سووفلوران
سووفلوران یک داروی بیهوشیِ عمومیِ استنشاقی است که با تنفسِ آن از راهِ ماسک یا دستگاهِ بیهوشی، بیمار بهطورِ موقت و کاملاً کنترلشده بیهوش میشود.
این دارو برای شروع و ادامهٔ بیهوشیِ عمومی، پیش و حینِ اعمالِ جراحی در بزرگسالان و کودکان، در بیمارستان و توسط تیمِ بیهوشی به کار میرود.
سووفلوران فقط در بیمارستان و توسط متخصص بیهوشی، با پایشِ کاملِ علائمِ حیاتی، تجویز میشود؛ خطرِ نادر اما جدیِ آن، واکنشِ هایپرترمیِ بدخیم در افرادِ مستعد است.
پیش از هر جراحی، حتماً سابقهٔ خانوادگیِ مشکلات با بیهوشی، بیماریِ قلبی یا کبدی، حساسیتها و تمامِ داروهای مصرفیات را با تیمِ بیهوشی در میان بگذار.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سووفلوران دارویی برای بیهوشیِ عمومیِ استنشاقی، از خانوادهٔ ترکیباتِ هالوژنه است که با اثر بر دستگاهِ عصبیِ مرکزی، هوشیاری، احساسِ درد و واکنشهای بدن را بهطورِ موقت از بین میبرد. مکانیسمِ دقیقِ آن بهطورِ کامل شناختهشده نیست، اما تصور میشود با تأثیر بر گیرندهها و کانالهای یونیِ سلولهای عصبی، انتقالِ پیام در مغز را مهار میکند. این دارو بهصورتِ مایعِ فرّار در دستگاهِ بیهوشی تبخیر و از راهِ ماسکِ تنفسی یا لولهٔ داخلِ نای وارد ریهها میشود. ویژگیِ برجستهٔ آن، بویِ نسبتاً ملایم و شروع و پایانِ سریعِ اثر است؛ بههمیندلیل در بیهوشیِ کودکان هم کاربردِ گسترده دارد. هدفِ اصلیِ آن، ایجادِ بیهوشیِ عمومیِ ایمن و قابلِ کنترل برای انجامِ اعمالِ جراحی است.
موارد مصرف
- شروع (القای) بیهوشیِ عمومی پیش از جراحی در بزرگسالان و کودکان
- ادامه و نگهداریِ بیهوشیِ عمومی در طولِ عملِ جراحی
- بیهوشیِ عمومی در جراحیهای سرپایی و بیمارستانی
- بیهوشیِ کودکان، بهدلیلِ بویِ ملایمتر و شروعِ سریعِ اثر
- بیهوشیِ عمومی در برخی زایمانهای سزارین، طبقِ صلاحدیدِ تیمِ بیهوشی
روش مصرف
سووفلوران دارویی نیست که بیمار خودش مصرف کند؛ این دارو را فقط متخصص بیهوشی، با دستگاهِ مخصوصِ بیهوشی و از راهِ ماسکِ تنفسی یا لولهٔ داخلِ نای، بهصورتِ گاز به بیمار میرساند. غلظت و مدتِ استنشاق را متخصص بیهوشی بر اساسِ نوعِ جراحی، سن، وزن و وضعیتِ عمومیِ بیمار، لحظهبهلحظه تنظیم میکند و در تمامِ مدتِ عمل، ضربانِ قلب، فشارِ خون و میزانِ اکسیژنِ خون بهدقت پایش میشود. معمولاً پیش از جراحی لازم است طبقِ دستورِ تیمِ درمان مدتی ناشتا بمانی تا خطرِ ورودِ محتویاتِ معده به ریه کاهش یابد. جزئیاتِ دیگر دربارهٔ نحوهٔ استفاده و همراهیِ آن با سایرِ داروهای بیهوشی، کاملاً بر عهدهٔ تیمِ پزشکی است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
القای بیهوشی عمومی پیش از جراحی در بزرگسالان و کودکان
بهدلیل بوی ملایم و شروع سریع اثر، برای القای ماسکی کودکان مناسب است؛ استفاده باید با تبخیرکنندهٔ اختصاصی و تجهیزات کامل راه هوایی انجام شود.
نگهداری بیهوشی عمومی در جراحیهای سرپایی و بستری
افزایش غلظت میتواند افت فشار خون و تضعیف تنفس ایجاد کند؛ پایش مداوم و ارزیابی پس از بیهوشی ضروری است.
