحت تأثیر قرار دهد، به‌ویژه اگر همزمان سطح پتاسیم خون تغییر کند. مصرف همزمان با برخی داروهای ادرارآور یا داروهای کورتونی نیز می‌تواند احتباس سدیم و مایعات بدن را تشدید کند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخل‌های احتمالی پیشگیری شود.