بیهوشی عمومی در برخی زایمانهای سزارین
ممکن است موجب شلی رحم و افزایش خونریزی پس از زایمان شود؛ فقط در موارد منتخب و با پایش دقیق مادر و نوزاد استفاده شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ شخصی یا خانوادگیِ واکنشِ شدید یا خطرناک به بیهوشی، بهویژه هایپرترمیِ بدخیم
- بیماریِ قلبی، تنفسی، کبدی یا کلیوی
- حساسیتِ شناختهشده به سووفلوران یا سایرِ داروهای بیهوشیِ استنشاقی
- بارداری، احتمالِ بارداری یا شیردهی
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی
- بیماریِ عصبیعضلانی یا مصرفِ الکل
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع و استفراغ پس از بیدار شدن از بیهوشی
- لرز و احساسِ سرمای گذرا بعد از عمل
- گیجی، سردرد یا منگیِ کوتاهمدت
- بیقراری یا آشفتگیِ گذرا هنگامِ بیدار شدن، بهویژه در کودکان
- سرفه یا گلودردِ خفیف بهدلیلِ لولهٔ تنفسی
- هایپرترمیِ بدخیم: تبِ ناگهانیِ شدید، سفتیِ عضلانی و ضربانِ قلبِ بسیار بالا — این وضعیت اورژانسی است و تیمِ بیهوشی بلافاصله برایِ درمانِ آن اقدام میکند.
- مشکلاتِ جدیِ تنفسی مانندِ اسپاسمِ حنجره یا برونش — نیازمندِ مداخلهٔ فوریِ تیمِ درمان است.
- اختلالِ ریتمِ قلب یا افتِ شدیدِ فشارِ خون در حینِ بیهوشی — تحتِ پایشِ مداوم شناسایی و درمان میشود.
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس پس از عمل — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کن یا با اورژانس تماس بگیر.
- زردیِ پوست یا چشم در روزهای پس از بیهوشی — در صورتِ مشاهده، به پزشک اطلاع بده.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سووفلوران با چند گروهِ مهم از داروها تداخل دارد. مصرفِ همزمانِ آن با سایرِ آرامبخشها، مسکنهای اپیوییدی و شلکنندههای عضلانی، عمقِ بیهوشی و شلشدنِ عضلات را تشدید و طولانی میکند؛ بههمیندلیل تیمِ بیهوشی دوزِ این داروها را با هم تنظیم میکند. تجویزِ داروهای تحریککنندهٔ قلبی مانندِ آدرنالین در حینِ بیهوشی با سووفلوران باید با احتیاطِ بیشتر انجام شود، چون احتمالِ اختلالِ ریتمِ قلب را افزایش میدهد. برخی داروهای فشارِ خون و داروهای اثرگذار بر اعصاب هم میتوانند بر روندِ بیهوشی تأثیر بگذارند. پیش از هر عملِ جراحی، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیات را حتماً به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
استفاده از سووفلوران در بارداری معمولاً به مواردی محدود میشود که جراحی یا زایمانِ سزارین ضروری تشخیص داده شود؛ تصمیمِ نهایی را تیمِ متخصصِ زنان و بیهوشی با ارزیابیِ کاملِ شرایط میگیرد. این دارو از جفت عبور میکند، اما در دوزهای مصرفیِ جراحی معمولاً بیخطر برای جنین در نظر گرفته میشود. دربارهٔ شیردهی، معمولاً پس از برگشتِ کاملِ هوشیاریِ مادر میتوان شیردهی را از سر گرفت؛ زمانِ دقیقِ آن را حتماً از پزشک یا متخصصِ بیهوشی بپرس.
نگهداری
سووفلوران فقط در بیمارستانها و مراکزِ درمانی، در ظرفهای مخصوص و دربسته، دور از گرما، جرقه و شعلهٔ مستقیم و طبقِ استانداردهای ایمنیِ دارویی نگهداری میشود. این دارو در اختیارِ عمومِ مردم قرار نمیگیرد و بیمار یا خانواده نیازی به نگهداریِ آن در منزل ندارند؛ تاریخِ انقضا و شرایطِ نگهداری را کادرِ درمانِ بیمارستان بررسی میکند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| استنشاقی | 250 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بیهوشی با سووفلوران خطرناک است؟
۰۲چرا بعد از عمل حالتِ تهوع دارم؟
۰۳چرا کودکم بعد از بیهوشی بیقرار شده؟
۰۴بعد از بیهوشی با سووفلوران چه زمانی میتوانم رانندگی کنم؟
۰۵چرا دربارهٔ سابقهٔ خانوادگیِ بیهوشی از من میپرسند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۲ سازنده، در گروه N01AB08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.